Η μεσογειακή διάσταση

του Umberto Davoli

Νομίζω ότι όλοι οι Ιταλοί που έχουν περάσει από την Ελλάδα έχουν ακούσει τουλάχιστον μία φορά τη λαϊκή έκφραση «una faccia, una razza» (ένα πρόσωπο, μια φυλή).

Πέρα από την αμφίβολη προέλευσή της, αυτή η έκφραση, που αποτελεί πλέον μέρος της τοπικής λαϊκής παράδοσης, υποδηλώνει την κοινή αξία, νοοτροπία και τρόπο ζωής που ενώνει ίσως όλους τους λαούς της Μεσογείου. Ωστόσο, δεν είναι εύκολο να κατανοήσουμε ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που διακρίνουν τη μεσογειακή κουλτούρα από τις άλλες κουλτούρες και ποιες είναι οι αξίες που αποτελούν μέρος του DNA της και που αυτή η κουλτούρα επιδιώκει να υπερασπιστεί.

Η Ιταλία είναι ίσως η χώρα που κατάφερε να εκφράσει με τον πιο πειστικό τρόπο αυτή τη «μεσογειακή διάσταση», επιβάλλοντας ένα μοντέλο και έναν τρόπο ζωής που είναι αναγνωρισμένος παγκοσμίως και θεωρείται μοναδικός και εξαιρετικός.

Η ιταλική αρχιτεκτονική, η καλλιτεχνική κληρονομιά, η κουλτούρα του design, η μόδα, η γαστρονομία, ο κινηματογράφος, η μουσική, το «made in Italy».

Πώς κατάφερε μια μικρή και ορεινή χερσόνησος να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην κουλτούρα, την αρχιτεκτονική και την οικονομία;

Νομίζω ότι η απλούστερη απάντηση είναι να κατανοήσουμε ότι το περιβάλλον στο οποίο ζούμε καθορίζει την ποιότητα της ύπαρξής μας.

Η υπεράσπιση της αναγεννησιακής τέχνης, η σημασία του ιστορικού βάθους που επιβιώνει στο τοπίο και στην αρχιτεκτονική, η χειροτεχνική δεξιοτεχνία, το αίσθημα της κοινότητας, η συνεργατική εργασία, η πανθεϊστική όραση του περιβάλλοντος, ο σεβασμός για την πολιτιστική βιοποικιλότητα, είναι τα στοιχεία που μας επιτρέπουν να αποτρέψουμε την ομοιογένεια των μοντέρνων προτύπων που επιβάλλει η βιομηχανική κοινωνία και που αποσκοπούν αποκλειστικά στο κέρδος και μας αναγκάζουν να αποδεχτούμε το διεστραμμένο διώνυμο «πρόοδος = καλύτερος δυνατός κόσμος».

Εκτός από αυτά τα μοντέλα, το όμορφο και η τέχνη εξακολουθούν να θεωρούνται αισθητική και δημιουργική απόλαυση και δεν περιορίζονται σε αξεσουάρ, πολυτέλεια και, ως εκ τούτου, απομακρύνονται από τις λαϊκές μάζες.

Η ανάγκη ενός τεχνίτη να διακοσμήσει ένα αντικείμενο ταυτίζεται με την επιθυμία να διαφοροποιήσει τη δουλειά του, να κατακτήσει μια ευχάριστη και ποτέ πανομοιότυπη εργασία. Σε κάθε αντικείμενο αποτυπώνεται ένα αίσθημα χαράς και ικανοποίησης. Μπορούμε να απολαύσουμε το όμορφο δωρεάν, σε αντίθεση με αυτό που μας επιβάλλει η κοινωνία του κέρδους: «Αν θέλεις το όμορφο, πρέπει να το πληρώσεις!».

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η απομάκρυνση των ανθρώπων από την περιοχή τους, από τις παραδόσεις τους, από τα αγροτικά χωριά, εμποδίζει μια κοινωνία να τοποθετήσει το παρόν σε ένα πλαίσιο και να προχωρήσει με εποικοδομητικό τρόπο προς το μέλλον.

Το να κοιτάζουμε το παρελθόν δεν πρέπει να είναι μια συντηρητική αναζήτηση νοσταλγίας, αλλά η αναζήτηση μιας ταυτότητας και μιας κριτικής ματιάς σε σχέση με αυτή που κυριαρχεί στην εποχή μας.

Μόνο μια ανθρωπότητα που ξέρει να ανακτά το νόημα της ιστορίας, του παρελθόντος, που ξέρει να απολαμβάνει την καλλιτεχνική παράδοση, είτε αυτή είναι αρχιτεκτονική, χειροτεχνική, ζωγραφική ή λογοτεχνική, μπορεί να προχωρήσει καλλιεργώντας την ένωση του ωραίου και του χρήσιμου.

Ίσως αυτή είναι η ιταλική συνταγή που έχει επιτρέψει σε αυτή τη διαμελισμένη μεσογειακή χερσόνησο να είναι θαυμαστή και εκτιμημένη σε όλο τον κόσμο.

Ανάμεσα σε δύο χώρες

Οι τρόποι που Ιταλία και Ελλάδα συνυπάρχουν σε κάποιους ανθρώπους μπορούν να είναι πολλοί. Σίγουρα όμως πρόκειται για ένα πάρε δώσε το οποίο διαμορφώνει και δημιουργεί ένα νοερό διάλογο ανάμεσα σε ανθρώπους και χώρες. Ζητήσαμε από 3 ανθρώπους να μας γράψουν για τη δική τους ιταλο-ελληνική εμπειρία.

Valentina Crimi

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Ρώμη. Ζει στην Ελλάδα από το 1989.

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Ρώμη, με καταγωγή, πολλές εικόνες και βιώματα από τη Σικελία. Έχω ζήσει περισσότερο στην Ελλάδα παρά στην Ιταλία και πολλοί μου λένε ότι έχω γίνει πια Ελληνίδα… Κι όμως, κάποια στοιχεία του Ελληνικού χώρου (με την ευρύτερη έννοια) ακόμα με ξενίζουν. Δεν είναι η γλώσσα, η μουσική, το φαγητό, η φασαρία, η ανομία ή η αλητεία… Είναι που οι πόλεις και τα χωριά έχουν χάσει την ιστορική τους όψη και ταυτότητα, που το σχολείο παρέχει στοχευμένη εκπαίδευση και όχι γενική παιδεία και γνώση. Είναι η λίγη ανεκτικότητα στο διαφορετικό και τα πολλά απαρχαιωμένα στερεότυπα που είναι ακόμα ριζωμένα στην ελληνική κοινωνία. Έχω διαλέξει να ζω εδώ, αγαπάω την Ελλάδα και τους Έλληνες… και η αγάπη αυτή είναι αδιαπραγμάτευτη. Είμαι όμως Ιταλίδα και αυτό δεν αλλάζει. Η πατρίδα μου; Ούτε εδώ ούτε εκεί!

Alessandro Meneghini

Γεννήθηκε και ζει στην Πάντοβα. Πέρασε 1 χρόνο μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας για ακαδημαϊκούς και επαγγελματικούς λόγους.

