Με αφορμή την απόφαση της διοργάνωσης του φετινού Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ η οποία δεν επιτρέπει στη φεμινιστική συλλογικότητα «Το Μωβ» να συμμετέχει στο Φεστιβάλ, μιλήσαμε με τη Σίσσυ Βωβού, μέλος της συλλογικότητας, τόσο για την αντιπαράθεση που έχει δημιουργηθεί όσο και το θέμα του αποκλεισμού.
Στο περσινό Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ το Μωβ δέχτηκε κριτική και επίθεση από ορισμένα άτομα. Φέτος καταλήξαμε στον αποκλεισμό του Μωβ από το Φεστιβάλ. Το περιμένατε;
Παλέψαμε να συμμετέχουμε στο Φεστιβάλ. Μια εκπρόσωπός μας πήγαινε κάθε εβδομάδα με προτάσεις για εκδηλώσεις, επί τρεις εβδομάδες. Αν και στην αρχή η αντιμετώπιση ήταν θετική, σύντομα μετατράπηκε σε πλήρη άρνηση. Οπότε, φθάσαμε στον αποκλεισμό φεμινιστικής οργάνωσης για πρώτη φορά στην ιστορία του Φεστιβάλ. Αυτή είναι μια αντιδημοκρατική ενέργεια, όπως λέμε και στην ανακοίνωσή μας, και είναι δίωξη λόγω φρονήματος, κάτι ανεπίτρεπτο. Γενικώς, οι γυναικείες οργανώσεις διώκονται από κάποιους χώρους που ξαφνικά ανακάλυψαν ότι δεν υπάρχει βιολογικό φύλο με ό,τι αυτό συνεπάγεται, παρά μόνο αυτοπροσδιορισμός φύλου. Επίσης, οι γυναικείες οργανώσεις και τα αιτήματά μας πλήττονται από την εξουσία, εδώ στην Ελλάδα και διεθνώς, με πρώτη και σημαντική επίθεση το δικαίωμα στην έκτρωση, όπως έγινε με τον Τραμπ κατά την πρώτη θητεία του. Ευτυχώς στην Ευρώπη αυτό το δικαίωμα δεν έχει πληγεί, αλλά πλαγιοκοπείται από τις ανερχόμενες ακροδεξιές πολιτικές δυνάμεις, που ευελπιστούμε ότι δεν θα πάρουν το πάνω χέρι.
Σας έχει, μέχρι στιγμής, ανακοινωθεί γραπτώς κάτι επίσημα από τη διοργάνωση του αντιρατσιστικού φεστιβάλ;
Ζητήσαμε γραπτή ενημέρωση από το φεστιβάλ για τους λόγους αποκλεισμού μας. Αρνήθηκαν, και μας είπαν μόνο δύο γυναίκες εκπρόσωποι που ανέλαβαν να μας ενημερώσουν την Κυριακή 14 Ιουνίου, ότι αυτή η απαγόρευση γίνεται για λόγους ευταξίας του Φεστιβάλ. Επειδή πέρυσι δεχθήκαμε μαζική επίθεση στο τραπεζάκι όπου καθόμασταν, η οποία κορυφώθηκε με σοβαρή σωματική βία που οδήγησε την γυναίκα που την δέχθηκε στο νοσοκομείο για εξετάσεις, φέτος το Φεστιβάλ επιβραβεύει την επίθεση που μας έγινε και μας αποκλείει. Η ειρηνική μας στάση δεν εκτιμάται, ενώ η πολεμική και επιθετική στάση κάποιων τρανς γυναικών επιβραβεύεται. «Χτυπάτε κι άλλο, θα δικαιωθείτε», είναι το μήνυμα προς τις επιτιθέμενες. Αυτή δεν είναι μια προοδευτική και αντιρατσιστική λογική.
