Η εικονική πραγματικότητα (virtual reality – VR) θα αποτελεί σε λίγα χρόνια μέρος της καθημερινότητάς μας, στην εργασία, την εκπαίδευση και την ψυχαγωγία, σύμφωνα με τις προαναγγελίες του μέλλοντος. Εάν αυτό επαληθευτεί, αναμένεται να βιώσουμε αρκετά πρωτόγνωρες καταστάσεις.
Με τη βοήθεια της εμβυθιστικής τεχνολογίας (immersive technology) και συσκευών όπως οι μάσκες εικονικής πραγματικότητας, γνωστές και ως headsets, οι ανθρώπινες αισθήσεις θα διεγείρονται έντονα από ψηφιακά ερεθίσματα και ο χρήστης θα νιώθει σαν να βρίσκεται μέσα στο εικονικό περιβάλλον. Επιπλέον, θα μπορεί να αλληλεπιδρά με αντικείμενα του εικονικού-ψηφιακού κόσμου κι από παθητικός θεατής θα εξελιχθεί σε ενεργό συμμέτοχο της εικονικής πραγματικότητας.
Υπάρχει κίνδυνος οι εμβυθιστικοί κόσμοι να μας ρουφήξουν στην εικονική πραγματικότητά τους; Πόσο εύκολη θα είναι η είσοδος και η έξοδος από ένα εικονικό περιβάλλον και πώς θα είναι η ζωή σε μια συνεχή εναλλαγή πραγματικοτήτων;
Πάντως, οι υπέρμαχοι της ψηφιακής επανάστασης κάνουν λόγο πλέον για εκτεταμένη πραγματικότητα (extended reality – XR), δηλαδή για έναν συνδυασμό εικονικής και ρεαλιστικής πραγματικότητας. Όραμά τους είναι ένας ενιαίος φυσικοψηφιακός κόσμος, που θα αντικαταστήσει το σημερινό και θα προκύψει από τη συγχώνευση φυσικού και ψηφιακού κόσμου. Μάλιστα, υποστηρίζουν πως οι ψηφιακοί κόσμοι είναι απλώς μια επέκταση του κόσμου μας όπως τον γνωρίζαμε έως τώρα, με την ιδιαιτερότητα ότι κατασκευάζονται από τον άνθρωπο με τη βοήθεια της ψηφιακής τεχνολογίας.
Πολλοί δεν πιστεύουν σε μια τέτοια εξέλιξη. Άλλωστε, η φράση «εικονική πραγματικότητα» είναι από μόνη της οξύμωρη. Όμως, η προσπάθεια που παρατηρείται σήμερα για εφαρμογή της ψηφιακής τεχνολογίας σε κάθε πτυχή της ζωής μας, στο πλαίσιο μιας ακατανόητης υπερβολής, δείχνει πως οι εμπλεκόμενοι πολιτικοί, οικονομικοί και τεχνολογικοί φορείς έχουν πάρει πολύ σοβαρά την υλοποίηση όλων όσων σχεδιάζουν.
Σήμερα, κάθε άνθρωπος του δυτικού κόσμου έχει ήδη αποκτήσει μια ψηφιακή διάσταση, έναν ψηφιακό εαυτό, καθώς περιηγείται στο διαδίκτυο ή εκφράζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ζητούμενο είναι ο ψηφιακός εαυτός να μην αφομοιώσει τον ολοκληρωμένο άνθρωπο. Το μεγάλο στοίχημα των (ψηφιακών) καιρών μας είναι ο άνθρωπος να ζει πρωτίστως στον φυσικό κόσμο και να παραμένει πάντοτε ανθρώπινος, μακριά από δυστοπικά σενάρια μετάλλαξής του σε υβριδικό ή ψηφιακό άνθρωπο.
Σωτηρία Ορφανίδου:
Συγγραφέας του βιβλίου “Ψηλαφώντας τον Άνθρωπο του Μέλλοντος”, Εκδόσεις Διαδρομή, 2023.
