Το παρακάτω κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβρη του 2025, στο τεύχος #122 του ΗΠΖ για την Εκπαίδευση.
Ο Σερζ Τισερόν (Serge Tisseron), ψυχαναλυτής και ψυχίατρος, ανέπτυξε τον κανόνα «3-6-9-12» με στόχο να ανοίξει τη δημόσια συζήτηση για τη σχέση παιδιού-οθόνης και να δώσει σαφή όρια στους γονείς. Ο κανόνας συνοψίζεται ως εξής: καθόλου τηλεόραση πριν τα 3, όχι προσωπικές κονσόλες πριν τα 6, όχι Διαδίκτυο χωρίς επίβλεψη πριν τα 9 και όχι social media πριν τα 12.
Όπως έχουν δείξει μελέτες, πριν τα τρία χρόνια η τηλεόραση δεν ωφελεί τα παιδιά. Αντίθετα, αποσπά την προσοχή τους και βλάπτει την ανάπτυξη συγκέντρωσης.
Το ουσιώδες είναι η σχέση με το γονιό, όχι η οθόνη. Στα πρώτα χρόνια οι γονείς τείνουν να υποτιμούν τις επιπτώσεις της οθόνης, ενώ στην εφηβεία να τις υπερεκτιμούν. Από τα τρία μέχρι τα έξι, οι συσκευές μπορούν να υπάρχουν, αλλά ως οικογενειακές, όχι προσωπικές. Η κατοχή προσωπικού tablet ή κονσόλας οδηγεί σε ανεξέλεγκτη χρήση. Επιπλέον, οι οθόνες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για να ηρεμήσει το παιδί ή πριν τον ύπνο, γιατί διαταράσσουν τους ρυθμούς του.
Στα εννιά χρόνια, το Διαδίκτυο χρειάζεται συνοδεία και προετοιμασία.
Ο Τισερόν τονίζει τρεις βασικούς κανόνες που πρέπει να μπουν προτού το παιδί έρθει σε επαφή με το μέσο: ό,τι ανεβαίνει μπορεί να γίνει δημόσιο, ό,τι ανεβαίνει μένει για πάντα και δεν πρέπει να πιστεύουμε ό,τι βρίσκουμε. Η συνοδεία δε σημαίνει συνεχή παρακολούθηση, αλλά ανοιχτό οικογενειακό περιβάλλον επικοινωνίας. Ένα μέτρο είναι η αποφυγή οθονών την ώρα του φαγητού στο τραπέζι, ώστε να υπάρχει χώρος συζήτησης. Από τα εννιά και μετά, οι γονείς πρέπει να μιλούν για τη λογοκλοπή, την πορνογραφία και τη διαδικτυακή παρενόχληση.
Για τη διάρκεια χρήσης, ο Τισερόν προτείνει εβδομαδιαίο προγραμματισμό. Από 3 ως 6 ετών, η χρήση μπορεί να φτάσει σταδιακά τις δύο ώρες την εβδομάδα και μέχρι τα 12 να αυξηθεί προοδευτικά στις έξι.
Ο χρόνος ψυχαγωγίας μέσω οθόνης δεν πρέπει ποτέ να ξεπερνά τις δύο ώρες την ημέρα. Διαχωρίζει όμως μεταξύ τους τις οθόνες: είναι διαφορετικό πράγμα να χρησιμοποιείς μια οθόνη μη διαδραστική και μη συνδεδεμένη όπως η τηλεόραση, είναι άλλο να χρησιμοποιείς μια συσκευή διαδραστική αλλά μη συνδεδεμένη όπως βιντεοπαιχνίδια off-line και είναι διαφορετικό να χρησιμοποιείς ένα εργαλείο διαδραστικό και συνδεδεμένο, όπως τα παιχνίδια στο διαδίκτυο. Ωστόσο, θεωρεί ότι η ψηφιακή φωτογραφία και η επεξεργασία εικόνας πρέπει να ενθαρρύνονται σε κάθε ηλικία.
Τα βιντεοπαιχνίδια τα παρομοιάζει με «ψηφιακά γλυκά»: προσφέρουν ευχαρίστηση χωρίς ουσιαστική συμβολή στη νοητική ανάπτυξη.
Προειδοποιεί τους γονείς να μην τα χρησιμοποιούν απλώς ως μέσο τιμωρίας ή ανταμοιβής, αλλά να δίνουν σημασία στο τι παίζει ή βλέπει το παιδί. Σχετικά με τον εκφοβισμό, τονίζει ότι πρέπει να μιλάμε στα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία για το διαδικτυακό εκφοβισμό, ο οποίος με το Διαδίκτυο μπορεί να τα ακολουθεί παντού.
Για το σχολείο, θεωρεί λάθος την απλή εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων.
Το ζητούμενο είναι να προσαρμοστούν οι μέθοδοι διδασκαλίας στην ψηφιακή κουλτούρα και να χρησιμοποιούνται οι οθόνες ως εργαλεία συνεργασίας. Τέλος, πιστεύει ότι τα παιδιά ωφελούνται περισσότερο όταν μοιράζονται την οθόνη, γιατί η ομαδική χρήση βοηθά στην ανακάλυψη και τη διαμόρφωση ιδεών.
*Το παραπάνω κείμενο προέκυψε από τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Σερζ Τισερόν στην ERTnews
και τη Μάχη Μαργαρίτη, το 2016.