Για μένα, η μετακίνηση μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας με βοήθησε να θυμηθώ από πού προέρχομαι. Έφτασα στην Αθήνα στη μέση μιας βαθιά ρεαλιστικής φάσης της ζωής μου: ΕΠΡΕΠΕ να βρίσκομαι εκεί! Αλλά η Ελλάδα -το λίκνο της οντολογίας- μου υπενθύμισε ότι τα πράγματα μπορούν απλώς να «υπάρχουν», όχι μόνο να «εξυπηρετούν». Παρά τις ομοιότητες μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, με την πάροδο του χρόνου, παρατήρησα τις διαφορές. Οι κοινωνικές συνευρέσεις ήταν πραγματικά κοινωνικές, όχι απλώς δικαιολογίες για να βρεθούμε. Το φαγητό έπρεπε να είναι καλό μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, όχι απλώς να σερβίρεται γρήγορα. Θυμάμαι ακόμα ένα βράδυ σε μια ταβέρνα: μουσική να παίζει, πιάτα να ξεχειλίζουν και το δωμάτιο να σωπαίνει κατ’ εντολήν, ώστε οι μουσικοί να μπορούν να εκφραστούν πλήρως. Αυτός ο σεβασμός για την ίδια τη στιγμή έμεινε μαζί μου. Επιστρέφοντας στην Ιταλία ένιωσα σαν να επέστρεφα σε ένα γνώριμο πραγματισμό, όμως κουβαλούσα κάτι καινούργιο μαζί μου. Ακόμα αναζητώ εκείνη τη στάση απέναντι στη ζωή που βρήκα στην Ελλάδα, έναν τρόπο ζωής που αναζητά την ουσία πέρα από την επιφανειακή λογική της αποδοτικότητας.

Laura Nika

Γεννημένη στη Φλωρεντία, από Ιταλίδα μητέρα και Έλληνα πατέρα. Ζει και εργάζεται εκεί. Προσπαθεί να επισκέπτεται την Ελλάδα όσο πιο συχνά μπορεί.

Έχω την καρδιά μου μοιρασμένη ανάμεσα στην Ιταλία και στην Ελλάδα και αυτό είναι για μένα ένας βαθύς και ξεχωριστός πλούτος. Στην Ιταλία έχω τις καθημερινές μου ρίζες, αλλά η Ελλάδα είναι ένα καταφύγιο για την ψυχή μου. Τη βλέπω ως έναν τόπο όπου, παρά τις δυσκολίες, οι άνθρωποι επιλέγουν να χαίρονται τη ζωή: δεν παραιτούνται ποτέ από έναν καφέ με παρέα, από ένα χαμόγελο, από τη συντροφικότητα. Είναι κοινωνικοί, φωτεινοί και έτοιμοι να αγωνιστούν όταν χρειάζεται, ενώ εμείς οι Ιταλοί συχνά χανόμαστε στα παράπονα. Είμαι περήφανη για αυτές τις διπλές ρίζες, από τις οποίες γεννιέται η κουλτούρα μου και μια ανοιχτή σκέψη. Για μένα η Ελλάδα είναι γαλήνη: οικογένεια, αληθινοί φίλοι και σπίτι… πάντα.

Fiat Cinquecento: Tο 500αράκι που κατέκτησε τον κόσμο!

Πρόκειται για ένα οικονομικό αυτοκίνητο-κομψοτέχνημα πόλης το οποίο κατάφερε να προσφέρει με ελάχιστο χώρο τη μέγιστη δυνατότητα χρήσης. Σχεδιάστηκε από το βιρτουόζο σε θέματα τέχνης και τεχνολογίας μηχανολόγο μηχανικό Dante Giacosa και κατασκευάστηκε σε 3.678.000 αντίτυπα. Μέχρι σήμερα αποτελεί σημείο αναφοράς για τους λάτρεις του ιταλικού ντιζάιν. Μάλιστα, το 2019, εμφανίστηκε σε εποχιακή έκθεση του MoMA (Museum of Modern Art, New York) με τίτλο «The Value of Good Design». Το πόσο διαδεδομένο έγινε το Fiat Nuova 500 φαίνεται και από το γεγονός ότι έχει και τη δική του ελληνική ονομασία: το περίφημο «πεντακοσαράκι».

Vespa: Η στιλάτη «σφήκα» των πόλεων

Η Vespa εμφανίστηκε το 1946 και ενώ ξεκίνησε ως λαϊκό μέσο μετακίνησης αφού η Ιταλία τότε είχε ανάγκη από φτηνά μέσα μετακίνησης εργατών και πολιτών, γρήγορα έγινε σύμβολο στιλ και καινοτομίας. H Piaggio, χρησιμοποιώντας τα σχέδια του Corradino D’Ascanio για ένα απλό, αεροδυναμικό και εύχρηστο σκούτερ, έκανε τα πρώτα βήματα για τη δημιουργία της θρυλικής Vespa. Ο Enrico Piaggio, ακούγοντας τον χαρακτηριστικό ήχο του κινητήρα, αναφώνησε: «Ακούγεται σαν vespa! (σφήκα)». Το όχημα έκτοτε βαφτίστηκε και ένα παγκόσμιο σύμβολο αστικής κουλτούρας και ελευθερίας μετακίνησης ήταν έτοιμο να σαρώσει τους δρόμους του κόσμου.

Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών: Μια πολιτιστική γέφυρα μεταξύ Ελλάδας & Ιταλίας

Του Francesco Neri | Διευθυντή Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου Αθηνών

Το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο βρίσκεται εδώ και σχεδόν έναν αιώνα στο κέντρο της Αθήνας, απέναντι από το Πολυτεχνείο και το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Το κτίριο, που είναι ακόμη γνωστό στους Αθηναίους ως Casa d’Italia, κατασκευάστηκε το 1932 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Florestano Di Fausto, ο οποίος είχε ήδη δραστηριοποιηθεί στα Δωδεκάνησα. Το πρότυπό του ήταν ένα αναγεννησιακό παλάτσο της Φλωρεντίας, με στόχο να δημιουργηθεί ένα αδιαμφισβήτητο σύμβολο «ιταλικότητας» στην καρδιά της ελληνικής πρωτεύουσας και ένας πολυλειτουργικός χώρος για την ιταλική κοινότητα.

Στο εσωτερικό του, το κτίριο διατηρεί μια μεγάλη μνημειακή σκάλα με δύο τοιχογραφίες που φιλοτεχνήθηκαν το 1932 από τον Γερμανό ζωγράφο Georg Alexander Mathéy: από τη μία πλευρά η «Σχολή των Αθηνών», που αποτίει φόρο τιμής στις κοινές φιλοσοφικές ρίζες, και από την άλλη ένας χάρτης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Στο κέντρο δεσπόζει ένα χάλκινο αντίγραφο του Αυγούστου της Πρίμα Πόρτα.

Ως επίσημος θεσμός του Ιταλικού Κράτους, που υπάγεται απευθείας στο Υπουργείο Εξωτερικών και Διεθνούς Συνεργασίας, το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο λειτουργεί βάσει της Πολιτιστικής Συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, η οποία υπογράφηκε στην Αθήνα στις 11 Σεπτεμβρίου 1954 με την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών και ανανεώνεται περιοδικά μέσω ενός Εκτελεστικού Προγράμματος πολιτιστικής και επιστημονικής συνεργασίας.

Θεσμική αποστολή και πρωταρχικός στόχος του Ινστιτούτου είναι η διάδοση του ιταλικού πολιτισμού και της ιταλικής πνευματικής παράδοσης, μέσω της προώθησης και διοργάνωσης πολιτιστικών εκδηλώσεων, όπως διαλέξεις, εκθέσεις, συναυλίες, παραστάσεις και συνέδρια, σε συνεργασία με ιταλικούς και τοπικούς φορείς. Παράλληλα, το Ινστιτούτο παρέχει πληροφορίες σχετικά με υποτροφίες και δυνατότητες σπουδών στην Ιταλία και αναπτύσσει εκπαιδευτικές δραστηριότητες, οργανώνοντας μαθήματα ιταλικής γλώσσας και πολιτισμού για ενήλικες και νέους, με υψηλά καταρτισμένο προσωπικό, εξειδικευμένα θεματικά μαθήματα, σεμινάρια επιμόρφωσης, καθώς και εξετάσεις πιστοποίησης CELI για την απόκτηση πιστοποιητικών γνώσης της ιταλικής γλώσσας που χορηγεί το Πανεπιστήμιο για Αλλοδαπούς της Περούτζια.

