Μετά τη βράβευσή της στο Thessaloniki Fringe Festival, η σκηνική σύνθεση «GLOW ή Πώς να γυρίσεις ασφαλής στο σπίτι σου» της NonOphelia Theatre Collective έρχεται στην Αθήνα για δύο μόνο παραστάσεις στον Μικρό Κεραμεικό. Πρόκειται για ένα έργο που γεννήθηκε μέσα από πραγματικές μαρτυρίες και βιωμένες εμπειρίες γυναικών και θηλυκοτήτων, φωτίζοντας τις αθέατες όψεις της έμφυλης βίας, αλλά και τη δύναμη της συλλογικότητας, της φροντίδας και της αντίστασης.
Με εργαλεία το θέατρο της επινόησης, το ντοκουμέντο, το κοινωνικό και το σωματικό θέατρο, το «GLOW» μετατρέπει προσωπικές ιστορίες σε μια κοινή σκηνική εμπειρία που συνομιλεί με το παρελθόν και το παρόν. Λίγο πριν την παρουσίασή του στην Αθήνα, συνομιλήσαμε με τις δημιουργούς και ερμηνεύτριες της παράστασης για τη διαδικασία της έρευνας, τη σημασία του ασφαλούς χώρου μέσα και έξω από τη σκηνή, τη λάμψη που επιμένει να υπάρχει μέσα στο σκοτάδι και το δικαίωμα κάθε γυναίκας και θηλυκότητας να επιστρέφει στο σπίτι της χωρίς φόβο.
- Μετά τη βράβευση στη Θεσσαλονίκη, το GLOW έρχεται στην Αθήνα. Πώς γεννήθηκε η ιδέα;
[Κατερίνα- Μάγια Ανδριανού] Η ιδέα ξεκίνησε πριν αρκετά χρόνια, όταν πρωτοάνοιξε η κουβέντα για το Έμφυλο ζήτημα στον δημόσιο διάλογο, με μια εμφατική επιτακτικότητα πια. Περίπου την ίδια περίοδο ξεκίνησα, δειλά- δειλά, μια έρευνα για το πώς φτάνουμε στην πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας: τις γυναικοκτονίες. Οι οποίες είναι η κορυφή αυτού του παγόβουνου, με πλήθος αθέατων μορφών στην καθημερινότητά μας.
Όσο περνούσε ο καιρός, η ανάγκη για συμπόρευση μεγάλωνε. Και, ως δια μαγείας, άρχισαν να μπαίνουν σε αυτό, όλο και περισσότερες υπέροχες συντελέστριες. Κάθε μία προσθέτοντας ένα δικό της -μοναδικό- κομμάτι.
- Με το #ΠεςΜουΤηνΙστορίαΣουΝαΤηνΠω συγκεντρώσατε πραγματικές, βιωμένες ιστορίες. Πώς διαχειριστήκατε συναισθηματικά αυτό το υλικό;
[Κατερίνα- Μάγια Ανδριανού] Η καμπάνια #ΠεςΜουΤηνΙστορίαΣουΝαΤηνΠω αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της έρευνας της παράστασης. Μέσα από τη φόρμα ερωτηματολογίου και τις προσωπικές συνεντεύξεις, ήρθαμε σε επαφή με αμέτρητες βιωμένες ιστορίες γυναικών, θηλυκοτήτων –και όχι μόνο. Η ανταπόκριση και το μοίρασμα ήταν συγκινητικά. Το ιδιαίτερο σε αυτή τη διαδικασία, και αργότερα κατά τη διάρκεια των προβών, ήταν ότι σε κάθε ιστορία αναγνωρίσαμε οικεία κομμάτια εαυτών. Σε κάθε βιωμένη πραγματικότητα, βρήκαμε όλες νήματα δεσμών. Και έτσι, με πολλή φροντίδα και ειλικρινή συν-κίνηση περιπλανηθήκαμε μέσα στο υλικό.