Πότε ξεκίνησε αυτή η αντιπαράθεση;
Η αντιπαράθεση έχει ξεκινήσει εδώ και δυο τρία χρόνια, πάλι στο Φεστιβάλ, όπου μας ζήτησαν κάποιες φίλες ή «φίλες», που έχουν αναλάβει το ρόλο της φεμινιστικής αστυνομίας, να κατεβάσουμε ένα πανό που είχαμε αναρτήσει στο χώρο μας, που μιλούσε για το δικαίωμα στην έκτρωση. Φυσικά εμείς δεν το κατεβάσαμε, έστω και αν το «πήρε ο αέρας» δυο τρεις φορές. Συνεχίστηκε με μαζική στηλίτευση δικού μου άρθρου, με τίτλο «Γένους Θηλυκού ή παπάκι@?» τον Μάρτιο του 2025, με αφορμή βιντεάκι της νεολαίας της Νέας Αριστεράς με αίτημα δωρεάν σερβιέτες, για «άτομα με μήτρα» όπως έλεγε. Στο άρθρο μου απάντησα ότι καλώς ζητάνε δωρεάν σερβιέτες, αλλά δεν είμαστε «άτομα με μήτρα» είμαστε άνθρωποι γένους θηλυκού. Προσθέτουμε βέβαια ότι έχουμε υποστηρίξει πολλά από τα αιτήματα της ΛΟΑΤΚΙΑ+ Κοινότητας, όπως την ταυτότητα φύλου, τον ομόφυλο γάμο, να σταματήσει ο ρατσισμός στην αιμοδοσία, θέμα στο οποίο είχαμε πρωτοστατήσει, και άλλα. Υπάρχουν αιτήματα, που είναι κυρίως μέρους και όχι όλης της ΛΟΑΤΚΙΑ+ Κοινότητας, όπως την κανονικοποίηση της πορνείας που την ονομάζουν σεξεργασία ή την παρένθετη μητρότητα, όχι μόνο δεν τα υποστηρίζουμε, αλλά τα θεωρούμε αποδοχή της πώλησης του γυναικείου σώματος, κάτι που μας βρίσκει σφόδρα αντίθετες. Θεωρούμε ότι η πορνεία είναι βία κατά των γυναικών, και προτείνουμε το σουηδικό μοντέλο, όπου δεν διώκονται τα εκδιδόμενα άτομα, αλλά διώκονται ή έστω ενοχοποιούνται οι πελάτες. Αντίστοιχα και με την παρένθετη μητρότητα. Σ’ αυτό το άρθρο υπήρξε μεγάλη αντίδραση από κάποιες κοινότητες ή άτομα, ενώ επίσης μεγάλη υποστήριξη από πολλές φίλες και φίλους που συμμερίζονται τις απόψεις μας και δεν δέχονται την περαιτέρω εμπορευματοποίηση του γυναικείου σώματος. Και να τονίσουμε, ότι όλες αυτές οι απόψεις και οι αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών δεν είναι ελληνικό φαινόμενο, αλλά διεθνές. Δυστυχώς, και οι επιθέσεις ενάντια στις φεμινίστριες προχώρησαν σε πολλές χώρες, με στόχο να σιωπήσουν, δηλαδή να το βουλώσουν, οι φεμινίστριες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Διεθνές Φεμινιστικό Συνέδριο FiLiA, που έγινε φέτος στη Βρετανία, όπου άτομα της ΛΟΑΤΚΙΑ+ κοινότητας πήγαν στο χώρο διεξαγωγής δυο-τρεις μέρες πριν και έσπασαν γύρω γύρω τα παράθυρα. Το συνέδριο έγινε, με 2,5 χιλιάδες εκπροσώπους από πολλές χώρες του κόσμου, δυστυχώς και αναγκαστικά με την περιφρούρηση της αστυνομίας. Να πούμε εδώ ότι αυτά τα φαινόμενα είναι σε ύφεση εδώ και δύο χρόνια, αλλά όχι και στην Ελλάδα.
Και πάντα να έχουμε υπόψιν ότι η πλειονότητα της ΛΟΑΤΚΙΑ+ Κοινότητας, όπως την ξέρουμε εμείς, καθόλου δεν υποστηρίζει τέτοιες συγκρουσιακές και απαγορευτικές πρακτικές, ζητά την ισότιμη αποδοχή από την κοινωνία, κάτι που φαίνεται στα φεστιβάλ Πράιντ διεθνώς, και κάτι που εμείς υποστηρίζουμε.
