Οι πόλεις φιλοξενούν το 39% του πληθυσμού της ΕΕ. Σχεδόν 4 στους 10 κατοίκους της, συνεπώς, ζουν μια αστική ζωή.
Θέματα όπως οι χώροι πρασίνου, η ικανοποίηση από την εργασία, οι δημόσιες μεταφορές και η ασφάλεια στις πόλεις, μάς απασχολούν όλους. Συχνά συζητάμε για την ποιότητα ζωής μας εδώ, και πως θα ήταν αν ζούσαμε σε κάποια άλλη χώρα της Ευρώπης. Παρακάτω παρουσιάζονται κάποια από τα αποτελέσματα μιας έρευνας για την ποιότητα ζωής στις ευρωπαϊκές πόλεις, που διεξήχθη από πανεπιστημιακούς ερευνητές και δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2020. Περιέχει πολύτιμα δεδομένα για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι (κυρίως) στις πρωτεύουσες και στις μεγαλύτερες πόλεις κάθε χώρας.
Τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας καλύπτουν 100 σελίδες και παρουσιάζουν συγκρίσιμα δεδομένα για 83 πόλεις, μετά από 58.100 συνεντεύξεις που πραγματοποιήθηκαν από τους ερευνητές κατά τη διάρκεια του 2019. Φυσικά, επιλέξαμε να παρουσιάσουμε τα τμήματά της που μας φάνηκαν πιο ενδιαφέροντα, γιατί το θέμα είναι ευρύ και δεν μπορεί να καλυφθεί σε ένα άρθρο. Αν κάποιος θέλει να διαβάσει ολόκληρη την έρευνα, θα τη βρει εδώ.
Ικανοποίηση για τη ζωή στην πόλη
Το πρώτο κεφάλαιο της έρευνας επικεντρώνεται στην ικανοποίηση των κατοίκων από τη ζωή στην πόλη τους και τον τρόπο με τον οποίο αυτή έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια. Πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής εξαρτώνται από τον τόπο διαμονής, το κόστος στέγασης, τον καθαρό αέρα, τον πολιτισμό, τις μεταφορές και την εγκληματικότητα. Η έρευνα αποκαλύπτει ότι εννέα στους δέκα κατοίκους των ευρωπαϊκών πόλεων είναι ικανοποιημένοι με τη ζωή στην πόλη τους, με τις υψηλότερες βαθμολογίες να καταγράφονται στις βόρειες και δυτικές πόλεις της ΕΕ (94% και 92% αντίστοιχα). Ωστόσο, οι νότιες πόλεις της ΕΕ παρουσιάζουν μικρότερα ποσοστά ικανοποίησης (83%). Ιδιαίτερα χαμηλές είναι οι βαθμολογίες της Ελλάδας και της Νότιας Ιταλίας. Μεταξύ των 83 πόλεων που περιλαμβάνονται στην έρευνα, η Κοπεγχάγη (Δανία) και η Στοκχόλμη (Σουηδία) κατατάσσονται πρώτες με περίπου το 98% των κατοίκων να είναι ικανοποιημένοι από τη ζωή στην πόλη τους. Η Ζυρίχη (Ελβετία), το Γκντανσκ (Πολωνία), η Μπράγκα (Πορτογαλία) και το Όσλο (Νορβηγία) ακολουθούν κοντά με περίπου το 97% των κατοίκων να είναι ικανοποιημένοι από τη ζωή στις πόλεις τους. Η Αθήνα και το Παλέρμο είναι χαμηλότερα στη λίστα με 64%, ενώ το Βελιγράδι ακολουθεί με ένα 63%.
Εργασία
Οι μεγαλύτερες πόλεις, και οι πρωτεύουσες, τείνουν να προσελκύουν ανθρώπους από διάφορα μέρη της χώρας που αναζητούν εργασία. Οι πόλεις προσφέρουν περισσότερες ευκαιρίες απασχόλησης και υψηλότερους μισθούς, τόσο στα ανώτερα όσο και στα κατώτερα επίπεδα του μισθολογικού φάσματος.