[Έλενα Πατυνιώτη] Δεν νιώσαμε ποτέ ότι διαχειριζόμαστε ιστορίες κάποιων άλλων. Σχεδόν σε κάθε μαρτυρία αναγνωρίζαμε κάτι δικό μας ή κάποιου κοντινού μας προσώπου. Της μητέρας μας, της γιαγιάς μας, μιας φίλης μας. Όλες, δυστυχώς, έχουμε παραπάνω από μία ιστορία να μοιραστούμε. Αυτό που μας γέμιζε οργή ήταν η διαρκής συνειδητοποίηση ότι ο φόβος στον δημόσιο χώρο δεν είναι εξαίρεση αλλά μια κοινή εμπειρία για πολλές γυναίκες και θηλυκότητες.
- Μιλάτε για ιστορίες από την αρχή του χρόνου μέχρι σήμερα. Πού συναντιέται το συλλογικό τραύμα με το προσωπικό, με τις σημερινές, καθημερινές μας εμπειρίες;
[Βιβή Κατσαρού] Το συλλογικό τραύμα και το προσωπικό συναντιούνται στον τρόπο που οι μεγάλες κοινωνικές ιστορίες γράφονται πάνω στα σώματα και στις ζωές μας. Οι ανισότητες, η βία, οι αποκλεισμοί και τα στερεότυπα δεν είναι μόνο ιστορικά ή κοινωνικά φαινόμενα· γίνονται καθημερινές εμπειρίες που επηρεάζουν τον τρόπο που κινούμαστε, αγαπάμε, φοβόμαστε και υπάρχουμε. Στο έμφυλο ζήτημα αυτό φαίνεται πολύ καθαρά. Μια γυναίκα ή ένα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομο μπορεί να κουβαλά προσωπικές εμπειρίες φόβου ή διάκρισης, αλλά αυτές οι εμπειρίες συνδέονται με μια πολύ μεγαλύτερη ιστορία που επαναλαμβάνεται μέσα στον χρόνο. Η παράσταση προσπαθεί να φωτίσει ακριβώς αυτή τη σύνδεση: πώς το προσωπικό βίωμα δεν είναι ποτέ εντελώς ατομικό, αλλά μέρος μιας συλλογικής μνήμης και μιας κοινής διεκδίκησης για αλλαγή.
- «GLOW ή Πώς να γυρίσεις ασφαλής στο σπίτι σου». Τελικά, οι κούκλες φωσφορίζουν στο σκοτάδι; Τι συμβολίζει αυτή η λάμψη;
[Βιβή Κατσαρού] Είναι η παρουσία όσων επιμένουν να υπάρχουν και να ακούγονται ακόμη κι όταν το σκοτάδι -κυριολεκτικό ή μεταφορικό- προσπαθεί να τις εξαφανίσει. Η λάμψη συμβολίζει την αντοχή, την αλληλεγγύη και την ελπίδα. Μέσα σε μια πραγματικότητα όπου πολλές θηλυκότητες σκέφτονται καθημερινά πώς θα επιστρέψουν ασφαλείς στο σπίτι τους, το φως γίνεται μια πράξη αντίστασης απέναντι στον φόβο. Είναι η υπενθύμιση ότι η ορατότητα, η φροντίδα και η συλλογικότητα μπορούν να δημιουργήσουν χώρο ασφάλειας ακόμη και μέσα στο σκοτάδι.
[Ιουλία Χρηστίδου] Όλες, όλα και όλοι φωσφορίζουν στο σκοτάδι, αρκεί να τρέφουν τη λάμψη μέσα τους όταν βρίσκονται στο φως. Λάμψη που σχετίζεται με την αυτοπεποίθηση, την αυτογνωσία, την αυτάρκεια. Κι αυτό θέλει δουλειά (καμιά φορά και μόνο το να βρεθείς στο φως). Όχι συνεχόμενη, αλλά συχνή, φροντιστική, δύσκολη, αλλά και αναζωογονητική . Και είναι συνήθως οι θηλυκότητες που δεν αμελούν αυτή τη δουλειά, κι ας είναι αυτές που αντιμετωπίζουν, τις περισσότερες φορές, τα μεγαλύτερα εμπόδια στο να την κάνουν. Η δουλειά γίνεται ευκολότερη και η λάμψη ισχυρότερη όταν έχουμε η μία την άλλη, και το ένα το άλλο.