Πώς βλέπετε το ζήτημα του φαινομένου του αποκλεισμού ως λύση σε τέτοιου είδους αντιπαραθέσεις;
Οι πρακτικές του αποκλεισμού προωθήθηκαν από μέρος της ΛΟΑΤΚΙΑ+ Κοινότητας, ποτέ οι γυναικείες οργανώσεις δεν προχώρησαν σε αποκλεισμούς. Φυσικά υπάρχουν χώροι που πρέπει να είναι ξεχωριστοί όπως οι φυλακές, οι χώροι διαβίωσης των κακοποιημένων γυναικών και των παιδιών τους, που έχουν φύγει από απειλητικές και κακοποιητικές σχέσεις και θέλουν να ζήσουν όσο το δυνατόν με ηρεμία σε χώρους, οι κοινόχρηστες τουαλέτες, και φυσικά οι θάλαμοι των νοσοκομείων. Πώς θα θεραπευθεί μια τρανς γυναίκα με προστάτη σε γυναικεία πτέρυγα νοσοκομείου; Προπαντός δεν δεχόμαστε την ένταξη τρανς γυναικών σε γυναικεία αθλήματα, όπως συνέβη για κάποια χρόνια, γιατί αυτός είναι αθέμιτος ανταγωνισμός λόγω της σωματικής διαφοράς των τρανς γυναικών από τις βιολογικές γυναίκες. Αυτό το θέμα αποφασίστηκε φέτος από τη Διεθνή Ολυμπιακή Ομοσπονδία, και δεν επιτρέπεται πλέον στις τρανς γυναίκες να συμμετέχουν σε γυναικείες εκπροσωπήσεις. Σε ορισμένα αθλήματα που στηρίζονται στη σωματική υπεροχή των ανδρών η οποία δεν μειώνεται όταν ένας άνδρας γίνεται γυναίκα με ταυτότητα φύλου. Εδώ να πούμε ότι οι μεγάλες διοργανώσεις όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες, κάθε άλλο παρά αθλητισμός είναι, προσωπικά είμαι τελείως αντίθετη με τον γιγαντισμό των αγώνων και τα βραβεία, μετάλλια, χορηγίες και λοιπά. Αλλά αυτό είναι άλλη συζήτηση.
Στο εξωτερικό βλέπετε να υπάρχουν αντίστοιχες διαφωνίες και πρακτικές;
Ανέφερα και πριν κάποια πρόσφατα παραδείγματα στο εξωτερικό, κάποιες απαγορεύσεις δραστηριοτήτων γυναικείων οργανώσεων, αλλά και δίκες που έγιναν για την ελευθερία του λόγου, ιδιαίτερα γύρω από το Πανεπιστήμιο του Σάσεξ στη Βρετανία. Τον Απρίλιο του 2025 το Ανώτατο Δικαστήριο της Βρετανίας, αποφάσισε κατόπιν προσφυγής γυναικείων οργανώσεων, ότι η βάση του φύλου είναι το βιολογικό φύλο, προσθέτοντας ότι πρέπει να προστατεύονται από διακρίσεις οι άνθρωποι που έχουν διαφορετικό φύλο από αυτό που καταγράφηκε κατά την γέννησή τους. Επίσης τον Μάρτιο του 2026 η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή αποφάσισε ότι στο εξής η συμμετοχή των ανθρώπων στα αθλήματα και στις εκδηλώσεις θα βασίζεται στο βιολογικό τους φύλο, μέσα από ένα ειδικό τεστ, και ότι αυτό δεν θα έχει αναδρομική ισχύ για να επιστραφούν τα μετάλλια που έχουν κατακτηθεί στο παρελθόν από τρανς γυναίκες.
Μήπως πρέπει να πέσουν οι τόνοι και από τις δύο πλευρές μιας και η γενικότερη κατάσταση δυσκολεύει όλο και περισσότερο αλλά και οι γυναικοκτονίες πληθαίνουν όπως και τα φαινόμενα βίας απέναντι σε ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα;
Δεν υπάρχουν επιθετικοί τόνοι από την πλευρά των γυναικείων οργανώσεων στην Ελλάδα, και πάντα έχουμε υποστηρίξει κάποια από τα αιτήματά τους, αλλά όχι όλα, όπως αναφέρω παραπάνω. Και φυσικά δεν υπάρχουν αποκλεισμοί εκ μέρους γυναικείων οργανώσεων. Εμείς δεν ζητήσαμε να μην μετέχουν στο Φεστιβάλ αυτές που μας επιτέθηκαν πέρυσι, και ζητήσαμε από το Φεστιβάλ να μας αιτιολογήσει την απόφασή του για τον αποκλεισμό μας.
Δυστυχώς, σε κάποια από τα μικρά κόμματα που μετέχουν στο Φεστιβάλ και τα ξέρουμε με τα ονόματά τους, δημιουργήθηκε μια ομαδική παράκρουση, λένε ότι δεν υπάρχει το βιολογικό φύλο και αυτό που υπάρχει είναι το φάσμα του φύλου. Όποιοι και όποιες πιστεύουν στο βιολογικό φύλο, είναι τρανσφοβικοί. Σε μια πιο «προχωρημένη» διατύπωση, ένα από αυτά τα κόμματα λέει «ξέρετε πόσα είναι τα φύλα; 8 Δισεκατομμύρια».
