Το βιβλίο Το Παλαιστινιακό Ζήτημα. Ιστορική αναδρομή στις ρίζες και την εξέλιξή του (εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή) είναι ένα βιβλίο στο οποίο η ιστορία του Παλαιστινιακού ζητήματος μπαίνει σε μία σειρά και μας υπενθυμίζει ότι δεν ξεκίνησαν όλα στις 7 Οκτώβρη του 2023. Το πρώτο του κεφάλαιο ξεκινάει από τη διαμόρφωση των αστικών εθνικών κινημάτων και ρευμάτων έως τον Α′ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη βρετανική κυριαρχία, μέχρι τη δεύτερη «Ιντιφάντα» και το σήμερα.
Ο Αναστάσης Γκίκας, συγγραφέας του βιβλίου, μίλησε στο ΗΠΖ και απάντησε σε ερωτήσεις που αφορούν τόσο το βιβλίο καθαυτό όσο και ευρύτερα θέματα του Παλαιστινιακού ζητήματος.
Τι σας ώθησε στο να γράψετε τώρα αυτό το βιβλίο;
Το βιβλίο υπήρξε το προϊόν μιας διπλής αναγκαιότητας: Να καλυφθεί ένα ιστοριογραφικό κενό που έτσι κι αλλιώς υπήρχε (ελάχιστα είχαν γραφτεί έως τότε στα ελληνικά για το Παλαιστινιακό Ζήτημα), σε μια περίοδο όπου η ιστορική αλήθεια γύρω από το πώς φτάσαμε έως εδώ και γιατί δεχόταν μια άνευ προηγουμένου επίθεση προπαγάνδας και διαστρέβλωσης (σε έναν πόλεμο συνειδήσεων που εξαπολύθηκε σχεδόν ταυτόχρονα και συνέχισε να διεξάγεται παράλληλα με τον πραγματικό πόλεμο).
Πράγματι, από τις πρώτες μέρες του πολέμου, η συντριπτική πλειοψηφία των κυρίαρχων Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, των αναλυτών, κ.ο.κ., στην Ελλάδα και διεθνώς, έσπευσαν να εμφανίσουν τα όσα συνέβαιναν σε αυτή τη μαρτυρική γωνιά του κόσμου ως γεγονότα που ξεκίνησαν τότε, δίχως ιστορική συνέχεια και βάθος.
Ωστόσο, η Ιστορία του Παλαιστινιακού Ζητήματος δεν ξεκίνησε στις 7 Οκτωβρίου του 2023. Ούτε τα όσα συνέβησαν τότε ή τα όσα ακολούθησαν υπήρξαν «πρωτόγνωρα», κάποιος «κεραυνός εν αιθρία». Απεναντίας, αποτελούσαν την οργανική συνέχεια μιας πορείας πολλών δεκαετιών, η γνώση της οποίας είναι όχι απλά χρήσιμη, αλλά και αναγκαία για την όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένη/αντικειμενική ανάγνωση και εκτίμηση των γεγονότων.
Το χθες πάντοτε μας βοηθάει στο να κατανοήσουμε το σήμερα. Και η ιστορική γνώση είναι πράγματι δύναμη και εργαλείο για όλους μας.
Τι θα βρουν οι αναγνώστες στο βιβλίο σας;
Διαβάζοντας το βιβλίο, οι αναγνώστες θα έχουν τη δυνατότητα να πιάσουν το «νήμα της ιστορίας» του Παλαιστινιακού Ζητήματος από την αρχή: Από τις απαρχές του αραβικού εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος και την εμφάνιση του εβραϊκού ρεύματος του Σιωνισμού τον 19ο αιώνα, έως τη νομή της Μέσης Ανατολής κατά την πρώτη γενικευμένη πολεμική σύγκρουση για τη μοιρασιά του κόσμου (τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο) και τη σύνδεση των επιδιώξεων του Σιωνιστικού ρεύματος με τα συμφέροντα του βρετανικού ιμπεριαλισμού (που θεωρείται και από τον ΟΗΕ ως η «πράξη γέννησης» του Παλαιστινιακού Ζητήματος).