- Η ομάδα σας αποτελείται εξ ολοκλήρου από γυναίκες και θηλυκότητες. Λειτούργησε η ίδια η διαδικασία των προβών ως ένας «ασφαλής χώρος» και μια μορφή ενδυνάμωσης;
[Κατερίνα- Μάγια Ανδριανού] Το γεγονός ότι όλες οι συντελέστριες είναι γυναίκες και θηλυκότητες, δημιούργησε έναν λαμπερό κύκλο ασφάλειας και ελευθερίας. Φροντίδα και αλληλεγγύη, ορμώμενη από κοινά βιώματα και κατανόηση προσωπικών εμπειριών. Και, κάπως, όλα αυτά σε κάθε πρόβα τα φέρνουμε. Και τα πετάμε στον κύκλο προστασίας μας. Μαζί με άλλα τόσα. Πληγές, θραύσματα, ιστορίες –με (στ)οργή και ενδυνάμωση. Λυτρωτικές οι πρόβες όταν γίνονται σε «ασφαλή τόπο». Επουλώνουν. Κι εκείνες με τα χαμόγελα, κι αυτές με τα βουρκωμένα μάτια.
[Ξανθή Σπανού] Σίγουρα λειτούργησε έτσι και αυτό μπορώ να το απαντήσω για όλες μας, γιατί το ένιωσα. Το μοίρασμα που κάνεις, ούτως ή άλλως, στην πρόβα είναι κάτι πολύ ιδιαίτερο· πας με την ευαλωτοτητα, την ετοιμότητα και την αλήθεια σου. Και στις συγκεκριμένες πρόβες αυτό έγινε και με έναν τρόπο πολύ φροντιστικο και ισότιμο και, το κυριότερο, μας έκαιγε όλες πολύ να μιλήσουμε για αυτά τα θέματα, είτε μεταφέροντας δικά μας βιώματα, είτε άλλων ατόμων. Οπότε αυτή η φροντίδα και η ανάγκη να μοιραστούμε έκανε τον μεταξύ μας χώρο έναν χώρο ενδυνάμωσης. Και αυτό δεν είναι δεδομένο γενικά εκεί έξω. Αλλά στην περίπτωση αυτής της παράστασης δεν θα μπορούσε, νομίζω, να είναι αλλιώς.
- Δύο μέρες μόνο στον Μικρό Κεραμεικό. Τι θέλετε να πάρει μαζί του φεύγοντας ένας θεατής –ανεξαρτήτως φύλου– και ποιο είναι το δικό σας αντίδοτο στον φόβο της επιστροφής;
[Ξανθή Σπανού] Θα θέλαμε οι θεάτριες και οι θεατές να φύγουν νιώθοντας ότι κάτι τους ανακίνησε μέσα τους, αλλά με ένα θετικό συναίσθημα στο τέλος. Μια αίσθηση αλληλεγγύης, δύναμης, αλληλοκατανόησης και αλληλο-φροντίδας. Σαν να υπήρχε ένα βάρος μέσα τους, να κοίταξαν τους γύρω τους στο θέατρο και να αναγνώρισαν ότι όλους μας βαραίνει ανεξαιρέτως. Και αυτό από μόνο του να κάνει το βάρος διαχειρίσιμο. Να υπάρχει μια αίσθηση ότι οι άλλοι – και η τέχνη – είναι εδώ για σένα. Αυτό είναι και το αντίδοτο στον φόβο της επιστροφής. Να ξέρεις ότι υπάρχει κάποια / κάποιος να απευθυνθείς εάν χρειαστεί, για να μην φοβάσαι. Και να έχουμε την ανοιχτότητα να είμαστε εμείς αυτοί οι άνθρωποι για τους άλλους.