Από την ίδρυσή του, το Ινστιτούτο έχει φιλοξενήσει σημαντικές προσωπικότητες της ιταλικής διανόησης, όπως, ενδεικτικά, τον Filippo Tommaso Marinetti, δημιουργό του καλλιτεχνικού κινήματος του φουτουρισμού, τους νομπελίστες λογοτεχνίας Eugenio Montale και Salvatore Quasimodo, συγγραφείς όπως τον Italo Calvino, τον Alberto Moravia και τον Antonio Tabucchi, καθώς και, πιο πρόσφατα, δοκιμιογράφους και συγγραφείς όπως τον Alessandro Barbero, τον Erri De Luca και τον Carlo Lucarelli, και στοχαστές όπως τον Massimo Recalcati και τον Massimo Cacciari. Μεγάλοι εκπρόσωποι και της ελληνικής κουλτούρας υπήρξαν επίσης προσκεκλημένοι του Ινστιτούτου, όπως η Maria Callas, η οποία τραγούδησε εδώ δύο φορές το 1943, ο Γιάννης Ρίτσος, η Ζυράννα Ζατέλη και ο Βασίλης Βασιλικός. Το Ινστιτούτο συνεχίζει να ανανεώνει την πολιτιστική του πρόταση, συνεργαζόμενο με σημαντικά τοπικά φεστιβάλ, ξεκινώντας από το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου –όπου έφερε τον μαέστρο Nicola Piovani στη σκηνή του Ωδείου Ηρώδου Αττικού– μέχρι το Athens Jazz, στο οποίο προσκλήθηκαν μουσικοί όπως ο Paolo Fresu και ο Enrico Rava, καθώς και το φεστιβάλ κόμικς Comicdom, στο πλαίσιο του οποίου φιλοξενήθηκε ο γνωστός σκιτσογράφος Altan και αναμένεται να υποδεχθεί τον επόμενο μήνα τον Milo Manara.

Ο πολιτιστικός διάλογος με τους βασικούς φορείς του χώρου έχει επίσης ενισχυθεί ιδιαίτερα στο λογοτεχνικό τομέα, αρχικά με τη συμμετοχή της Ιταλίας ως τιμώμενης χώρας στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης το 2025 και, στη συνέχεια, με τη διοργάνωση –μόλις τον περασμένο μήνα– του πρώτου Φεστιβάλ Ιταλικής Λογοτεχνίας στην Ελλάδα (ΦΙΛΕ), δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για τη συνάντηση καταξιωμένων και ανερχόμενων συγγραφέων με εκδοτικούς οίκους και το ελληνικό κοινό.

Το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών, μέσα στα χρόνια, έχει αποτελέσει –και συνεχίζει να αποτελεί–έναν από τους πιο δραστήριους και δημιουργικούς πόλους πολιτιστικής προώθησης στην Ελλάδα, στηρίζοντας τη δράση του στο μακροχρόνιο δεσμό που ενώνει τις δύο χώρες.

Ακολούθα τις παροιμίες

Καλύτερα να λιώνεις παπούτσια παρά σεντόνια.

Μη βάζεις όλα τα αυγά σ’ ένα καλάθι.

Αν σκορπίζεις αγκάθια, μην περπατάς ξυπόλυτος.

Ανάμεσα στο να λες και στο να κάνεις, υπάρχει θάλασσα.

Έχεις προσούτο στα μάτια.

5 αλήθειες για τους Ιταλούς

1. Κάθε Ιταλός ξέρει να μιλάει τη διάλεκτο της πόλης του. Στην Ιταλία η διάλεκτος είναι σχεδόν οικογενειακή κληρονομιά. Από τον παππού μέχρι το εγγόνι, όλοι μπορούν να πετάξουν δυο τρεις φράσεις που μόνο οι ντόπιοι καταλαβαίνουν. Είναι σαν ένα μικρό γλωσσικό μυστικό της γειτονιάς.
2. Όταν ένας Ιταλός μιλάει αγγλικά, η προφορά του προδίδει την ιταλική καταγωγή του. Ακόμη κι αν τα αγγλικά του είναι άψογα, κάπου θα ξεφύγει μια μελωδία… ιταλική. Τα φωνήεντα τραγουδούν λίγο περισσότερο, τα σύμφωνα μαλακώνουν και ξαφνικά το «hello» ακούγεται σαν να βγήκε από ρωμαϊκό καφέ.
3. Ο Ιταλός θεωρεί ότι η κουζίνα του  είναι ασύγκριτη. Ρώτα έναν Ιταλό για φαγητό και θα σου μιλήσει με πάθος, σχεδόν σαν να υπερασπίζεται εθνικό θησαυρό. Για εκείνον η κουζίνα της χώρας του είναι τρόπος ζωής.
4. Ο Ιταλός, με όποιο συστατικό και αν βρει, θα ήθελε να φτιάξει μακαρόνια. Ντομάτα; Μακαρόνια. Τυρί; Μακαρόνια. Μανιτάρια, κολοκύθια, κάτι που περίσσεψε στο ψυγείο; Πάλι μακαρόνια. Στην ιταλική φαντασία σχεδόν κάθε υλικό περιμένει υπομονετικά να συναντήσει μια καλή μερίδα πάστα.
5. Όταν μιλούν χειρονομούν και ναι, μιλούν δυνατά. Οι Ιταλοί δεν μιλούν μόνο με λέξεις, μιλούν με όλο το σώμα. Τα χέρια πετούν στον αέρα, τα φρύδια ανεβαίνουν, η φωνή δυναμώνει. Αν σταματήσουν οι χειρονομίες, μάλλον τελείωσε η κουβέντα.

L’ arte del cinema

Τα πρόσωπα του ιταλικού κινηματογράφου είναι πολλά, με τη δική τους ταυτότητα και αισθητική γραμμή το καθένα. Εδώ παρουσιάζουμε 6 ταινίες-αντιπροσώπους, με αφαιρετική βέβαια ματιά, γιατί στην πραγματικότητα ο ιταλικός κινηματογράφος θα μπορούσε να είναι ένα ολόκληρο αφιέρωμα από μόνος του.

Από τον στρατευμένο-πολιτικοποιημένο κινηματογράφο στις πιπεράτες εύπεπτες κωμωδίες. Από τις με ανατρεπτικό χιούμορ λαϊκές ταινίες δράσης στα σπαγγέτι γουέστερν που με έναν τρόπο περιγελούν τον επικρατούντα Αμερικανισμό. Από τις σινεφίλ αριστουργηματικές ταινίες στον ιταλικό νεορεαλισμό.

Με αστερίσκο δύο αναφορές: Η μια αφορά τις ιδιαίτερες ταινίες τρόμου του Αρτζέντο και η αλλη τον αγαπημένο ηθοποιό και σκηνοθέτη που κινείται πέρα από όρια και δεν χωρά πουθενά, τον Ρομπέρτο Μπενίνι.