Κατόπιν, οι αναγνώστες θα δουν το πώς ο εβραϊκός εποικισμός άρχισε σταδιακά να επεκτείνεται υπό την προστασία των βρετανικών όπλων προκαλώντας την αντίδραση –και αντίσταση– των Αράβων της Παλαιστίνης.
Θα δουν το πώς επηρέασε το όλο ζήτημα ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος οδηγώντας στην προτεινόμενη από τον ΟΗΕ λύση των δύο κρατών του 1947.
Θα δουν το πώς διαμορφώθηκε το κράτος του Ισραήλ πάνω στη «Νάκμπα» («Καταστροφή») του Παλαιστινιακού λαού και ποιες συνθήκες διαμορφώθηκαν για τους Παλαιστινίους είτε υπό κατοχή είτε στην προσφυγιά.
Θα δουν την αλληλουχία των αραβοϊσραηλινών πολέμων σε συνδυασμό με τις διεθνείς εξελίξεις, τους ανταγωνισμούς, τα συμφέροντα και τις αντιθέσεις.
Θα δουν το πως διαμορφώθηκε το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα των Παλαιστινίων: τις προκλήσεις που αντιμετώπισε, τις διαφορετικές απαντήσεις που έδωσε σε αυτές, κοκ.
Θα δουν το πως διαμορφώθηκε η στάση των άλλων Αραβικών κρατών έναντι του Παλαιστινιακού και γιατί.
Θα δουν τις προσπάθειες μιας σειράς Αραβικών κρατών (όπως η Αίγυπτος, η Συρία ή το Ιράκ) να επιτύχουν έναν πιο ανεξάρτητο βηματισμό (με τη συνδρομή και της ΕΣΣΔ τότε), καθώς και το πως ο βηματισμός αυτός υπονομεύτηκε με πολλούς και διάφορους τρόπους από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και άλλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις.
Θα δουν επίσης το πως προέκυψε, πως αναπτύχθηκε αλλά και πως εργαλειοποιήθηκε ο ισλαμικός φονταμενταλισμός και οι διάφορες οργανώσεις του πολιτικού Ισλάμ στην περιοχή.
Θα δουν όλες τις εξελίξεις στην Παλαιστίνη (και την ευρύτερη Μέση Ανατολή) έως και τις αρχές του 21ου αιώνα (1η και 2η Ιντιφάντα, Συμφωνίες του Όσλο, κλπ.), φτάνοντας έως και τις μέρες μας και τον γενοκτονικό πόλεμο στη Γάζα.
Και όλα τα παραπάνω μέσα από πληθώρα πηγών: του ΟΗΕ κ.ά. διεθνών οργανισμών, του Αμερικανικού και Βρετανικού υπουργείου Εξωτερικών, της CIA, του Ισραήλ, κ.ά.
Μιας και έχετε ολοκληρώσει σπουδές πάνω στη «Θεωρία και πράξη των μαζικών κινημάτων», πείτε μας για τα ιδιαίτερα ταυτοτικά χαρακτηριστικά του παλαιστινιακού κινήματος.
Το Παλαιστινιακό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα δεν υπήρξε ποτέ ενιαίο ως προς το πολιτικό ή κοινωνικό του περιεχόμενο και προσανατολισμό, περιλαμβάνοντας οργανώσεις που εκτείνονταν από την κατά βάση σοσιαλδημοκρατική Φατάχ, το Λαϊκό Μέτωπο (με μαρξιστικές αναφορές) έως τη Χαμάς και την Ισλαμική Τζιχάντ.
Σε κάθε περίπτωση, το Παλαιστινιακό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα αντιμετώπισε εν πολλοίς τα ίδια διλήμματα και προκλήσεις που αντιμετώπισαν και άλλα παρόμοια κινήματα κατά τον 20ο αιώνα: ως προς τις μορφές πάλης, τη σύνδεση της εθνικοαπελευθερωτικής πάλης με την κοινωνική, τις διεθνείς συμμαχίες, κ.λπ. Τα στοιχεία αυτά δεν υπήρξαν στατικά αλλά εξελίχθηκαν για διάφορους λόγους (που τους εξετάζουμε στο βιβλίο).