- Αν η παράσταση αυτή δεν ήταν θεατρικό έργο, αλλά ένα αντικείμενο που κουβαλάει μια γυναίκα στην τσάντα της για ασφάλεια καθώς γυρνάει το βράδυ μόνη της, τι αντικείμενο θα ήταν;
[Κατερίνα- Μάγια Ανδριανού] Μια αρμαθιά κλειδιά που φωσφορίζουν στο σκοτάδι.
[Βιβή Κατσαρού] Τα κλειδιά της. Ένα καθημερινό αντικείμενο που συμβολίζει την ασφάλεια, την επιβίωση και την έννοια της επιστροφής. Αντιπροσωπεύοντας το αυτονόητο δικαίωμα κάθε γυναίκας και κάθε θηλυκότητας να κυκλοφορεί στον κόσμο ελεύθερα και χωρίς φόβο.
[Έλενα Πατυνιώτη] Θα ήταν μια μικρή καρφίτσα με ένα φεγγάρι επάνω. Όποτε νιώθουν φόβο να τη σηκώνουν ψηλά και να εμφανίζεται γύρω τους μια σφαίρα προστασίας από φως και glitter, με τις φωνές των φιλενάδων τους να φωνάζουν «slaaay giiiiiirl». Μέσα σε αυτή θα μπορούμε όλες να υπάρχουμε ελεύθερα, να φοράμε ό,τι θέλουμε και να περπατάμε τη νύχτα χωρίς φόβο.
[Ξανθή Σπανού] Θα ήταν ένα μαγικό σπρέι σε μορφή λακ, με το οποίο ψεκάζεσαι και ως δια μαγείας γίνεσαι πενταπλη, δημιουργούνται άλλοι τέσσερις κλώνοι σου, οι οποίες κατέχουν η κάθε μία κι από μία σούπερ ικανότητα απόκρουσης των κινδύνων. Πολύ υπερ – ηρωικό, το ξέρω, αλλά καμιά φορά χρειάζεται να γίνεις σούπερ ηρωίδα για να γυρίσεις σπίτι σου.
[Ιουλία Χρηστίδου] Το ραβδί της Sailor Moon. Γιατί σκοπός είναι να γυρνάμε ασφαλείς στο σπίτι μας το βράδυ χωρίς να χρειάζεται να κουβαλάμε κάτι για να αμυνθούμε. Μόνο για να παίξουμε.
- Το όνομα της κολεκτίβας σας είναι NonOphelia. Γιατί επιλέξατε να «αρνηθείτε» την Οφηλία; Ποια είναι η σύγχρονη Οφηλία που αρνείται να πνιγεί στη σιωπή της;
[Έλενα Πατυνιώτη] Προσωπικά έχω ασχοληθεί αρκετά με την Οφηλία και πάντα με απασχολούσε το τι συμβολίζει. Μια γυναίκα που βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ιστορίας όπου οι άντρες συγκρούονται για την εξουσία, αλλά η ίδια καλείται διαρκώς να υπακούει, να σιωπά και να προσαρμόζεται. Ακόμη και το όνομά της ετυμολογικά παραπέμπει στην ιδέα της οφειλής. Το Nonophelia ήταν λοιπόν ένα «ε, όχι». Μια άρνηση αυτής της θέσης. Μια δήλωση ότι δεν θέλουμε να υπάρχουμε ως τα πρόσωπα που οφείλουν, που συμμορφώνονται ή που περιμένουν να τους δοθεί χώρος για να μιλήσουν.
[Ιουλία Χρηστίδου] Ουσιαστικά, δεν αρνούμαστε την Οφηλία, αλλά αυτά που προσπαθούν να της επιβάλλουν (και που η ίδια, με τον μοναδικό τρόπο που μπορεί να σκεφτεί εκείνη την εποχή, αρνείται εντέλει): την οφειλή και την ωφέλεια προς άλλους εις βάρος της εαυτής της (μας). Οι σύγχρονες Οφηλίες διεκδικούμε την ελευθερία να επιλέγουμε τις πράξεις μας δίχως προκαταλήψεις, κατεστημένα και όσα εσφαλμένα κάποιοι ονομάζουν «παράδοση», μόνο και μόνο επειδή συμβάλλουν στην προσωπική τους βολή.
