Οδός Τοσίτσα, Αριθμός Μηδέν

Αλήθεια πως καταστρατηγείται ένας δημόσιος χώρος; Πως πληγώνεται ένας τόπος, μία γειτονιά και τελικά μία πόλη;
Η Τοσίτσα είναι ένα κλασικό παράδειγμα κατάργησης της λογικής…
Και όμως το Πολυτεχνείο, η Καλών Τεχνών, το Επιγραφικό Μουσείο, το Υπουργείο Πολιτισμού και το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο βρίσκονται εκεί γύρω…

Μιλήσαμε με τον Νάσο Θέμο (Διευθυντή του Επιγραφικού) και τον Πάνο Χαραλάμπους (Πρύτανη της Σχολής Καλών Τεχνών)

Επανένταξη στον κοινωνικο ιστό; 

Πολλοί προσεγγίζουν με τέτοιους όρους την Τοσίτσα. Έναν από τους πιο εμβληματικούς δρόμους της Αθήνας. Αλλά να επανενταχθεί αλήθεια σε ποιον ιστό; Λες και το πρόβλημα εστιάζεται στην Τοσίτσα. Μέχρι πριν λίγα χρόνια ο δρόμος αυτός ήταν χώρος που όλοι ξέραμε πως ήταν πιάτσα ναρκωτικών. Ποιο ακριβώς πρόβλημα λύθηκε αλήθεια με την φυγή τους από εκεί και την μετεγκατάστασή τους λίγο πιο πέρα, στην Μαυροματαίων; Ο κοινωνικός ιστός γενικώς έχει διαταραχτεί, απλώς το φαινόμενο της Τοσίτσας είναι πια πολύ έντονο μιας και είναι πολύ κοντά στο κέντρο αλλά και επειδή εκεί γύρω υπάρχουν τόσοι Φορείς. 
Ο Νάσος Θέμος μας λέει: “Η Τοσίτσα μέχρι στιγμής είναι ένας χώρος με αρνητικό πρόσημο για το ευρύ κοινό. Τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια κατά τις πρώτες πρωινές ώρες κάθε Σαββάτου και Κυριακής κρατούν στη “δημοσιότητα” τον δρόμο και ειδικά το πεζοδρομημένο του τμήμα από την Μπουμπουλίνας ως την Πατησίων. Πολύς κόσμος αποφεύγει να περπατά στο τμήμα αυτό ακόμα και κατά τις πρωινές ή τις μεσημεριανές ώρες των καθημερινών.”
Και όμως είναι ένας δρόμος που κάτω από άλλες συνθήκες θα μπορούσε να ήταν εξαιρετικά φιλικός προς τους περίοικους, τους περαστικούς και για τις χιλιάδες των εργαζομένων που καθημερινά βρίσκονται εκεί γύρω.

Ο Πάνος Χαραλάμπους μας λέει πως “Κατά καιρούς υπάρχουν πρωτοβουλίες και από το Πολυτεχνείο, από την αρχιτεκτονική και από το Δήμο Αθηναίων και από τους κατοίκους της περιοχής των Εξαρχείων βόρεια και από το μουσείο το αρχαιολογικό που όμως αδυνατούν να δώσουν μακροπρόθεσμες λύσεις”.
Και συνεχίζει… “Υπάρχει ένα πρόγραμμα που το ανέλαβε η αρχιτεκτονική του Πολυτεχνείου ότι θα γίνουν δηλαδή χώροι για καφέ, χώροι εστίασης, ότι θα γίνουν ενέργειες για διαρκή κίνηση στην περιοχή, φεστιβάλ ας πούμε, έκθεση βιβλίου, άλλες εκθέσεις. Είναι κάποιες προτάσεις οι οποίες συζητιούνται και ίσως θα έχουν αποτέλεσμα αλλά είναι πολύ λίγες για μία οριστική λύση. Πρέπει όχι μόνο η Τοσίτσα, όλο το Πολυτεχνείο μαζί με το όμορο μουσείο να αποτελέσει έναν πυρήνα πολιτισμού.”

Οι εργαζόμενοι του Επιγραφικού Μουσείου είναι σε ακόμα δυσκολότερη θέση, μιας και η μοναδική είσοδος του Μουσείου είναι από την Τοσίτσα. Το τελευταίο διάστημα με πρωτοβουλία του Μουσείου διοργανώθηκαν δύο ανοικτές συζητήσεις με τους φορείς και τους κατοίκους της περιοχής. “Τα θέματα” όπως λέει ο Νάσος Θέμος “προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν το σύνολο των φορέων και των κατοίκων. Το ενδιαφέρον της συζήτησης επικεντρώθηκε στον χαρακτήρα της οδού Τοσίτσα ως χώρου αναψυχής μέσα στο αστικό τοπίο του κέντρου της Αθήνας και τα προβλήματα που προκύπτουν από τη μέχρι τώρα περιθωριοποίηση του δρόμου”.
Οι απαισιόδοξοι και ρεαλιστές θα πουν πως τίποτε δεν πρόκειται να γίνει. Όμως μόνο το να βγαίνει στην επιφάνεια το ζήτημα και να φωτίζονται οι πολύπλευρες πτυχές του είναι σημαντικό. Αλλιώς όλοι συνηθίζουμε σε αυτό που επικρατεί και γιγαντώνεται κάθε μέρα όλο και περισσότερο. 