Ως ιδιαίτερα ταυτοτικά χαρακτηριστικά του Παλαιστινιακού εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τη «Νάκμπα» (ως κομβικό ιστορικό σημείο αναφοράς για όλους τους Παλαιστινίους), το δέσιμο αυτού του λαού με τη γη του και την άσβεστη ελπίδα του για επιστροφή από την προσφυγιά στα προγονικά εδάφη.
Οι αντιθέσεις που υπάρχουν γενικά στη Μέση Ανατολή, αλλά ειδικότερα στην Παλαιστίνη, οξύνονται από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις ή υπάρχουν και εσωτερικές αντιθέσεις των λαών;
Κοιτάξτε, κανένας λαός δεν «ξυπνάει» μια μέρα ξαφνικά με κάποιο μίσος έναντι ενός άλλου λαού. Τα εθνικιστικά, φυλετικά, θρησκευτικά, κ.ο.κ. μίση και πάθη καλλιεργούνται, υποθάλπονται και εργαλειοποιούνται «άνωθεν» προκειμένου να εξυπηρετηθούν άλλου είδους σκοποί και συμφέροντα.
Στο βιβλίο θα βρείτε π.χ. εκθέσεις των βρετανικών δυνάμεων κατοχής στην Παλαιστίνη κατά τις δεκαετίες του 1920 και του 1930, όπου περιγράφουν με σαφήνεια το γεγονός ότι, πριν τη βρετανική κατοχή και τον αναγκαστικό εβραϊκό εποικισμό, οι Μουσουλμάνοι, Εβραίοι και Χριστιανοί της περιοχής ζούσαν σε σχετική αρμονία αναμεταξύ τους. Και έτσι είναι. Οι άνθρωποι του μόχθου, ανεξαρτήτως εθνικότητας ή θρησκείας, δεν έχουν κάτι να χωρίσουν.
Οι βίαιες αντιθέσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων (Αράβων και Εβραίων) ξεκίνησαν ακριβώς όταν ο βρετανικός ιμπεριαλισμός, στην προσπάθειά του να μετατρέψει την Παλαιστίνη σε στρατηγικό του προγεφύρωμα στη Μέση Ανατολή, χρησιμοποίησε τον εβραϊκό εποικισμό προκειμένου να το πετύχει. Η αντίθεση των Αράβων προς τους Εβραίους δεν απέρρεε από το γεγονός ότι ήταν Εβραίοι, αλλά από το γεγονός ότι ο αυξανόμενος εποικισμός τους στην περιοχή οδηγούσε με μαθηματική ακρίβεια στη στέρηση της δυνατότητας των Παλαιστινίων να αποκτήσουν μελλοντικά το δικό τους ανεξάρτητο κράτος – φόβος που αν μη τι άλλο επαληθεύτηκε.
Ας μη ξεχνάμε πως γενικότερα η Μέση Ανατολή χωρίστηκε από τις «Μεγάλες Δυνάμεις» της εποχής (Βρετανία και Γαλλία) σε κράτη λίγο πολύ αυθαίρετα: χαράσσοντας γραμμές πάνω στο χάρτη, που μπορεί μεν να ανταποκρίνονταν στα δικά τους ιδιαίτερα οικονομικά-γεωστρατηγικά συμφέροντα, αλλά σίγουρα δεν ανταποκρίνονταν στους πόθους των αυτοχθόνων λαών για ελευθερία και ανεξαρτησία ή στην εθνοτική-θρησκευτική σύνθεση των εν λόγω περιοχών, κληροδοτώντας έτσι μια σειρά προβλήματα που διαιωνίζονται έως τις μέρες μας. Το «διαίρει και βασίλευε» έχει πράγματι χαραχθεί πολύ βαθιά στη δημιουργία των κρατών της Μέσης Ανατολής (και όχι μόνο).
Από κει και πέρα, τα εθνικιστικά, φυλετικά ή θρησκευτικά μίση και πάθη, έχουν ανά καιρούς καλλιεργηθεί και εργαλειοποιηθεί και από τις εκάστοτε άρχουσες τάξεις των κρατών αυτών (του Ισραήλ και των Αραβικών κρατών) προκειμένου να αποστρέψουν τους λαούς τους από τα εσωτερικά κοινωνικά τους προβλήματα, την εκμετάλλευση, κ.ο.κ., ή να τους κινητοποιήσουν στους πολεμικούς σκοπούς τους. Πρόκειται ωστόσο για αντιθέσεις που επί της ουσίας στέκονται «ξένες» προς τα πραγματικά συμφέροντα αυτών των λαών –όλων αυτών των λαών ανεξαιρέτως.