I Soliti Ignoti‎ | Ο κλέψας του κλέψαντος

Mario Monicelli | 1958

Η ταινία που έδωσε νέα ώθηση στην ιταλική κωμωδία. Ακολουθεί μια συμμορία μικροαπατεώνων της Ρώμης που σχεδιάζει ληστεία ενεχυροδανειστηρίου. Ακολουθώντας τα χνάρια του γαλλικού Rififi ο σκηνοθέτης αντικαθιστά το ιδιαίτερο γαλλικό στιλ των ταινιών δράσης με την εξίσου ιδιαίτερη ιταλική ανατρεπτικότητα, αναζητώντας στον μύθο της τέλειας ληστείας τα υλικά για την ιλαρότερη κωμωδία του ιταλικού σινεμά.

La dolce vita | Γλυκιά Ζωή

Federico Fellini | 1960

Μετά την πρώτη προβολή, το ευρωπαϊκό σινεμά άλλαξε για πάντα. Ο Μαρτσέλο, δημοσιογράφος στη Ρώμη, περιπλανιέται ανάμεσα σε αριστοκράτισσες, καλλιτέχνες, νεόπλουτους και γόησσες, ανακαλύπτοντας την κενότητα και τη μοναξιά πίσω από τη λάμψη. Η Ανίτα Έκμπεργκ βουτά στη Φοντάνα ντι Τρέβι και ο Φελίνι δημιουργεί μία από τις κλασσικότερες σκηνές στην ιστορία του κινηματογράφου.

La classe operaia va in paradiso | Η εργατική τάξη πάει στον παράδεισο

Elio Petri | 1971

Ένας εργάτης ανακαλύπτει τη συναδελφική αλληλεγγύη όταν απολύεται από το εργοστάσιο. Από τις λίγες ταινίες που δείχνουν την καθημερινότητα της εργασίας και της οικογενιακής ζωής του ιταλικού προλεταριάτου. Θα πει ο Elio Petri: «Με την ταινία μου όλοι ήταν αμφιλεγόμενοι, συνδικαλιστές, φοιτητές της αριστεράς, διανοούμενοι, κομμουνιστές ηγέτες, μαοϊκοί. Όλοι θα ήθελαν ένα έργο που να υποστηρίζει τους λόγους τους: αντ’ αυτού είναι μια ταινία για την εργατική τάξη».

Il Bisbetico Domato | Σεισμός στο κρεβάτι μου

Franco Castellano, Giuseppe Moccia| 1980

Σε αυτή την ταινία –η οποία είναι σε πολύ γενικές γραμμές εμπνευσμένη από την κωμωδία του Σέξπιρ The Taming of the Shrew–, εμφανίζεται το αχτύπητο ντουέτο του ιταλικού σινεμά που γέμιζε τις αίθουσες την δεκαετία του ’80, Adriano Celentano – Ornella Muti. Ένας πλούσιος 40χρονος κτηματίας, ανύπαντρος και ορκισμένος εχθρός του γυναικείου φύλου, αλλάζει γνώμη όταν συναντήσει μια όμορφη γυναίκα.

Una pistola per Ringo | Ένα πιστόλι για τον Ρίνγκο

Duccio Tessari | 1965

Ένα από τα εμβληματικά σπαγγέτι γουέστερν (γνωστά και ως Ιταλικά γουέστερν) των μέσων της δεκαετίας του ’60 το οποίο σημείωσε τεράστια επιτυχία στην Ιταλία – και όχι μόνο. Η επιτυχία φάνηκε και από την κινηματογραφική επιρροή του αφού ενέπνευσε πολλές συνέχειες με πρωταγωνιστή τον περίφημο Ringo, ο οποίος στην εν λόγω ταινία είναι ένας πιστολέρο που συμφωνεί να σώσει μια οικογένεια που έχει γίνει όμηρος ενός Μεξικανού ληστή, με αυτοεξυπηρετούμενα όμως κίνητρα.

il postino | O ταχυδρόμος

Michael Radford | 1994

Αν και ταινία χαμηλών τόνων με «σινεφίλ» χαρακτηριστικά, γνώρισε απροσδόκητα θερμή υποδοχή από το ευρύ κοινό και κέρδισε διεθνείς διακρίσεις. Σε ένα ψαροχώρι της μεταπολεμικής Ιταλίας, ο ταχυδρόμος Μάριο γνωρίζει τον κομμουνιστή ποιητή Πάμπλο Νερούδα. Μεταξύ τους θα αναπτυχθεί μια αναπάντεχη φιλία, η οποία θα γίνει ακόμα πιο βαθιά από τη στιγμή που ο Μάριο θα ζητήσει τη βοήθεια του διάσημου διανοούμενου για να κερδίσει την καρδιά της όμορφης Μπεατρίτσε.

L’opera italiana

Την όπερα είτε την αγαπάς, είτε τη μισείς. Την αποστρέφεσαι Ή την αναζητάς. Είναι εντυπωσιακό πως υπάρχει κόσμος που ταυτίζεται, ενθουσιάζεται και συγκινείται ακόμα κι αν δεν καταλαβαίνει τους στίχους. Και αν υπάρχει μία χώρα που ταυτίστηκε όσο καμία άλλη με αυτή τη μορφή τέχνης, αυτή είναι αναμφίβολα η Ιταλία.

Η ιταλική όπερα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της παγκόσμιας μουσικής παράδοσης, με ρίζες που φτάνουν πίσω στο 16ο αιώνα. Γεννημένη στη Φλωρεντία, εξελίχθηκε γρήγορα σε ένα σύνθετο καλλιτεχνικό είδος που συνδυάζει μουσική, θέατρο και ποίηση. Από τα πρώτα έργα της μπαρόκ περιόδου έως τις μεγάλες ρομαντικές δημιουργίες, η ιταλική όπερα διαμόρφωσε την αισθητική και την τεχνική του είδους διεθνώς.

Κορυφαίοι συνθέτες όπως ο Giuseppe Verdi και ο Giacomo Puccini έδωσαν στην όπερα έντονο δραματικό χαρακτήρα και βαθιά συναισθηματική δύναμη. Έργα όπως το «La Traviata» και η «Tosca» συνεχίζουν να συγκινούν το κοινό, χάρη στις αξέχαστες μελωδίες και τις ανθρώπινες ιστορίες τους. Παράλληλα, η τεχνική του bel canto ανέδειξε τη φωνή ως κυρίαρχο εκφραστικό μέσο, απαιτώντας δεξιοτεχνία και εκφραστικότητα από τους ερμηνευτές.

Σήμερα, η ιταλική όπερα παραμένει ζωντανή, τόσο σε ιστορικά θέατρα όπως η La Scala στο Μιλάνο όσο και σε σύγχρονες παραγωγές ανά τον κόσμο. Δεν είναι απλώς ένα μουσικό είδος αλλά μια πολιτιστική κληρονομιά που συνεχίζει να εμπνέει και να εξελίσσεται.

Dario Fo: Ένα ενοχλητικό κουνούπι στο αυτί της εξουσίας

Ένας σύγχρονος απόγονος των μεσαιωνικών γελωτοποιών και της Commedia del’arte· δημιουργός με ελεύθερη και ασυμβίβαστη σκέψη που ανανέωσε το θέατρο κινούμενος από την επική αφήγηση μέχρι την πολιτική σάτιρα και το γκροτέσκο. Με το μοναδικό του χιούμορ και τη μαεστρία του στους θεατρικούς αυτοσχεδιασμούς καυτηρίαζε την εξουσία, αποκαθιστώντας την αξιοπρέπεια των καταπιεσμένων ταπεινών ανθρώπων. Παρά τη λογοκρισία κράτους, εκκλησίας και επιθέσεις της ακροδεξιάς, παρέμεινε ενεργός στα κοινωνικά κινήματα. Το 1997 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Είχε στηρίξει τον αγώνα των Ελλήνων αντιστασιακών κατά της χούντας των συνταγματαρχών.

