Διαβάσαμε το «Αρμονίας Παιάνισμα» που έγραψε και εξέδωσε ο millennial διδάκτωρ κλασικής φιλολογίας και ποιητής και έχουμε να πούμε μερικά πράγματα.
Υπάρχουν ποιητικές φωνές που μοιάζουν να ψιθυρίζουν. Και άλλες που στέκονται απέναντί σου και σε κοιτούν στα μάτια. Η ποίηση του Σταύρου Αναστασόπουλου κάνει κάτι άλλο: σε παρασέρνει. Σου δείχνει έναν ρυθμό, έναν βηματισμό, μια ακουστική γραμμή μέσα από το σκοτάδι. Και διαθέτει, εγγενώς, ένα νήμα που, νοηματικά και εκφραστικά, συνδέει τις εποχές. Μοιάζει παλιομοδίτικο το παιάνισμα. Σε μια εποχή που οι καλλιτέχνες ιδρώνουν πάνω από την αγωνία της καινοτομίας, βρίσκω περισσότερο καινοτόμο ή, έστω, επαναστατικό, ο καλλιτέχνης να επιλέγει με σθένος και με θάρρος το όχημα, το είδος της φωνής που πηγαία φέρει για να εκφράσει αυτά που στ’ αλήθεια τον καίνε.
Ο Σταύρος Χρ. Αναστασόπουλος, φιλόλογος και ποιητής, έγραψε την ποιητική σύνθεση «Αρμονίας Παιάνισμα», η οποία κυκλοφόρησε τον Μάιο του 2025 από τις «Εκδόσεις των Φίλων». Το διάβασα μέσα σε μια νύχτα, καπνίζοντας τέσσερα ακριβώς τσιγάρα. Η τζούρα που έμεινε περισσότερο ήταν αυτή της ποίησης του Σταύρου, με τις εύστοχες ρίμες της, με τις ωραίες λέξεις της, με τα πυκνά νοήματά της, με την αισθησιακότητα των ιδεών που την διαπνέουν.
Το «Αρμονίας Παιάνισμα» είναι ένας ύμνος, ναι. Αλλά όχι με την τυμπανιστική έννοια. Δεν κραυγάζει. Δεν απαιτεί. Η γλώσσα του Αναστασόπουλου ακουμπάει στη γη, αλλά κοιτά προς το φως. Δεν κουράζει, δεν περιπλέκει – κι όμως έχει βάθος και ουσία. Είναι καθαρή, κατανοητή στο σήμερα, κι όμως αποπνέει μια αρχαία βαρύτητα, μιας που ο Σταύρος ανακατεύει τις εποχές και τις εκφορές της ελληνικής γλώσσας σαν έμπειρος mixologist του Λόγου. Σαν να κρατάς στο χέρι σου ένα υφαντό: μικρό, αλλά γεμάτο ιστορία.
Οι στίχοι του μιλούν για Ελλάδα, όχι την καρτποσταλική των social media, ούτε την μαύρη κι άραχλη της ειδησεογραφίας, αλλά την Ελλάδα της ψυχής, της γλώσσας, της μνήμης. Μιλούν για πίστη, αλλά όχι κατήχηση. Για δικαιοσύνη, αλλά όχι μνημειακά. Μιλούν για το πάθος του να επιμένεις να πιστεύεις ακόμη. Στην αλήθεια. Στο λόγο. Στην ποίηση. Τελικά, στην Ομορφιά. Το μεγάλο ποίημα του Σταύρου, το παιάνισμά του, επιτελεί ένα αναγκαίο reappropriation σε καθημαγμένες έννοιες όπως ο πατριωτισμός, η συγκίνηση, η ανάταση. Γι’ αυτό και μόνο, αξίζει μικρή παράβλεψη σε ό, τι τυχόν μπορεί να φαίνεται παλιομοδίτικο. Αν με ρωτούσε ο ποιητής, έβλεπα το πόνημά του και πιο μικρό ακόμα – μερικοί στίχοι μπορεί και να περίσσευαν, κατά το δικό μου μυαλό.
Μερικές φορές, όμως, όταν ο κόσμος γίνεται θόρυβος, χρειαζόμαστε έναν παλμό που να μας επαναφέρει στον εσωτερικό μας ρυθμό. Αυτό ακριβώς κάνει το «Αρμονίας Παιάνισμα»: θυμίζει πως υπάρχει κάτι αρμονικό, ακόμη και μέσα στον θόρυβο. Και πως η ποίηση, όταν είναι αληθινή, δεν είναι για να την διαβάζεις, είναι για να τη βιώνεις. Σαν ανάσα. Ή σαν ψαλμός που εκκρίνεται από το ίδιο σου το σώμα.
Η εξομολόγησή του ξεκινά από το εσωτερικό βάθος («ἀπ’ τὸ μέσα ἀναρριχᾶται ὅ,τι τώρα θὰ ἀκουστεῖ») και σταθερά αναζητά ύψος: το ιδεατό, το υπερβατικό, το θεϊκό. Ο ίδιος αυτοτοποθετείται ταπεινά: εργάτης του λόγου, σμιλευτής «ἀπ’ αὐτὰ ποὺ μόνο δίνουν ὅσοι ἔχουνε καημό». Πρόκειται για έναν στίχο-κλειδί, που φανερώνει όχι μόνο το ποιητικό του κίνητρο, αλλά και τον ψυχικό τόνο της συλλογής: η ποίηση εδώ γεννιέται από τον πόνο, όχι για να θρηνήσει, αλλά για να δώσει. Η συλλογή δεν αποσιωπά τη δυσκολία, τη σύγχυση, το προσωπικό βάρος. Οι «διάβολοι» που τρώνε την ψυχή, ο «νοῦς μου ἄδειος», η ενοχή για το κακό που μπορεί να εισέλθει «γιὰ μιὰ στιγμή»: όλα αυτά δείχνουν έναν άνθρωπο που δεν ποζάρει ως άγιος, αλλά καταθέτει την αδυναμία του. Στην πραγματικότητα, η εξομολόγηση εδώ λειτουργεί λυτρωτικά, όχι μόνο για τον Αναστασόπουλο, αλλά και για τον αναγνώστη που μπορεί να αναγνωρίσει την εσωτερική του πάλη.
Η ποίηση δεν είναι μόνο προσευχή ή καταγγελία, είναι ελπίδα, και μάλιστα ενεργή. Ο Αναστασόπουλος μιλά σαν να χτίζει ένα όραμα εκπαίδευσης, μιας κοινωνίας πιο συναισθηματικής, πιο φωτεινής. Δεν είναι απλώς ύμνος· είναι κάλεσμα. Σε τι; Αυτό ας είναι δουλειά ημών, των αναγνωστών. Τα μέτωπα των αγώνων πολλά, εμείς πού θα συνταχθούμε και σε τι θα αντιταχθούμε; (ω, ναι, η ποίηση θέτει ερωτήματα, δεν κερνά απαντήσεις – τουλάχιστον όχι αγόγγυστα.)
Η ποιητική συλλογή «Αρμονίας Παιάνισμα» κυκλοφορεί σε επιλεγμένα βιβλιοπωλεία από τις Εκδόσεις των Φίλων.
