Η Αθήνα δεν είναι απλώς μια πόλη· είναι ένα πολυεπίπεδο τοπίο που διαρκώς μεταβάλλεται, διατηρώντας όμως ζωντανές τις μνήμες και τα συναισθήματα όσων τη βιώνουν. Αυτή την ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στην εικόνα, τη μνήμη και την αίσθηση του χώρου εξερευνά ο Παναγιώτης Μπελντέκος στη νέα του ατομική έκθεση, «Τοπία της Αθήνας», που παρουσιάζεται από τις 11 Μαρτίου 2025 στην Γκαλερί Σκουφά.
Μέσα από μια σειρά νέων έργων, ο καλλιτέχνης αποτυπώνει την αστική εμπειρία της πρωτεύουσας όχι ως απλή αναπαράσταση, αλλά ως έναν ζωντανό διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Παραστατικό και αφαιρετικό στοιχείο συνυπάρχουν, ενώ οι εικόνες του μοιάζουν με συναισθηματικά στιγμιότυπα, σαν μια προσωπική καταγραφή της πόλης. Όπως ο ίδιος σημειώνει, δεν τον απασχολεί η πιστή απεικόνιση της πραγματικότητας, αλλά η επαναδιατύπωσή της μέσα από τη ζωγραφική.
Λίγο πριν τα εγκαίνια, μιλήσαμε μαζί του για την Αθήνα, το έργο του και τον τρόπο που η τέχνη μπορεί να ανασυνθέσει τον τόπο μέσα από το βλέμμα και τη μνήμη.
Στο επίκεντρο της νέας σας έκθεσης, βρίσκονται τα αστικά τοπία της Αθήνας και του ευρύτερου οικιστικού ιστού της Αττικής. Εμβληματικά σημεία, στιγμιότυπα της πόλης, διαχρονικές εικόνες, αλλά και σύγχρονες που διαδέχονται η μια την άλλη σα να εξιστορούν την εξέλιξη του τοπίου. Ποια είναι αυτά που σας ευαισθητοποίησαν ώστε να ζωγραφίσετε τα συγκεκριμένα τοπία;
Έχω ξαναζωγραφίσει τα τοπία της Αθήνας. Όπως είναι φυσικό μέσα στα χρόνια, αλλάζει και ο τρόπος θέασης των θεμάτων και ο τρόπος έκφρασης της ζωγραφικής. Αυτό που με ενεργοποιεί αυτή την περίοδο, δεν είναι αυτό καθ’ αυτό το θέμα, αλλά η πιθανότητα μιας άλλης εικαστικής προσέγγισης.
Κοιτάζοντας τα έργα σας, νιώθω ότι αποτυπώνουν τη στιγμή ακριβώς όπως μένει στη μνήμη – ούτε πριν, ούτε μετά. Σαν ένα freeze frame της Αθήνας με τα προσωπικά σας φίλτρα. Ήταν αυτός ο στόχος σας;
Αν το πετυχαίνω αυτό είναι πολύ τιμητικό για μένα. Νομίζω ότι τον στόχο στη ζωγραφική τον ανακαλύπτουμε αφού έχουν συμβεί τα πράγματα. Δεν υπάρχει εξαρχής. Ίσως έχετε αυτή την αίσθηση επειδή πάντα η έκφραση, είναι ένα συναισθηματικό στιγμιότυπο, ανεξάρτητα από το θέμα. Αυτό ίσως κάνει την εικόνα να μην έχει χρονικές προεκτάσεις.