Gianni Rodari: Ο παραμυθάς της διπλανής χώρας

Γεννήθηκε στη βόρεια Ιταλία και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς παιδικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Τα βιβλία του Ροντάρι έχουν κάνει παρέα σε εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά σε όλο τον κόσμο και τους έχουν χαρίσει απλόχερα την ανεξάντλητη φαντασία, την εφευρετικότητα και την κοινωνική ευαισθησία του σπουδαίου αυτού παραμυθά. Αρχικά εργάστηκε ως δάσκαλος σε δημοτικά σχολεία. Το 1944 εντάχθηκε στο Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα και συμμετείχε στην αντίσταση. Το 1948, ενώ εργαζόταν ως δημοσιογράφος στην εφημερίδα L’ Unità, άρχισε να γράφει βιβλία για παιδιά. Αυτό που τον έκανε ευρύτερα γνωστό είναι το Il Romanzo di Cipollinο (Ο Κρεμμυδάκης και η παρέα του, όπως κυκλοφόρησε στα ελληνικά).

Totti & Gattuso: Ο «καλός» και ο «κακός»

Το ποδόσφαιρο στην Ιταλία είναι μια τρέλα, τέτοια που συνεπήρε και τον Παζολίνι ο οποίος παραμονές ενός αγώνα Ίντερ-Μπολόνια γράφει σε έναν φίλο του «Η καρδιά μου θα χτυπάει στα όρια της θρόμβωσης». Επιλέγουμε δύο ποδοσφαιριστές ανάμεσα σε δεκάδες: Ο Φραντσέσκο Τόττι, εξαιρετικός μεσοεπιθετικός που δεν έφυγε ποτέ από την αγαπημένη του ομάδα, τη Ρόμα. Δεν έκανε ούτε μια μεταγραφή… Και τον Τζενάρο Γκατούζο, μέσο αμυντικό, με πάνω από δέκα χρόνια στην αγαπημένη του Μίλαν, ο οποίος χαρακτηριζόταν από το σκληρό παιχνίδι, τους τσαμπουκάδες και τις συρράξεις τους με όλους και όλα!

Ιταλική κουζίνα: η μαγεία της απλότητας

Η ιταλική κουζίνα θεωρείται μία από τις πιο αγαπημένες στον κόσμο, όχι μόνο για τη γεύση αλλά και για τη φιλοσοφία της. Βασίζεται σε απλά, ποιοτικά υλικά, εποχικότητα και σεβασμό στην παράδοση. Στην καρδιά της βρίσκεται η περίφημη cucina povera, η «κουζίνα των φτωχών», που γεννήθηκε από την ανάγκη αλλά μετατράπηκε σε γαστρονομική τέχνη. Με λίγα υλικά –ζύμες, ζυμαρικά, λαχανικά, ελαιόλαδο και τυρί– οι Ιταλοί δημιούργησαν πιάτα γεμάτα χαρακτήρα που εξαπλώθηκαν σε όλο τον κόσμο. Από το βορρά μέχρι το νότο, κάθε περιοχή έχει τις δικές της γεύσεις, αλλά όλες μοιράζονται την ίδια αγάπη για το καλό, απλό φαγητό.

Pizza

Η πίτσα είναι ίσως το πιο διάσημο ιταλικό φαγητό στον κόσμο. Γεννημένη στη Νάπολη, ξεκίνησε ως απλό φαγητό του δρόμου για τους εργάτες της πόλης. Η κλασική pizza napoletana με ντομάτα, μοτσαρέλα και βασιλικό αποτελεί σήμερα σύμβολο της ιταλικής κουζίνας. Η επιτυχία της βρίσκεται στην ισορροπία: λεπτή ζύμη, λίγα αλλά ποιοτικά υλικά και ψήσιμο σε πολύ δυνατό φούρνο. Παρότι έχει ταξιδέψει παντού και έχει αποκτήσει αμέτρητες παραλλαγές, η αυθεντική ιταλική πίτσα έχει δύο βασικά συστατικά: απλότητα και αρώματα.

• Pizza Fritta: Η pizza fritta είναι μια λιγότερο γνωστή αλλά αγαπημένη ναπολιτάνικη λιχουδιά. Η ζύμη τηγανίζεται αντί να ψηθεί και γεμίζεται συνήθως με ρικότα, ντομάτα ή αλλαντικά, δημιουργώντας ένα τραγανό, χρυσαφένιο street food.

Pasta

Τα ζυμαρικά αποτελούν βασικό πυλώνα της ιταλικής διατροφής και μέρος της καθημερινότητας των Ιταλών. Υπάρχουν εκατοντάδες σχήματα και είδη, από σπαγγέτι και πένες μέχρι φουσίλι και λιγκουίνι. Η φιλοσοφία τους είναι απλή: κάθε σχήμα «αγκαλιάζει» διαφορετικά τη σάλτσα. Από την κλασική napoletana και την Cacio e pepe μέχρι την carbonara, τα ζυμαρικά συνδυάζουν απλά υλικά με τεχνική και ισορροπία. Στην Ιταλία δεν είναι απλώς ένα πιάτο, αλλά μια μικρή τελετουργία που ενώνει οικογένεια και φίλους.

• Pasta ripiena: Η pasta ripiena –δηλαδή τα γεμιστά ζυμαρικά– περιλαμβάνει αγαπημένα είδη όπως ravioli, tortellini, cappelletti. Η ζύμη εδώ κλείνει μέσα της γέμιση από τυριά, κρέας ή λαχανικά κάνοντας την κάθε μπουκιά να είναι μία έκπληξη γεύσεων. 

Verdure e carne

Τα λαχανικά και το κρέας έχουν επίσης σημαντική θέση στο τραπέζι. Φρέσκες μελιτζάνες, κολοκύθια, ντομάτες και αγκινάρες χρησιμοποιούνται σε πιάτα γεμάτα αρώματα Μεσογείου. Παράλληλα, το κρέας εμφανίζεται σε παραδοσιακές συνταγές όπως το osso buco, το saltimbocca ή τα αργομαγειρεμένα ragù. Οι Ιταλοί δίνουν έμφαση στην ποιότητα των υλικών και στην απλότητα της παρασκευής, αφήνοντας τις φυσικές γεύσεις να πρωταγωνιστούν σε κάθε πιάτο.

• Pesce: Το ψάρι έχει ξεχωριστή θέση στην ιταλική κουζίνα, ειδικά στις παραθαλάσσιες περιοχές της. Από ψητά θαλασσινά μέχρι πιάτα με φρέσκα όστρακα και ζυμαρικά με θαλασσινά, τη θάλασσα μπορείς να τη βρεις σε πολλούς συνδυασμούς. 

Γαστρονομικές συνήθειες

Στην Ιταλία, από το πρωινό μέχρι το γλυκό, μικρές τελετουργίες διαμορφώνουν έναν τρόπο ζωής γεμάτο απλότητα, κοινωνικότητα και απόλαυση. Κάθε μπαρ δείχνει ότι οι Ιταλοί ξέρουν να χαίρονται τα μικρά πράγματα.

