Νομίζω πως ανήκω στην τελευταία γενιά που το κλάμα ήταν πλήρως αποποινικοποιημένο. Θυμάμαι άπειρες φορές τη μαμά μου να μου λέει: «ε τι να σου κάνω; Άμα θες να κλάψεις, κλάψε. Καλό θα σου κάνει, καθαρίζει και τα μάτια». Η διατύπωση αυτή –ως παιδί– ναι, με έκανε έξω φρενών. Η απάθειά της απέναντι στο υπαρξιακό ντελίριο που μου είχε δημιουργήσει η μη απόκτηση μιας ακόμα δωροσακούλας με κρυφό δώρο, επέτεινε την πεποίθησή μου ότι στον κόσμο αυτό δεν έχω κανέναν απολύτως σύμμαχο. Φυσικά αυτό το κλάμα είχε αρχή, μέση και τέλος. Βλέποντάς το από μιαν απόσταση ευγνωμονώ τους γονείς μου που δεν ήταν ψυχαναγκαστικοί με τούτη την ακραία και ενίοτε ενοχλητική έκφραση ενός παιδιού που κοπανιέται παράγοντας κιλά δακρύων. Θυμάστε την εξαίσια «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» που κάποια στιγμή βρίσκεται κλεισμένη σε ένα δωμάτιο πλημμυρισμένο απ΄ τα δάκρυά της και λέει αποκαρδιωμένη: «Θεέ μου, μακάρι να μην είχα κλάψει τόσο»;
Αληθινά όμως, οι γονείς των γεννηθέντων μέχρι τα early zeros είναι η τελευταία, νομίζω, φουρνιά γονιών που αποδέχονταν το παιδικό, παιδιάστικο κλάμα. Το άφηναν να κυλήσει γάργαρο, μέχρι να ξεθυμάνει, χωρίς να το φοβούνται. Φυσικά αυτό προέκυψε διότι στην δική τους παιδική ηλικία έκλαιγαν συνήθως με σοβαρότερο λόγο, έπειτα από κάποια (δυσανάλογη του παραπτώματος) τιμωρία ή ακόμα και χτύπημα του δασκάλου ή του ίδιου του γονιού. Πρακτικές εποχών που ευτυχώς έχουμε αφήσει για τα καλά πίσω μας, οι οποίες όμως σχημάτισαν στους γονείς μας την πεποίθηση πως το κλάμα δεν είναι δα και κάτι τόσο φοβερό.
Παρατηρώ τους νέους γονείς και τις νευρώσεις που έχουν γύρω από τα παιδικά φερσίματα απόγνωσης και σαστίζω. «Ο Μαξιμιλιανός έβαλε τα κλάματα, πάμε να φύγουμε!». Έχω δει πάμπολλα ζευγάρια να φεύγουν κακήν κακώς από τραπέζια ή μαζώξεις γιατί το παιδί τους έπαθε ένα τάντρουμ, να σπεύδουν μετά σε παιδοψυχολόγους διερωτώμενοι τι έχουν κάνει τόσο λάθος ώστε το παιδί απλώς να κλαίει όταν κάτι του τη σπάει. Σημειωτέον, εάν δεν είχαμε υποκύψει στους σκληρούς κοινωνικούς κανόνες, ακόμα και στην ενήλικη ζωή θα κλαίγαμε όταν κάτι μας χαλάει τα σχέδια (ακόμα και τα απλούστερα), απλά γιατί είναι τέλειο να κλαις που και που σα να μην υπάρχει αύριο!
Η ερευνητική κοινότητα έκανε μια μεγάλη προσπάθεια να αποποινικοποιήσει το κλάμα. Τόνοι μελάνης έχουν χυθεί για την ευεργετική ιδιότητα των δακρύων στην αποβολή τοξινών και ορμονών του στρες, για την έκκληση της ωκυτοκίνης που βοηθά στη δημιουργία εμπιστοσύνης με τους άλλους, για την διέγερση της παραγωγής λευκών αιμοσφαιρίων που μας θωρακίζουν απέναντι στις λοιμώξεις. Τζίφος.
Απορώ, όμως, ένα παιδί που δεν προλαβαίνει ή δεν έχει καν το δικαίωμα να κλάψει, πώς θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τα μελλοντικά δάκρυα; Εκείνα που θα τα φέρει η ζωή σε στιγμή ανυποψίαστη, όταν ο γονιός θα είναι πολύ πολύ μακριά για να παρέμβει; Αισθάνομαι πως το οικοδόμημα της κοινωνίας μας έχει βασιστεί τόσο σε μια τοξική θετικότητα που η θλίψη γαζώνεται από παντού. Βρισκόμαστε σε μια φούσκα βιταμινών, γυμναστηρίων, positive thinking, καλοπληρωμένου life coaching και matcha tea που υποκαθιστούν τον γονιό εκείνο που σηκώνεται απ΄ το τραπέζι για να μας νταντέψει άμα τη εμφανίσει του πρώτου μας δακρύου.
Χαίρομαι που μεγάλωσα στην τελευταία γενιά που είχε tumblr* γεμάτο με αφοριστικές και δακρύβρεχτες μεγαλοστομίες για τις σχέσεις και το δήθεν αδιέξοδό τους, χαίρομαι που μπορούσαμε να κλαίμε με λυγμούς χωρίς ντροπή στις επαναλήψεις του Τιτανικού στο STAR, και τελικώς χαίρομαι που η μάνα μου μού έλεγε «άμα θες να κλάψεις, κλάψε». Είναι πολύ πιο γλυκό υπαρξιακά να μάθεις να κλαις γνωρίζοντας πως στο δίπλα δωμάτιο υπάρχει μια ανοιχτή αγκαλιά, απ΄ το να το μάθεις σε ένα μοναχικό ενήλικο καθιστικό, ενώ στο δίπλα δωμάτιο σε περιμένουν άπλυτα πιάτα που σε βαραίνουν με την αδυσώπητη ευθύνη του καθαρισμού τους.
*Tumblr: Πλατφόρμα δημιουργίας short-content που δημιουργήθηκε το 2007 και έγινε εξαιρετικά δημοφιλής στην Ελλάδα την περίοδο 2009-2016. Οι σημερινοί Gen Z, ως έφηβοι διατηρούσαν συνήθως ένα προφίλ στο tumblr κυρίως με quotes σε εικόνες ή σύντομα status. Το περιεχόμενο ήταν κάτι ανάμεσα σε απέραντη γκομενοκλάψα και bad-ass αέρα για ξεκάρφωμα.
DISCLAIMER: Το άρθρο δεν αφορά περιστατικά που άπτονται παιδικής κακοποίησης. Οι βασικές γραμμές βοήθειας για περιστατικά κακοποίησης του παιδιού είναι η 1056 (Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS – Το Χαμόγελο του Παιδιού) για άμεση υποστήριξη και καταγγελίες, και η 116111 (Ευρωπαϊκή Γραμμή για Παιδιά), προσβάσιμες 24/7, δωρεάν, για παιδιά, εφήβους και γονείς.