Η έρευνα ρώτησε τους εργαζόμενους εάν είναι ικανοποιημένοι με την προσωπική τους επαγγελματική κατάσταση. Τρεις στους τέσσερις κατοίκους δήλωσαν ότι είναι ικανοποιημένοι. Υψηλά επίπεδα ικανοποίησης για την εργασία καταγράφονται και στον βορρά (Ρέικιαβικ) και στον νότο (Βαλέτα). Συνολικά, οι πόλεις στη Γερμανία, την Ελβετία, την Αυστρία, την Τσεχία και τη Σλοβακία παρουσιάζουν ιδιαίτερα καλές επιδόσεις. Αντίθετα, εντός της ΕΕ, οι πόλεις της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Ουγγαρίας και της Ισπανίας σημειώνουν χαμηλότερα σκορ. Εκτός της ΕΕ, οι πόλεις στα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία σημειώνουν χαμηλή ικανοποίηση, όπως φαίνεται και στον παρακάτω πίνακα. Συνολικά, οι πρωτεύουσες δεν έχουν καλύτερες επιδόσεις από τις μικρότερες πόλεις και οι διαφορές εντός μιας χώρας τείνουν να είναι μικρές. Μόνο η Ιταλία, η Ισπανία, η Ουγγαρία και η Τουρκία παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές εντός της χώρας. (Αυτή η ερώτηση τέθηκε το 2019, πριν από την εξάπλωση του COVID-19 στην Ευρώπη. Σήμερα, η κατάσταση πιθανότατα είναι διαφορετική.)
Ασφάλεια
Ασφάλεια Οι μικρότερες πόλεις παρέχουν μεγαλύτερη αίσθηση ασφάλειας στους κατοίκους τους, σύμφωνα με την έρευνα. Τρεις στους τέσσερις κατοίκους αισθάνονται ασφαλείς να περπατούν μόνοι τους τη νύχτα. Στις δέκα κορυφαίες πόλεις, το 90% των κατοίκων ή και περισσότεροι, αισθάνονται ασφαλείς. Ωστόσο, σε πόλεις όπως η Αθήνα, η Ρώμη, η Σόφια και η Μασσαλία, τα ποσοστά δεν είναι ίδια και λιγότερο από το ήμισυ των κατοίκων νιώθουν ασφαλείς.
Συμπερίληψη
Για να αξιολογηθεί πώς αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι τη στάση των πόλεών τους προς διάφορες ομάδες (δηλαδή μετανάστες από άλλες χώρες, άτομα της LGBTQ κοινότητας, ηλικιωμένους και νέες οικογένειες με παιδιά), η έρευνα απηύθυνε στους κατοίκους την εξής ερώτηση: «Είναι η πόλη όπου ζείτε καλό μέρος για τις ακόλουθες ομάδες ή όχι;»
Τρεις στους τέσσερις κατοίκους (75%) δήλωσαν ότι η πόλη τους είναι καλό μέρος για να ζουν μετανάστες. Εντός της ΕΕ, οι δυτικές πόλεις έχουν τα καλύτερα αποτελέσματα (81%). Οι πόλεις στην ανατολική ΕΕ έχουν χαμηλότερες βαθμολογίες, με μόνο δύο στους τρεις κατοίκους να συμφωνούν ότι η πόλη τους είναι καλό μέρος για να ζουν οι μετανάστες (65%). Αντίθετα, σε όλες τις ισπανικές και πορτογαλικές πόλεις, τουλάχιστον το 87% των κατοίκων θεωρούν ότι οι πόλεις τους είναι καλό μέρος για να ζουν οι μετανάστες, που είναι πολύ πάνω από τον μέσο όρο της νότιας ΕΕ (77%).