Οι πολεμικές αντιπαραθέσεις στην περιοχή, έχουν ένα μεγάλο παρελθόν και φτάνουν μέχρι και τις ημέρες μας, όπως περιγράφετε στο βιβλίο σας. Πόσο επηρεάζει η απουσία του σοσιαλιστικού μπλοκ σε αυτές τις εξελίξεις;
Η απουσία της ΕΣΣΔ και των άλλων σοσιαλιστικών κρατών είχε πράγματι σημαντικό αντίκτυπο, τόσο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή όσο και γενικότερα στον κόσμο μας. Και αυτό γιατί, έως το 1991, η Σοβιετική Ένωση λειτουργούσε ως το μοναδικό διεθνές αντίβαρο στην επιθετικότητα του ιμπεριαλισμού – εν προκειμένω του κράτους του Ισραήλ και των συμμάχων του. Δεν είναι τυχαίο πως όλες σχεδόν ανεξαιρέτως οι επιθετικές ενέργειες του Ισραήλ κατά τις δεκαετίες 1950-1980 τερματίστηκαν έπειτα και από τις ισχυρές πιέσεις της ΕΣΣΔ σε διεθνές επίπεδο.
Η ΕΣΣΔ υπήρξε ο βασικότερος σύμμαχος των εθνικοαπελευθερωτικών-αντιαποικιακών κινημάτων ανά τον κόσμο – μεταξύ αυτών βεβαίως και των Παλαιστινίων. Η μεγάλη πλειοψηφία των αποφάσεων του ΟΗΕ υπέρ της Παλαιστίνης προήλθε έπειτα από πρωτοβουλία της ΕΣΣΔ. Η απώλεια αυτού του «αντίπαλου δέους» υπήρξε αναμφίβολα μια εξαιρετικά αρνητική εξέλιξη για κάθε εθνικοαπελευθερωτικό –και κοινωνικό– κίνημα διεθνώς.
Μιας και πολύ αίμα έχει χυθεί, πιστεύετε ότι είναι δυνατόν να υπάρξουν δύο διαφορετικά κράτη: Ισραηλινό – Παλαιστινιακό ή είναι μάχη για το ποιος θα επικρατήσει;
Η μάχη που διεξάγεται σήμερα –και διαχρονικά– στην Παλαιστίνη είναι μια μάχη αντίστασης ενάντια στην κατοχή και καταπίεση ενός λαού από ένα άλλο κράτος. Η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) έχει αναγνωρίσει το κράτος του Ισραήλ από τη δεκαετία του 1980. Η πλειοψηφία των παλαιστινιακών οργανώσεων (ακόμη και η Χαμάς) αναγνωρίζουν το κράτος του Ισραήλ. Το πρόβλημα έγκειται στο ότι το κράτος του Ισραήλ δεν αναγνωρίζει και αποδέχεται διαχρονικά το δικαίωμα των Παλαιστινίων να ζήσουν σε ένα δικό τους κράτος. Όπως θα διαβάσετε και στο βιβλίο από πληθώρα πηγών (πολιτικών, οικονομικών και στρατιωτικών ιθυνόντων της εβραϊκής κοινότητας και κατόπιν του κράτους του Ισραήλ) η επιδίωξη της εκτόπισης με τον ένα ή τον άλλο τρόπο των Παλαιστινίων από το σύνολο της ιστορικής Παλαιστίνης και η επέκταση των ορίων του κράτους του Ισραήλ σε Λίβανο, Συρία, κ.ο.κ., υπήρξε ένας διαχρονικός στόχος της ισραηλινής άρχουσας τάξης.
Βεβαίως η μάχη που διεξάγεται στην Παλαιστίνη είναι μια μάχη, που ταυτόχρονα δεν παύει να συνδέεται άμεσα με τις γενικότερες αντιθέσεις και συγκρούσεις συμφερόντων σε μια περιοχή ευρύτερου γεωστρατηγικού και οικονομικού βάρους.