COLAZIONE / Πρωινό

Το ιταλικό πρωινό, το λεγόμενο colazione, είναι συνήθως απλό αλλά γεμάτο γλυκές γεύσεις. Οι περισσότεροι Ιταλοί ξεκινούν τη μέρα τους σε ένα καφέ της γειτονιάς με καπουτσίνο και ένα αρτοσκεύασμα, όπως το κλασικό cornetto. Στη Ρώμη ξεχωρίζει το αφράτο maritozzo, ένα γλυκό ψωμάκι γεμισμένο με πλούσια σαντιγί. Στη Νάπολη αγαπούν τη διάσημη sfogliatella με την τραγανή, πολυεπίπεδη ζύμη και την αρωματική γέμιση. Στη Σικελία, πάλι, μια ιδιαίτερη καλοκαιρινή συνήθεια είναι το brioche con granita: αφράτο μπριός που συνοδεύει παγωμένη γρανίτα λεμονιού, αμυγδάλου ή καφέ.

DOLCI CON FORMAGGI / Γλυκά με τυριά

Στην ιταλική ζαχαροπλαστική τα τυριά παίζουν συχνά πρωταγωνιστικό ρόλο, χαρίζοντας την κρεμώδη υφή τους και ισορροπώντας τη γλυκύτητα. Το μασκαρπόνε είναι βασικό συστατικό στο διάσημο τιραμισού, ενώ η ρικότα γεμίζει τα τραγανά κανόλι της Σικελίας ή χρησιμοποιείται σε τάρτες και αφράτα κέικ. Σε πολλές περιοχές παρασκευάζονται και γλυκές πίτες με φρέσκια ρικότα, αρωματισμένες με λεμόνι ή πορτοκάλι.

APERITIVO / Απεριτίβο

Το aperitivo είναι μία από τις πιο αγαπημένες κοινωνικές συνήθειες των Ιταλών. Συνήθως πραγματοποιείται νωρίς το απόγευμα ή πριν από το δείπνο και συνδυάζει ένα ελαφρύ ποτό με μικρά σνακ. Ποτά όπως το Aperol Spritz, το Negroni ή ένα ποτήρι κρασί συνοδεύονται από ελιές, τυριά, αλλαντικά ή μικρά finger foods. Περισσότερο από ένα απλό ποτό, το aperitivo είναι μια στιγμή χαλάρωσης μετά τη δουλειά, μια ευκαιρία για συναντήσεις με φίλους και για να μπει κανείς σιγά σιγά στο κλίμα της βραδινής εξόδου.

ESPRESSO / Εσπρέσο

Ο εσπρέσο είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας καφές στην Ιταλία· είναι μέρος της καθημερινής κουλτούρας. Σερβίρεται σε μικρό φλιτζάνι, με έντονο άρωμα και πλούσια γεύση, και συνήθως πίνεται γρήγορα –σχεδόν μονορούφι– στο όρθιο, στον πάγκο ενός καφέ. Οι Ιταλοί τον απολαμβάνουν πολλές φορές μέσα στην ημέρα, συχνά μετά το φαγητό. Η απλότητα και η τελετουργία του –ένα μικρό φλιτζάνι, μια σύντομη παύση μέσα στην ημέρα– αντικατοπτρίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι Ιταλοί βρίσκουν απόλαυση στα μικρά πράγματα.

GELATO / Ιταλικό παγωτό

Το ιταλικό gelato είναι από τα πιο γνωστά γλυκίσματα της χώρας και αγαπημένη καθημερινή απόλαυση. Παρασκευάζεται με περισσότερο γάλα και λιγότερο λίπος από το κλασικό παγωτό, κάτι που του χαρίζει πιο πυκνή υφή και έντονη γεύση. Στις παραδοσιακές gelaterie θα βρει κανείς δεκάδες γεύσεις: από φιστίκι Σικελίας και φουντούκι Piemonte (το οποίο προέρχεται από την ομώνυμη ιταλική περιοχή) μέχρι σοκολάτα, καφέ ή φρέσκα φρούτα εποχής. Οι Ιταλοί το απολαμβάνουν σε χωνάκι ή κυπελλάκι, συχνά κάνοντας μια δροσερή στάση στη βόλτα τους.

Attenzione!
1. Δεν σπάμε ποτέ τα ζυμαρικά πριν τα βράσουμε.
2. Ποτέ κρέμα γάλακτος στην carbonara.
3. Δεν μπαίνει τυρί σε πιάτο με θαλασσινά.
4. Ποτέ δεν ζητάς την πίτσα σου με έξτρα σάλτσα.
5. Ποτέ δεν τρώμε spaghetti με τη βοήθεια κουταλιού.
6. Στο τραπέζι περιμένουμε πάντα να ξεκινήσουμε να τρώμε όλοι μαζί.
7. Ποτέ δεν πίνουμε cappuccino μετά από γεύμα!
8. Το aperitivo δεν σερβίρεται μετά τις 20:00!
9. Αν θες freddo espresso μάλλον είσαι σε λάθος μέρος!
10. Όταν κάποιος λέει «bar» στην Ιταλία, συνήθως εννοεί το συνοικιακό καφέ.

Ελλάδα & Ιταλία: Μια συμμαχία πέρα από τα σύνορα, μια γέφυρα προς το μέλλον

του Ιωάννη Τσαμίχα, Προέδρου  του Ελληνο-Ιταλικού Επιμελητηρίου της Αθήνας

Η σχέση μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας δεν είναι απλώς μια γειτονική επαφή· είναι ένας ζωντανός οικονομικός οργανισμός που αναπνέει μέσα από την κοινή ιστορία, τις κοινές αξίες και, κυρίως, ένα κοινό όραμα για την ευημερία της Μεσογείου. Σήμερα, οι ελληνοϊταλικές εμπορικές σχέσεις βρίσκονται στο απόγειό τους, αποτελώντας το χρυσό πρότυπο διμερούς συνεργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μια σχέση σε αριθμούς και ουσία

Η Ιταλία παραμένει σταθερά ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας. Από τον τομέα της ενέργειας και των υποδομών μέχρι την υψηλή τεχνολογία και τα αγροδιατροφικά προϊόντα, η συνέργεια των δύο χωρών δημιουργεί μια ισχυρή αλυσίδα αξίας. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για ανταλλαγή προϊόντων, αλλά για μια βαθιά μεταφορά τεχνογνωσίας και επενδυτικών κεφαλαίων που θωρακίζουν τις οικονομίες μας απέναντι στις παγκόσμιες προκλήσεις.

Η καινοτομία ως κοινή γλώσσα

Το «Made in Italy» και το αναδυόμενο «Designed in Greece» συναντιούνται σε ένα πεδίο όπου η ποιότητα δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Το Ελληνο-Ιταλικό Επιμελητήριο στέκεται στον πυρήνα αυτής της εξέλιξης, λειτουργώντας ως ο καταλύτης που μετατρέπει τις επιχειρηματικές ιδέες σε κερδοφόρα πραγματικότητα. Στηρίζουμε την εξωστρέφεια, προωθούμε την ψηφιακή μετάβαση και ενθαρρύνουμε τις πράσινες επενδύσεις, αποδεικνύοντας ότι όταν η μεσογειακή δημιουργικότητα συναντά τον στρατηγικό σχεδιασμό, τα αποτελέσματα είναι θεαματικά.

Κοιτάζοντας το 2026

Το μέλλον μας είναι κοινό. Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, η συμμαχία Αθήνας-Ρώμης αποτελεί πυλώνα σταθερότητας. Είμαστε εδώ για να ανοίξουμε νέους δρόμους για τις επιχειρήσεις μας, να γκρεμίσουμε τα γραφειοκρατικά εμπόδια και να χτίσουμε μια οικονομική ενότητα που θα εμπνέει.

Η Ελλάδα και η Ιταλία δεν εμπορεύονται απλώς· συν-δημιουργούν το αύριο της Ευρώπης.