Αν η Αθήνα ήταν άνθρωπος, ποια χαρακτηριστικά θα είχε; Τι συναισθήματα θα εξέφραζε μέσα από τα χρώματα και τις γραμμές σας;
Οι ετερότητες που διαπιστώνονται στη θέα της Αθήνας δημιουργούν ένα πολύ έντονο συναίσθημα. Αυτό το μίγμα από διαφορετικές εποχές, διαφορετικά αρχιτεκτονικά ύφη και από διαφορετικές ιστορικές περιόδους, της δίνει μια απαράμιλλή γοητεία. Είναι σαν ένα πλαίσιο που μπορείς πάντα να ταυτίσεις αυτό που νοιώθεις, με αυτό που βλέπεις. Συνεπώς αν την δούμε σαν ύπαρξη, σίγουρα θα ήταν ένας πολύ γοητευτικός άνθρωπος.
Αν έπρεπε να διαλέξετε μια μουσική σύνθεση που να αποδίδει τον ρυθμό και τη μελωδία της δικής σας Αθήνας, ποια θα ήταν αυτή;
Θα μπορούσε να είναι από οποιοδήποτε είδος μουσικής, αρκεί η σύνθεση αυτή να κυριαρχείται από γνησιότητα και να έχει γερές ρίζες.
Ο Νίκος Βατόπουλος αναφέρει πως η Αθήνα σας «αχνοφαίνεται πίσω από γάζες και ρήγματα». Υπάρχει κάποιο προσωπικό σας βίωμα που σας έκανε να βλέπετε την πόλη μέσα από αυτά τα φίλτρα και τις υφές; Ποια είναι καλλιτεχνικά η δική σας μεταιχμιακή Αθήνα;
Νομίζω ότι με αυτή την πολύ εύστοχη παρατήρηση ο κ. Βατόπουλος, κάνει ένα σχόλιο για τον υπαινιγμό που κρύβουν τα πράγματα και τη δυναμική που αποκτά η εικόνα από τον τρόπο που υλοποιείται. Όταν ζωγραφίζεις μοιραία καταγράφονται πάντα και τα προσωπικά σου βιώματα, χωρίς καν να τα σκεφτείς.
Στο έργο σας, το παραστατικό και το αφαιρετικό μοιάζουν να συνομιλούν. Είναι η ζωγραφική σας ένας τρόπος να αναζητήσετε την πραγματικότητα ή να την ανατρέψετε δημιουργώντας μια νέα;
Δεν υπάρχει πρόθεση κάποιας ανατροπής. Απλά προσπαθώ να εξοικειώσω τα συναισθήματα μου με την πραγματικότητα. Αυτό δημιουργεί αυτή την οπτική αντίφαση. Νομίζω ότι όλοι αυτό κάνουμε και στη ζωή μας.
Αν μπορούσατε να ζωγραφίσετε την Αθήνα του μέλλοντος, τι θα αλλάζατε; Ποιες γωνιές της πόλης θα θέλατε να μείνουν ίδιες και ποιες θα σβήνατε από τον καμβά;
Όλα συμβαίνουν για κάποιο λόγο. Πολλές φορές το άσχημο αναδεικνύει το όμορφο. Και το λάθος καταδεικνύει το σωστό. Σίγουρα έχω κάποιες προσωπικές αισθητικές προτιμήσεις. Θεωρώ όμως πολύ αλαζονικό να πω τί θα άλλαζα και τί θα κρατούσα. Νομίζω ότι ο κάθε άνθρωπος συμβάλλει στην εξέλιξη των πραγμάτων όταν ασχολείται ποιοτικά με αυτό που έχει επιλέξει. Μόνο αυτό αν γίνει συλλογικά, μπορεί να επιφέρει κάποιες ποιοτικές αλλαγές στις οποίες θα μετέχουμε όλοι.
Τι θα θέλατε να νιώσει κάποιος όταν στέκεται μπροστά σε ένα τοπίο σας;
Να νιώσει πιο οικεία με τον εαυτό του. Αυτό άλλωστε προσπαθώ να πετύχω κι εγώ ζωγραφίζοντάς.
Για εσάς, η πόλη ζει;
Η πόλη μάς υπερβαίνει ως υπαρξιακή οντότητα. Συνεπώς όσο ζούμε εμείς, πάντα θα ζει κι αυτή.