Όσο τα αίτια που γέννησαν αυτό τον πόλεμο συνεχίζουν να υπάρχουν, όσο η Μέση Ανατολή συνεχίζει να αποτελεί πεδίο σύγκρουσης συμφερόντων, όσο το κράτος του Ισραήλ συνεχίζει να παίζει το ρόλο του χωροφύλακα ή του μοχλού γενικότερων ανακατατάξεων στην περιοχή, τόσο η γη της Παλαιστίνης (και όχι μόνο) θα ποτίζεται με αίμα.
Το αίτημα του παλαιστινιακού λαού να ζήσει ελεύθερος σε ένα δικό του κράτος είναι ένα δίκαιο αίτημα. Και το στηρίζουμε γνωρίζοντας πολύ καλά πως αυτό δεν θα λύσει μεν τις ευρύτερες αντιθέσεις στην περιοχή ή τη γενικότερη σύγκρουση συμφερόντων γύρω από τη νομή των ενεργειακών και εμπορικών δρόμων, των πλουτοπαραγωγικών πηγών, των αγορών, κ.ο.κ. Ωστόσο δεν παύει να αποτελεί το αναφαίρετο δικαίωμα ενός λαού που επί δεκαετίες έχει υποστεί τα πάνδεινα ως κατεχόμενος λαός και που δεν έχει πάψει ούτε στιγμή να αγωνίζεται για την ελευθερία και την ανεξαρτησία του.
Ο τερματισμός του πολέμου και της κατοχής είναι κατηγορηματικά και αναμφίβολα προς το συμφέρον και των δύο λαών. Γιατί, βεβαίως, η διαχρονικά ακολουθούμενη απάνθρωπη και εγκληματική πολιτική της άρχουσας τάξης του Ισραήλ, δεν στρέφεται μόνο εναντίον των Παλαιστινίων, αλλά και των ίδιων των Ισραηλινών που διαχρονικά χρησιμοποιούνται ως το ανθρώπινο δόρυ και ασπίδα αυτής.
Ποια είναι η κατάσταση του υποκειμενικού παράγοντα στο Ισραήλ;
Στο Ισραήλ υπήρχαν πάντοτε φωνές που στέκονταν απέναντι στην επί δεκαετίες εφαρμοζόμενη εγκληματική πολιτική της ισραηλινής άρχουσας τάξης και των πολιτικών της εκπροσώπων (από τη σοσιαλδημοκρατία έως τη συντηρητική και άκρα δεξιά).
Και πρώτα απ’ όλα η φωνή του Κομμουνιστικού Κόμματος, που υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες εθνικιστικής-σοβινιστικής έξαρσης υπήρξε διαχρονικά ο σημαντικότερος (και μοναδικός) πολιτικός πόλος συνάντησης και κοινής πάλης ανάμεσα στους Εβραίους και Παλαιστινίους εργαζομένους στο Ισραήλ: Ένα πράγματι φωτεινό παράδειγμα για το πώς οι δύο λαοί, όχι μόνο μπορούν να συνυπάρχουν, αλλά και να παλεύουν μαζί, για τα κοινά τους προβλήματα, για τις κοινές τους ελπίδες. Δεν είναι τυχαίο πως οι μοναδικές καταγγελτικές φωνές αυτή τη στιγμή στο κοινοβούλιο του Ισραήλ είναι εκείνες των κομμουνιστών βουλευτών (παρά τις κυρώσεις και τη συχνά βάναυση συμπεριφορά απέναντί τους).
Πέραν των κομμουνιστών βεβαίως υπήρξαν στο διάβα του χρόνου –και υπάρχουν και σήμερα– χιλιάδες άλλοι προοδευτικοί, φιλειρηνιστές άνθρωποι που δεν συνερίζονταν την πολιτική του κράτους τους έναντι των Παλαιστινίων. Δεν είναι πλειοψηφία, όμως η φωνή τους είναι εξαιρετικά σημαντική σε τέτοιες συνθήκες.