Εμπορικές σχέσεις Ελλάδας & Ιταλίας, μια ιστορία χρόνων

Από τον 8ο αιώνα π.Χ. και μετά, Έλληνες ίδρυσαν αποικίες στη νότια Ιταλία και στη Σικελία, οι οποίες εξελίχθηκαν σε ισχυρά εμπορικά και πολιτιστικά κέντρα. Οι αποικίες αυτές δεν περιορίστηκαν σε απλούς εμπορικούς σταθμούς, αλλά αποτέλεσαν οργανωμένες πόλεις-κράτη που διέδωσαν το ελληνικό εμπόριο (κυρίως κρασί, λάδι και κεραμικά) και μετέφεραν τον ελληνικό πολιτισμό, τη γλώσσα και την τεχνολογία στη Δύση. Μέσω αυτής της διαδικασίας επηρέασαν βαθιά τη ρωμαϊκή κοινωνία, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση του αλφαβήτου, της θρησκείας και των τεχνών.

Στη νότια Ιταλία, σημαντικό ρόλο έπαιξε η Κύμη, η πρώτη ελληνική αποικία στην περιοχή κοντά στη σημερινή Νάπολη, που εξελίχθηκε σε σημαντικό λιμάνι και εμπορικό κόμβο. Λίγο αργότερα αναπτύχθηκε η Νεάπολις, ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο με έντονη ελληνική ταυτότητα ακόμη και κατά τη ρωμαϊκή περίοδο. Ιδιαίτερη σημασία είχε και ο Τάρας, αποικία των Σπαρτιατών, που αποτέλεσε βασικό λιμάνι για το εμπόριο με την Ανατολή. Παράλληλα, πόλεις όπως η Σύβαρις έγιναν γνωστές για τον πλούτο και την ευμάρειά τους, ενώ ο Κρότων αναδείχθηκε σε σημαντικό εμπορικό αλλά και πνευματικό κέντρο, συνδεδεμένο με τον Πυθαγόρα. Το Ρήγιον κατείχε στρατηγική θέση στο στενό της Μεσσήνης, λειτουργώντας ως βασικός κόμβος εμπορίου, ενώ οι Λοκροί Επιζεφύριοι ξεχώρισαν τόσο για την εμπορική τους δραστηριότητα όσο και για την ανάπτυξη οργανωμένης νομοθεσίας.

Στη Σικελία, οι Συρακούσες, που ιδρύθηκαν από Κορινθίους τον 8ο αιώνα π.Χ., αποτέλεσαν μία από τις ισχυρότερες ελληνικές αποικίες στη Δύση. Εξελίχθηκαν σε μία από τις μεγαλύτερες και πλουσιότερες πόλεις του ελληνικού κόσμου και κυριάρχησαν εμπορικά σε ολόκληρη τη Σικελία.

Συνολικά, οι ελληνικές αποικίες στη νότια Ιταλία και στη Σικελία λειτούργησαν ως γέφυρα μεταξύ του ελληνικού και του ρωμαϊκού κόσμου, διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό την οικονομική και πολιτιστική εξέλιξη της αρχαίας Μεσογείου.

Ρωμαϊκά αποτυπώματα στην Ελλάδα

Η ρωμαϊκή παρουσία στην Ελλάδα άφησε επίσης ισχυρό αποτύπωμα. Οι Ρωμαίοι, θαυμαστές του ελληνικού πολιτισμού, δεν κατέστρεψαν αλλά συχνά ανέδειξαν και εμπλούτισαν τις ελληνικές πόλεις με νέα δημόσια έργα και μνημεία. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας διατηρούνται μέχρι σήμερα σημαντικά ρωμαϊκά κατάλοιπα που αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο η αυτοκρατορική αρχιτεκτονική συνυπήρξε με την ελληνική παράδοση. Τα μνημεία αυτά αποτελούν σήμερα σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας, αποκαλύπτοντας τον δημιουργικό διάλογο ανάμεσα στον ελληνικό και τον ρωμαϊκό κόσμο.

Ρωμαϊκή Αγορά Αθηνών

Κτίσθηκε μεταξύ 19-11 π.Χ. από τις δωρεές του Ιουλίου Καίσαρα και του Αυγούστου. Επί αυτοκράτορος Αδριανού πλακοστρώθηκε η αυλή. Μετά την επιδρομή των Ερούλων (267 μ.Χ.) και τον περιορισμό της Αθήνας μέσα στο υστερορωμαϊκό τείχος, το διοικητικό και εμπορικό κέντρο της πόλης μεταφέρθηκε από την Αρχαία Αγορά στη Ρωμαϊκή Αγορά και στη Βιβλιοθήκη του Αδριανού.  Κατά τη Βυζαντινή εποχή και την Τουρκοκρατία ο χώρος καταλήφθηκε από οικίες, εργαστήρια και εκκλησίες καθώς και το Φετιχιέ Τζαμί.

Βιβλιοθήκη του Αδριανού

Κτίσθηκε γύρω στο 132 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Αδριανό. Καταστράφηκε από τους Ερουλους (267 μ.Χ.) και στη συνέχεια ενσωματώθηκε στο υστερορρωμαϊκό τείχος. Επισκευάσθηκε από τον Ρωμαίο έπαρχο Ερκούλιο (412 μ.Χ.).

Τον 5ο αιώνα μ.Χ. στο μέσον της αυλής κτίσθηκε το τετράκογχο κτήριο παλαιοχριστιανικής εκκλησίας. Αφού αυτό καταστράφηκε στη συνέχεια κτίσθηκαν μια τρίκλιτη βασιλική (7ος αιώνας μ.Χ.) και μια μονόκλιτη (11ος αιώνας).

Επί Τουρκοκρατίας στη Βιβλιοθήκη του Αδριανού ήταν η έδρα του Τούρκου Βοεβόδα. Το 1835 κτίσθηκε ο Οθωνικός Στρατώνας στο χώρο του Βοεβοδαλικίου.

Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (Ηρώδειο)

Το περίφημο Ωδείο του Ηρώδη του Αττικού δεσπόζει στο δυτικό άκρο της Νότιας Κλιτύος της Ακρόπολης. Οικοδομήθηκε κατά τη διάρκεια του 2ου αι. μ.Χ., με χρήματα που προσέφερε ο Τιβέριος Κλαύδιος Αττικός Ηρώδης, γνωστός γόνος μεγάλης αθηναϊκής οικογένειας και ευεργέτης, σε ανάμνηση της συζύγου του Ρήγιλλας, που πέθανε το 160 μ.Χ. Δεν είναι γνωστή η ακριβής χρονολογία της κατασκευής του, αλλά είναι σίγουρο ότι αυτό συνέβη ανάμεσα στην χρονολογία θανάτου της Ρήγιλλας και το 174 μ.Χ., χρονολογία της επίσκεψης στην Αθήνα του περιηγητή Παυσανία, ο οποίος αναφέρεται στο μνημείο με ιδιαίτερο θαυμασμό.

Το ωδείο, που χρησιμοποιήθηκε κυρίως για μουσικές εκδηλώσεις, ήταν στεγασμένο και είχε συνολική χωρητικότητα 5.000 ατόμων.