- Αν έπρεπε να αφιερώσετε αυτή την παράσταση σε μία συγκεκριμένη γυναίκα στη ζωή σας, ποια θα ήταν αυτή και γιατί;
[Κατερίνα- Μάγια Ανδριανού] Τι είχε πει ο Καζαντζάκης; «Υπάρχει μία γυναίκα στον κόσμο. Μια γυναίκα με πολλά πρόσωπα». Ε, λοιπόν, όχι. Είμαστε πολλές. Είμαστε μαζί, αλλά είμαστε πολλές. Σε αυτήν τη… «συλλογική γυναίκα» της ζωής μου την αφιερώνω.
[Βιβή Κατσαρού] Αυτή η παράσταση είναι ένας φόρος τιμής στις γυναίκες της οικογένειάς μου τη γιαγιά και τη μαμα μου που με τη δύναμη και το πείσμά τους με διαμόρφωσαν.
[Έλενα Πατυνιώτη] Θα την αφιέρωνα στις γιαγιάδες μου, την Ελένη που έχει φύγει από τη ζωή και τη γιαγιά Στέλλα. Γυναίκες μιας άλλης γενιάς που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη ζωή μου. Μεγαλώνοντας τις έβλεπα να φροντίζουν τους πάντες πριν από τις ίδιες, σε μια διαρκή κατάσταση ετοιμότητας.
[Ξανθή Σπανού] Την αφιερώνω στις γυναίκες που με έκαναν να νιώσω εγώ ασφαλής και δυνατή και που μου έδειξαν ότι οι μεταξύ μας σχέσεις είναι οι πιο πολύτιμες.
[Ιουλία Χρηστίδου] Στη μητέρα μου, γιατί ήταν το πρόσωπο που σκεφτόμουν περισσότερο κατά τη διάρκεια των προβών.
GLOW ή Πώς να γυρίσεις ασφαλής στο σπίτι σου
Η NonOphelia Theatre Collective, παρουσιάζει τη Σκηνική Σύνθεση για το Έμφυλο Ζήτημα «GLOW ή Πώς να γυρίσεις ασφαλής στο σπίτι σου»
Η παράσταση που παρουσιάστηκε και βραβεύτηκε στο Thessaloniki Fringe Festival, επιστρέφει και ταξιδεύει στην Αθήνα στις 12 & 13 Ιουνίου, στον Μικρό Κεραμεικό.
Πώς γυρνάς ασφαλής στο σπίτι σου;
Τι κάνουν οι Μωβ Μέδουσες όταν απειλούνται;
Τελικά οι κούκλες φωσφορίζουν στο σκοτάδι;
Μια Σκηνική Σύνθεση για το Έμφυλο ζήτημα με στοιχεία θεάτρου της Επινόησης, Ντοκουμέντου, Κοινωνικού και Σωματικού θεάτρου.
Μια παράσταση που δημιουργήθηκε από αφηγήσεις και βιωμένες ιστορίες γυναικών, με συντελέστριες εξ ολοκλήρου γυναίκες και θηλυκότητες.
Μια ζωντανή έκθεση θραυσμάτων έμφυλης βίας, ενδυνάμωσης, (στ)οργής, συμπόρευσης και λάμψης.
Ιστορίες που ξεκινούν από την αρχή του χρόνου και φτάνουν μέχρι σήμερα.
Που δραπετεύουν πίσω από τις κλειστές πόρτες ως τον δρόμο.
Για τις μαμάδες και τις αδερφές μας.
Για τις επώνυμες και τις ανώνυμες της ιστορίας.
Κυρίως για τις ανώνυμες.
Για όσες δεν είχαν φωνή και όσες βρήκαν στην πορεία.
Η σιωπή δεν ήταν ποτέ επιλογή.