Περισσότεροι κάτοικοι πόλεων θεωρούν ότι η πόλη τους είναι καλό μέρος για τους μετανάστες σε σύγκριση με την χώρα συνολικά. Κατά μέσο όρο, το ποσοστό των κατοίκων πόλεων που θεωρούν ότι η πόλη τους είναι καλό μέρος για τους μετανάστες είναι επτά ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από το εθνικό ποσοστό (Gallup World Poll, 2019). Η πιο εντυπωσιακή διαφορά βρίσκεται στο Ζάγκρεμπ, όπου το 72% των κατοίκων θεωρούν ότι η πόλη τους είναι καλό μέρος για τους μετανάστες, ενώ στην Κροατία συνολικά το ποσοστό είναι μόνο 20%.
Οκτώ στους δέκα κατοίκους (78%) θεωρούν την πόλη τους καλό μέρος για άτομα της LGBTQ κοινότητας. Ωστόσο παρατηρούνται διαφορές από πόλη σε πόλη. Στη Γλασκόβη, σχεδόν όλοι θεωρούν ότι η πόλη τους είναι ένα καλό μέρος για άτομα της LGBTQ κοινότητας, ενώ στην Άγκυρα (ΤΡ) μόνο ένας στους πέντε ισχυρίζεται το ίδιο. Οι πόλεις της ανατολικής ΕΕ τείνουν να έχουν χαμηλότερη βαθμολογία (68%), με μερικές ακόμη και κάτω από 50% (βλ. Πολωνία και Ρουμανία).
Μετακίνηση και δημόσιοι χώροι
Οι μεταφορές μέσα στον αστικό ιστό μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα όπως συμφόρηση, τροχαία ατυχήματα, θόρυβο και ατμοσφαιρική ρύπανση. Επιπλέον, οι πράσινοι χώροι (δηλαδή πάρκα, δημόσιοι κήποι και κοντινά δάση) μπορούν να έχουν διπλό ρόλο: από τη μία πλευρά, μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα του αέρα απορροφώντας ρύπους και προλαμβάνοντας πλημμύρες. Από την άλλη πλευρά, παρέχουν ευκαιρίες για αναψυχή και άθληση, διευκολύνουν τις κοινωνικές επαφές και, κατά συνέπεια, βελτιώνουν την ποιότητα ζωής στην πόλη.
Συνολικά, τρεις στους τέσσερις κατοίκους είναι ικανοποιημένοι με τις δημόσιες συγκοινωνίες. Το ποσοστό αυτό όμως, είναι μόλις 22% στο Παλέρμο, ενώ στη Ζυρίχη φτάνει στο 97% . Οι δέκα κορυφαίες πόλεις έχουν όλες ποσοστό άνω του 88%, ενώ οι δέκα πόλεις με τη χαμηλότερη βαθμολογία έχουν ποσοστά μεταξύ 22% και 55%. Εννέα από τις δέκα πόλεις με τις χαμηλότερες βαθμολογίες βρίσκονται στη νότια ΕΕ, τα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία.
Στις πόλεις της έρευνας, τέσσερις στους πέντε κατοίκους (77%) είναι ικανοποιημένοι με τους πράσινους χώρους της πόλης τους. Οι πόλεις της νότιας ΕΕ, των Δυτικών Βαλκανίων και της Τουρκίας έχουν σχετικά χαμηλά ποσοστά ικανοποίησης, περίπου στο 60%. Παρ’ όλα αυτά, αρκετές πόλεις της νότιας ΕΕ σημειώνουν πολύ καλές βαθμολογίες, όπως είναι για παράδειγμα η Μπολόνια (86%) και το Τορίνο (81%) στην Ιταλία και το Οβιέδο (83%) στην Ισπανία. Συνολικά, οι κάτοικοι των πρωτευουσών (74%) είναι λιγότερο ικανοποιημένοι από εκείνους στις λίγο μικρότερες πόλεις (79%). Σε ορισμένες χώρες, η διαφορά μεταξύ των πόλεων είναι μεγάλη. Για παράδειγμα, στην Ιταλία, η πόλη με την καλύτερη απόδοση (Μπολόνια με 86%) έχει 56 ποσοστιαίες μονάδες διαφορά από την πόλη με την χαμηλότερη απόδοση (Νάπολη με 30%).