Το Ωρολόγιο του Κυρρήστου (ή ο Πύργος των Ανέμων ή Αέρηδες)

Βρίσκεται στους πρόποδες της Ακρόπολης των Αθηνών, στο χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς στην Πλάκα. Κτίσθηκε από τον αστρονόμο Ανδρόνικο τον Κυρρήστη (ή Κύρρηστο) περίπου το 47 π.Χ. Δεν είναι γνωστός ο ακριβής λόγος κατασκευής του αλλά οι μελετητές θεωρούν ότι ήταν ένα είδος μετεωρολογικού σταθμού της εποχής και παράλληλα υπολόγιζε την ώρα. Στις 8 πλευρές του υπήρχαν τα ηλιακά ρολόγια (τα ρολόγια αυτά είναι και τα μεγαλύτερα γνωστά σε κάθετους τοίχους). Στις ισάριθμες μετόπες του αναπαρίστανται ανάγλυφοι οι οκτώ κύριοι άνεμοι προσωποποιημένοι ως φτερωτοί άνδρες με τα σύμβολά τους και τα ονόματά τους χαραγμένα: Βορέας (βόρειος άνεμος), Σκίρων (βορειοδυτικός άνεμος), Ζέφυρος (δυτικός άνεμος), Λιψ (νοτιοδυτικός άνεμος), Νότος (νότιος άνεμος), Εύρως (νοτιοανατολικός άνεμος), Απηλιώτης (ανατολικός άνεμος), Καικίας (βορειοανατολικός άνεμος). Στην κορυφή της κωνικής στέγης υπήρχε ορειχάλκινος ανεμοδείκτης με τη μορφή του Τρίτωνα που περιστρεφόταν ανάλογα με τον πνέοντα άνεμο, δείχνοντας με το ραβδί του έναν από τους οχτώ ανέμους. Στο εσωτερικό του Πύργου των Αέρηδων λειτουργούσε υδραυλικό ρολόι για να υπολογίζουν την ώρα τις ανήλιαγες ημέρες αλλά και τις νύχτες και πιθανόν ένα πλανητάριο.

Ναός του Ολυμπίου Διός (ή Ολυμπιείο ή Στύλοι του Ολυμπίου Διός)

Το Ιερό του Ολυμπίου Διός, ένα από τα σημαντικότερα και αρχαιότερα ιερά της Αθήνας, σύμφωνα με τον περιηγητή Παυσανία, ιδρύθηκε από τον Δευκαλίωνα προς τιμήν του Δία, ως αντάλλαγμα για τη σωτηρία του μετά τον κατακλυσμό. Η ανέγερση του μεγάλου ναού άρχισε από τον Πεισίστρατο τον Νεότερο το 515 π.Χ., στη θέση παλαιότερου ναού των αρχών του 6ου αιώνα, φθάνοντας έως το κρηπίδωμα, αλλά διακόπηκε με την κατάλυση της τυραννίδας. Ο υστεροαρχαϊκός ναός ήταν δωρικού ρυθμού, πώρινος και κολοσσιαίων διαστάσεων, ενώ μέρος των υλικών του χρησιμοποιήθηκε αργότερα στο Θεμιστόκλειο τείχος. Η οικοδόμηση συνεχίστηκε από τον Αντίοχο Δ΄ με τον Ρωμαίο αρχιτέκτονα Κοσσούτιο το 175 π.Χ., σε Κορινθιακό ρυθμό και μάρμαρο, και τελικά ολοκληρώθηκε από τον Αδριανό το 131–132 μ.Χ. Ο Αδριάνειος ναός, μήκους 110,35 μ. και πλάτους 43,68 μ., είχε δύο σειρές από 20 κίονες στις μακρές πλευρές και τρεις σειρές από 8 στις στενές, ενώ ο σηκός φιλοξενούσε τα χρυσελεφάντινα αγάλματα του Δία και του Αδριανού. Η ερείπωση άρχισε τον 5ο αι. μ.Χ., με τους 104 κίονες να έχουν μειωθεί σε 16 μέχρι το 1852, ενώ ένας καταστράφηκε από καταιγίδα εκείνης της χρονιάς.

Πύλη του Αδριανού (ή Αψίδα του Αδριανού)

Η πύλη αυτή, που σύμφωνα με ορισμένες απόψεις μοιάζει με Ρωμαϊκή θριαμβική αψίδα, κάλυπτε έναν αρχαίο δρόμο που οδηγούσε από το κέντρο της Αθήνας προς ένα συγκρότημα οικισμάτων στην ανατολική πλευρά της πόλης, όπου περιλαμβανόταν και ο Ναός του Ολυμπίου Διός. Θεωρείται ότι η κατασκευή της έγινε για να εορταστεί η άφιξη του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Αδριανού και να τιμηθούν οι πολλές ευεργεσίες του στην πόλη, με αφορμή την αφιέρωση παρακείμενου ναού το 131–132 μ.Χ. Δεν είναι βέβαιο ποιος ανέθεσε την κατασκευή, αν και πιθανολογείται ότι Αθηναίοι πολίτες ή άλλοι Έλληνες ήταν υπεύθυνοι για το σχεδιασμό και την εκτέλεση του έργου. Στην πύλη υπήρχαν δύο επιγραφές που αναγνώριζαν τον Θησέα και τον Αδριανό ως ιδρυτές της Αθήνας. Αν και οι επιγραφές τιμούσαν κυρίως τον Αδριανό, παραμένει αβέβαιο αν αναφέρονταν στην πόλη συνολικά ή αν τη διαχωρίζαν σε παλαιά και νέα τμήματα. Το ύψος της πύλης φτάνει τα 18 μέτρα, το μήκος 13,5 μέτρα και το πλάτος 2,3 μέτρα, ενώ ο συμμετρικός σχεδιασμός της συνδυάζει Ρωμαϊκά στοιχεία στο κάτω μέρος και αρχαιοελληνικά πρόπυλα στο πάνω.

Pinocchio: Η πιο διάσημη (τοσκανική) μύτη

Ο Κάρλο Κολόντι ήταν ο συγγραφέας του παγκοσμίου φήμης παραμυθιού Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino (Οι Περιπέτειες του Πινόκιο, όπως εκδόθηκε στα ελληνικά). Ήταν το 1881 όταν η μαριονέτα ξεκίνησε το ταξίδι της ως μέρος μιας σειράς, σε ιταλικό περιοδικό της εποχής. Το 1883 πια, μέσα από τις κλασικές ξυλογραφίες της πρώτης έκδοσής του ως βιβλίου, η φήμη της γλυκιάς μαριονέτας εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο παίρνοντας τα παιδιά μαζί της στις περιπέτειές της. Ταυτόχρονα, η μύτη του Πινόκιο έγινε ο φόβος και ο τρόμος των απανταχού εν δυνάμει ψευτών, αφού σε περίπτωση που υπέπεφταν στο λάθος αυτό, η μύτη τους θα τους πρόδιδε· και ποιος ψεύτης θέλει να φαίνεται;

Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας: Ο πιο ποθητός (Χρυσός) Λέοντας

Το Φεστιβάλ Βενετίας, επίσημα γνωστό ως Διεθνής Έκθεση Κινηματογραφικής Τέχνης της Μπιενάλε της Βενετίας, είναι το αρχαιότερο Φεστιβάλ Κινηματογράφου στον κόσμο και ένα από τα πιο αναγνωρισμένου κύρους κινηματογραφικά φεστιβάλ. Ξεκίνησε το 1932 ως «Esposizione Internazionale d’Arte Cinematografica» (Διεθνής Έκθεση της Τέχνης του Κινηματογράφου) και από τότε διεξάγεται ετησίως στο νησί Λίντο στη Βενετία. Οι προβολές των ταινιών γίνονται στο ιστορικό Palazzo del Cinema, που κατασκευάστηκε για να καλύψει τις ανάγκες του Φεστιβάλ το 1937. Το πιο γνωστό βραβείο του φεστιβάλ είναι ο Χρυσός Λέοντας (Leone d’Oro), που απονέμεται στην καλύτερη ταινία του φεστιβάλ.