Πολύ πιο μαζική υπήρξε η συμμετοχή σε εκδηλώσεις αλληλεγγύης προς τον Παλαιστινιακό λαό στις γραμμές της εβραϊκής διασποράς, σε χώρες όπως οι ΗΠΑ κ.ά. (ιδιαίτερα μεταξύ των νέων).
Ως ηρωική, τέλος, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η στάση μιας ολοένα αυξανόμενης μερίδας Ισραηλινών στρατιωτών απέναντι στο να γίνουν πρόθυμοι εκτελεστές της γενοκτονικής πολιτικής του κράτους τους, αρνούμενοι τη στράτευση (παρά τις σημαντικές ψυχολογικές πιέσεις αλλά και τις ποινικές κυρώσεις που επισύρει μια τέτοια στάση).
Τεράστια αλληλεγγύη έχει εκφραστεί ανά τα χρόνια αλλά και στις μέρες μας για την Παλαιστίνη. Τι χαρακτηριστικά έχει; Πόσο ελπιδοφόρα είναι;
Το 1997 ο Νέλσον Μαντέλα είχε πει αναφερόμενος στη δική του πατρίδα, τη Νότια Αφρική, πως «η ελευθερία μας δεν θα είναι ποτέ ολοκληρωμένη δίχως την απελευθέρωση της Παλαιστίνης», καταδεικνύοντας ακριβώς πως η πάλη για την ελευθερία των λαών δεν είναι μια πάλη ξεκομμένη, αλλά αλληλένδετη με τους αγώνες όλων των λαών του κόσμου για ένα καλύτερο μέλλον χωρίς καταπίεση, εκμετάλλευση, πολέμους και προσφυγιά.
Η τεράστια διεθνιστική αλληλεγγύη στο δίκαιο αγώνα του Παλαιστινιακού λαού για λευτεριά είναι το μοναδικό αντίβαρο σήμερα στη βαρβαρότητα ενός διεθνούς συστήματος που κόβει και ράβει τα πάντα στο βωμό του κέρδους των λίγων και ισχυρών του κόσμου. Μόνο οι λαοί μπορούν να σώσουν τους λαούς.
Η αλληλεγγύη αυτή έχει βεβαίως πολλά χαρακτηριστικά και μορφές.
Μία μορφή της αποτελούν αναμφίβολα τα εκατομμύρια του κόσμου που δεν έχουν σταματήσει ούτε στιγμή να βγαίνουν στους δρόμους απ’ άκρη σ’ άκρη της Γης ορθώνοντας ανάστημα απέναντι στον γενοκτονικό πόλεμο του Ισραήλ αλλά και στην πολιτική συνενοχής (ενεργούς η απαθούς) των κυβερνήσεών τους σε αυτόν.
Μια άλλη μορφή αποτελεί η διαρκής και με κάθε τρόπο συμβολή στη μάχη των συνειδήσεων, που διεξάγεται παράλληλα με τον πραγματικό πόλεμο: Μια μάχη για να μην περάσει –να μην γίνει γενικά αποδεκτός τρόπος σκέψης και ζωής– το κυρίαρχο αφήγημα των δολοφόνων των λαών και των απολογητών τους.
Μια άλλη μορφή επίσης αποτελούν οι διάφορες δράσεις για την παρεμπόδιση π.χ. στρατιωτικού υλικού στο κράτος του Ισραήλ (όπως έγινε στη χώρα μας, στη Γαλλία και αλλού), για τη διακοπή κάθε είδους οικονομικής, στρατιωτικής ή άλλης συνεργασίας με αυτό, κ.ο.κ.
Οι μορφές αλληλεγγύης προς τον αγωνιζόμενο και δοκιμαζόμενο Παλαιστινιακό λαό είναι πράγματι πολλές και αγκαλιάζουν όλο και περισσότερους ανθρώπους. Και ναι, αυτό αποτελεί πράγματι ένα δυνατό φως ελπίδας σε έναν κόσμο που ολοένα και περισσότερο βυθίζεται στο σκοτάδι.
Λευτεριά στην Παλαιστίνη! Αγώνας και αλληλεγγύη μέχρι τη νίκη!
Το βιβλίο μπορείτε να προμηθευτείτε από εδώ.
