Πώς είπατε; | Παράξενα ονόματα οδών της Αθήνας: ΑΝΑΚΟΥΣ

Οι οδοί υπάρχουν για να συνεννοούνται οι άνθρωποι…

Ναι καλά, θα πω εγώ, και απόδειξη είναι κάποιες ονοματοδοσίες οι οποίες όχι μόνο δεν κάνουν τίποτα πιο εύκολο αλλά ίσα ίσα δυσχεραίνουν την επικοινωνία τόσο που κάνουν τις εποχές που οι άνθρωποι επικοινωνούσαν με σήματα καπνού να φαντάζουν οάσεις. Είναι και γραμμένες με κεφαλαία οι ταμπέλες των οδών κι εκεί αρχίζει η κατάσταση να ξεφεύγει, να μοιάζει με γλωσσοδέτη, με κάποιο περίεργο παιχνίδι γνώσεων ή με μάθημα ορθοφωνίας. Μεγάλη τύχη να μη ζεις σε οδό με κάποιο από τα παρακάτω ονόματα… Σκέψου μόνο τι θα γινόταν στις παραγγελίες για σουβλάκια…

Παράξενα ονόματα οδών που με το που τα ακούς το μυαλό σου αρνείται να κάνει την οποιαδήποτε σύνδεση. Δε θυμίζουν τίποτα γνώριμο: ούτε όνομα, ούτε μέρος, δεν καταλαβαίνεις αν είναι μία λέξη ή δύο, αν είναι επιφώνημα, αν είναι παρατσούκλι, αν σου κάνει κάποιος πλάκα στην τελική. Παθαίνεις κοκομπλόκο. Άπειρα error περνάνε από την οθόνη του εγκεφάλου σου.

Το μόνο που καταφέρνεις να αναφωνήσεις είναι: «Πώς είπατε;…»

ΑΛΛΑ, πριν καείς εντελώς, θα σου πω εγώ από πού προήλθαν και ποια είναι η σωστή προφορά τους.

Οδός έκτη: ΑΝΑΚΟΥΣ

ΑΝΑΚΟΥΣ (Νέα Φιλαδέλφεια)

Αυτή την οδό μού την έμαθε αναγνώστρια και συνοδεύεται και από πολύ αστεία ιστορία-ντοκουμέντο την οποία θα δείτε παρακάτω. Η αλήθεια είναι ότι θα μπορούσε όλη η περιγραφή για την εν λόγω οδό να είναι μόνο αυτή η ιστορία, αλλά θα κάνω κι εγώ μία προσπάθεια να βάλω την πινελιά μου. Εδώ έχουμε την περίπτωση οδού που ενώ αυθορμήτως σου βγαίνει να την τονίσεις σωστά, με το που την αρθρώσεις λες δεν είναι δυνατόν, τι γίνεται εδώ; Η ομοιότητα με τις λέξεις αν και ακούς είναι ταυτόσημη και το πρόβλημα ενισχύεται από τη στιγμή που δεν μπορείς να καταλάβεις από πού αλλού μπορεί να προκύπτει αυτή η ονοματοδοσία. Μπα, λες, θα μπερδεύτηκαν, θέλανε να βάλουν κενό και δεν τους έφτανε ο χώρος. Σου λέει κάν’ τη μία λέξη και όποιος κατάλαβε κατάλαβε. Και όπως θα αποδειχθεί και από την παρακάτω πραγματική ιστορία, οι κάτοικοι αυτής της οδού μάλλον αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα όταν πρέπει να την αναφέρουν σε κάποιον.

Πέρα απ’ όλα αυτά, τερατώδες πρόβλημα υπάρχει και στην αναζήτηση της προέλευσής της. Γκουγκλάρεις ανακούς, σου βγάζει απλά την οδό. Σκέφτεσαι: από πού μπορεί να προέρχεται αφού είναι γενική σε -ους. Μάλλον θα είναι κάτι που λήγει σε -ως. Πατάς ανακώς. Και σου εμφανίζονται τα εξής:

Λήμμα: ἀνακῶς

επίρρ. (ἄναξ, διοικητής, επιμελητής), προσεκτικά, επιμελώς, ἀνακῶς ἔχειν τινός, μεριμνώ για κάτι, καταβάλλω μεγάλη επιμέλεια σ’ αυτό, σε Ηρόδ., Θουκ.

ἀνακῶς επίρρ. (Α)

1. επιμελώς, με φροντίδα

2. φρ. «ἀνακῶς ἔχω τινός», φροντίζω για κάτι.

[ΕΤΥΜΟΛ. Το επίρρ. ἀνακῶς απαντά πάντα σε φράσεις τού τ. ἀνακῶς ἔχειν τινός. Ο τ. δημιουργήθηκε είτε από θ. ἀνακ-(ἄναξ «αυτός που επαγρυπνά για κάτι»), άποψη που δἐχονται και οι αρχαίοι γραμματικοί, είτε από τ. ἀνακόως (< *ἀνακόος < *ἀνακοέω < κοέω). (Πρβλ. και ἀμνοκῶν < ἀμνοκόων)].

Λοιπόν, εγώ πρώτη φορά έμαθα μέσα από το ψάξιμο αυτής της οδού τη λέξη ανακώς –η οποία να σημειώσω ότι δεν υπάρχει σε κανένα από τα λεξικά που έψαξα– οπότε ευχαριστώ την αναγνώστρια διπλά, γιατί μου έμαθε δύο πράγματα: και την οδό και τη λέξη. Επίσης, εντυπωσιάστηκα από το γεγονός ότι πήρε το όνομά της όχι από πρόσωπο, τόπο, έννοια, κάτι από τα συνηθισμένα δηλαδή, αλλά από ένα επίρρημα αρχαίο. Τουλάχιστον πρωτότυπο!

Όμως, σαν από μηχανής θεός εμφανίζεται ο αγαπημένος μας Λέανδρος Σλάβης, παντογνώστης Κυψελιώτης και φανατικός αναγνώστης, ο οποίος με ενημέρωσε ότι υπάρχει χωριό στην Καππαδοκία με το όνομα Ανακού. Οπότε η πάνω εκδοχή κρατείται μόνο γιατί ό,τι μαθαίνουμε καλό είναι!

Πάμε στη σωστή προέλευση:

Η Ανακού, γνωστή και με το όνομα Ένεγι (Eneyi), βρισκόταν πάνω στο δρόμο που συνέδεε τη Νεάπολη (Νέβσεχιρ)με τη Νίγδη. Ήταν χτισμένη σε οροπέδιο του όρους Μουντάκ Οβά, σε ύψος 1.450 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας.
Η Ανακού είχε μεικτό πληθυσμό. Οι χριστιανοί κατοικούσαν κυρίως στα δυτικά και νοτιοδυτικά, ενώ οι μουσουλμάνοι στα ανατολικά και βόρεια. Σύμφωνα με πηγές, οι χριστιανοί ήταν 1.000-1.250 και οι μουσουλμάνοι 1.500-1.800. Το 1883 υπήρχαν 135 χριστιανικές και 250 μουσουλμανικές οικογένειες, με τον αριθμό των χριστιανών να αυξάνεται στις αρχές του 20ού αιώνα. Το 1924, 140 οικογένειες αναχώρησαν για την Ελλάδα. Πολλοί εγκαταστάθηκαν στην Αττική, ενώ άλλοι σε διάφορες περιοχές ή μετανάστευσαν στο εξωτερικό. Οι χριστιανοί ήταν ελληνόφωνοι, αλλά χρησιμοποιούσαν και την τουρκική γλώσσα.