📅 Παρασκευή και Σάββατο 12- 13 Ιουνίου
🕖 21:00
📍 Μικρός Κεραμεικός, Ευμολπιδών 13 (Αθήνα)
🎟️ Γενική Είσοδος 14€, Ανέργων/ Ατέλεια 10€, ΑΜΕΑ/Συνοδός ΑΜΕΑ 10€, Φοιτητικό/ Άνω των 65 12€ [Προπώληση Ticket Services]
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΡΙΕΣ
Σύλληψη, Σκηνοθεσία, Σύνθεση: Κατερίνα- Μάγια Ανδριανού
Κείμενο, Δραματουργία: Βάλια Τσιριγώτη, Ιουλία Χρηστίδου, η ομάδα
Μουσική: Ιωάννα Βαλσαμάρα
Κίνηση/ Χορός: Ιωάννα Ντουμοπούλου
Σκηνικά/ Κοστούμια: Ιουλία Χαραλάμπους
Βίντεο: Ξανθή Σπανού, Σύλβα Τσουμάνα, Ιωάννα Ντουμοπούλου
Σχεδιασμός Φώτων: Φανή Πολυξένη Κουρτίδου Βλαχογιάννη, Νικολέττα Καραθανασοπούλου
Β. Σκηνοθέτριας: Κατερίνα Κυριάκου [α’ σχεδίασμα: Δανάη Πάλλα Danove]
Ομάδα Έρευνας: Κατερίνα Κυριάκου, Έλενα Χατζηκώστα
Φωτογραφίες: Εβελίνα Πρόσκινα, Ισμήνη Γούλα
Σχεδιασμός αφίσας: Μαρίνα Μπούγια
Παραγωγή: Αψίνθιον
Χώροι προβών: Craftopia Hub, Ma (間) International Center for Performance and Embodied Research
Οι ηχογραφήσεις έγιναν στο studio των NNE Band
Μέρος γυρισμάτων έγινε στο STOA BAR «Μη Με Λησμόνει» και στο Ma (間) International Center for Performance and Embodied Research
Παίζουν: Βιβή Κατσαρου, Έλενα Πατυνιώτη, Ξανθή Σπανού, Ιουλία Χρηστίδου
Στο video εμφανίζονται οι: Βερόνικα Βαφειάδου, Κατερίνα Κυριάκου, Κωνσταντίνα Ντάλλη, Καλλιρρόη Ταμουρίδου, Θανάσης Γκατζόλης
Στην παράσταση ακούγονται οι φωνές των: Σοφία Καλεμκερίδου, Πολυξένη Σπυροπούλου
Ευχαριστούμε θερμά όλες τις γυναίκες και θηλυκότητες που συμμετείχαν με συγκινητική ανταπόκριση και γενναίο μοίρασμα στη διαδικασία έρευνας και στο ερωτηματολόγιο #ΠεςΜουΤηνΙστορίαΣουΝαΤηνΠω, στα πλαίσια δημιουργίας της παράστασης. Την Πηγή Δημητρακοπούλου για τη βοήθεια. Τη Μαρία Λάππα και την Ευανθία Σταύρου για τη στήριξη. Την Εβελίνα Πρόσκινα, την Ιωάννα Ντουμοπούλου και το Nikodem Wybraniec για τη βιντεογράφηση και τις φωτογραφίες. Την Κατερίνα Λυμπούδη, την Άντζυ Παντζαρτζίδη, τον Γρηγόρη Πρίτσα και τον Τζιμ Θεολογίδη για τις μεταφράσεις. Το Δημήτρη Κανακάρη για την τεχνολογική βοήθεια. Όλα τα άτομα που στήριξαν, συμμετείχαν και βοήθησαν -με κάθε τρόπο- για να ανέβει αυτή η παράσταση.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες στις Εκδόσεις Καστανιώτη για την παραχώρηση του ποιήματος «Θολούρα» της Κατερίνας Γώγου που απόσπασμά του ακούγεται στην παράσταση. Το ποίημα προέρχεται από τον συγκεντρωτικό τόμο «Τώρα να δούμε εσείς τι θα κάνετε» (εκδ. Καστανιώτη).
Όπως επίσης και στην Στέλλα Τενεκετζή για την παραχώρηση του ποιήματος «Darling», από την ποιητική συλλογή «Λίγο πριν την κηδεία μου», Ρόζι Κιου (εκδ. ELECTRA)