“Μετά από 30 χρόνια σπουδής και καθηγησίας η εκτίμησή μου είναι ότι από τη στιγμή που έφυγαν οι εκπαιδευόμενοι, οι φοιτητές και επειδή δεν υπάρχουν άτομα που με την ύπαρξή τους να κινούνται και να υπάρχουν όλα έγιναν χειρότερα.” 

Ο μοναδικός τρόπος για την αναβάθμιση της οδού Τοσίτσα είναι η ανάπτυξη δραστηριοτήτων στο δρόμο ώστε να επανέλθει ο κόσμος και να ξαναγίνει ένας κανονικός δρόμος του κέντρου”
Ν. Θέμος

 
Αυτό υποστηρίζουν οι άνθρωποι του Μουσείου. Ο Πρύτανης της Σχολής συνεχίζει. “Να υπάρξουν ξανά φοιτητές. Είναι μία γενική επιθυμία από κατοίκους από περιοίκους, σπουδαστές καθηγητές, είναι μία επιθυμία μιας ολόκληρης κοινότητας μιας ολόκληρης περιοχής. Το να έρθει Το άσυλο, δε σημαίνει τίποτα. Η αστυνομία στη γωνία είναι εκφοβιστική. Και από την άλλη είναι ένα πεδίο όπου ο καθένας πάει και βγάζει τους «παλικαρισμούς του». Όλο αυτό δεν οδηγεί πουθενά”.
Προχωρώ στην Τοσίτσα. Μία γιαγιά έχει βγάλει τον σκύλο της βόλτα. Στα σκαλάκια του Πολυτεχνείου ένα ανεπανάληπτο σκουπιδομάνι καλύπτει τα συνθήματα, που πια το ένα πάνω στο άλλο δεν καταλαβαίνεις και τι λένε. Ένας τυπάκος κοιμάται κάτω από την προτομή της Λέλας Καραγιάννη, ενώ ένας 70αρης προσπαθεί να παρκάρει, βρίζει και προσπαθεί να εξολοθρεύσει έναν θάμνο. Κάθομαι σε ένα παγκάκι, πίνω καφέ και κάνω στην άκρη άσχημα συναισθήματα. Εχει δροσιά, τα κτίρια είναι καταπληκτικά και ένας σκυλάκος κουνάει την ουρά του σε ένα κούριερ που του σφυρίζει. Μία σειρήνα ενός περιπολικού με επαναφέρει στην πραγματικότητα, σηκώνομαι και κοιτώ τον εσωτερικό χώρο του Πολυτεχνείου. Ψυχή.
Ο Διευθυντής του Επιγραφικού (όποιος δεν το έχει επισκεφτεί χάνει!) διατηρεί την αισιοδοξία του και συνεχίζει. “Πρέπει να αναδειχθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που είχε παλαιότερα και τα οποία τον έκαναν ελκυστικό για να περπατάς, να κάθεσαι ή ακόμη και για να φέρνεις βόλτα το σκύλο σου. Προς αυτήν την κατεύθυνση άλλωστε κινούνται και όλοι όσοι συμμετείχαν στις συζητήσεις για την Τοσίτσα και όλοι οι φορείς που ασχολούνται εκ των πραγμάτων με τον πολύπαθο δρόμο. Από το φθινόπωρο μάλιστα θα δούμε να οργανώνονται και οι πρώτες δραστηριότητες προς αυτήν την κατεύθυνση.” 

Διαβάζω αραδιασμένα συνθήματα. Τα πιο πολλά βίαια, επιθετικά και αρκετά ακαταλαβίστικα. “Ανάρχες σας ψάχνουμε”, “ΠΑΟ 13 εδώ μόνο εμείς”, “Όποιος γουστάρει τα τρόλεϊ να τα πάρει σπίτι του”, “Ελενίτσα είσαι καριόλης”… Ένα χάος δίπλα μου. Ένας αστυνομικός με αγριοκοιτάζει που φωτογραφίζω, μάλλον αισθάνεται απειλή. Ένας πιτσιρικάς μάλλον θα ήθελε να με βρίσει. Μία “καθώς πρέπει” κρατάει γερά την τσάντα της όταν περνάω με το μηχανάκι από δίπλα της. Στην Πατησίων απέναντι κυριαρχούν τα πανέμορφα νεοκλασικά και στην μέση τα αυτοκίνητα πηγαινοέρχονται.
Από όλα όσα κρατώ τα εξής. Να ξαναγυρίσουν οι Φοιτητές, να συνενωθούν οι φορείς, να αφήσουμε χώρο για όλους. Τελειώνουμε με τον Πρύτανη. “Θέλουμε να βρεθεί λύση γιατί κάθε μέρα αγωνιούμε για το τι θα συμβεί. Η περιοχή της Τοσίτσα είναι πολύ αντιφατική-δεν ξέρεις ποιος προφυλάσσει και ποιος επιτίθεται. Ποιος καταστρέφει. Ποιος απαλλοτριώνει”. Τελικά Είναι πολλά αντιφατικά φαινόμενα της μεταπολιτευτικής μας υπάρξεως.