Η Χαραλαμπία Πνευματικού γεννήθηκε στην Αρκαδία το 1998, αλλά ήρθε στην Αθήνα 18 χρόνια μετά για να σπουδάσει Φιλολογία και να ασχοληθεί με όσα αγαπούσε από παιδί: με τον λόγο και με την μουσική.
«Χρυσόβουλο κρατάει/από καιρούς βυζαντινούς» στα πάλκα της, μαθήτρια της κορυφαίας Νεκταρίας Καραντζή – η παράδοση κυλά σαν αίμα στις φλέβες της και γίνεται φωνή και αεράκι, μέσα από την στιβαρή της τραγουδιστική κατάθεση. Κάτι άλλο συμβαίνει, πολύ συγγενές με αυτό, ίσως λίγο πιο αναρχικό, όταν η Χαραλαμπία πιάνει την γραφίδα της και εκφράζεται μέσω των λέξεων. Το 2019 εκδίδεται από τις εκδόσεις Ιωλκός η ποιητική της συλλογή «Σε τρίτο ερωτικό – χαϊκού» και δεν περνά απαρατήρητη, αλλά το 2024 επιστρέφει με «Τα μανικετόκουμπα», «μία ποιητική μεταγραφή του αλγεινού έρωτα», όπως την περιγράφει, από τις εκδόσεις Κυβέρτι.
Και εκεί, στα μανικετόκουμπα, η Χαραλαμπία κεντά αλλιώτικα, με ευθραυστότητα και τόλμη που κατορθώνουν να κάνουν την συλλογή της να μοιάζει συγχρόνως ολόφρεσκη και φερμένη από παλιούς χρόνους. Κουβαλά τα προικιά της ως τραγουδίστριας, αποκαλύπτει την μοίρα της ως γυναίκας που αγαπά τον έρωτα (κι ο έρωτας αγαπά εκείνη!), ωριμάζει σελίδα την σελίδα, στίχο τον στίχο σε ένα μεστό αποτέλεσμα, ένα μικρό βιβλίο-φυλαχτό πολύ φροντισμένο ως έκδοση, αντίστοιχα με το περιεχόμενό του, το οποίο διαβάζεται σχεδόν με την λογική του μάντρα και της προσευχής.
Ανάσα την ανάσα
μου πιέζεις τον λαιμό·
πνίγονται οι νότες
ανείπωτες
ανύπαντρες
ξεψυχούν άψυχες
στο χρώμα το μουντό της νιότης (μου)
και
Κάμε να ανταμωθώ με την Αγάπη – του –
Να πάψω να περιπλανούμαι αδειανή
Και σ’ Άγιους Τόπους στέλνε με για αυτή να ομιλώ
Κάμε να αναστηθεί απ’ τις στάχτες του
Να μου φλογιάσει την καρδιά και να φωλιάσει μέσα της
παράφορη αλκυόνη.
[Προσεύχομαι για κείνονα σε Σε·
για σωτηρία·
μήπως μου επιτρέψει
κάποτε
να κοινωνήσω την αγάπη μου]
Ο τίτλος της συλλογής περιγράφει ακριβώς το θέμα: πρόκειται για ποιήματα που επιχειρούν να μεταγράψουν με λέξεις την αξέχαστη, αλλά επώδυνη εμπειρία του έρωτα – όχι απλά ως συναίσθημα, αλλά ως βαθιά βιωματική εγγραφή στην ψυχή της γυναίκας. Η ίδια η ποιήτρια έχει δηλώσει ότι, μέσω αυτού του έργου, κατάφερε να βρει και να αποτυπώσει την ολόδική της, «πραγματική ποιητική της ταυτότητα» και αυτό έχει ενδιαφέρον, δεδομένου του ότι, όπως έχει επίσης η ίδια πει, τα Μανικετόκουμπα προήλθαν από έμπνευση έξωθεν.
Η Πνευματικού, μετά την έκδοση του πρώτου της έργου, αντλημένου από προσωπικά της βιώματα, ένιωσε την ανάγκη να αντλήσει έμπνευση και από εξωτερικά ερεθίσματα για κάτι επόμενο, πιθανόν. Έτσι, την περίοδο της καραντίνας ανακάλυψε την τέχνη της χαρακτικής μέσα από σπουδαία έργα σύγχρονων δημιουργών και μαγεύτηκε. Αρχικά, μπήκε στην διαδικασία να προσπαθήσει να μεταγράψει τις εικόνες που έβλεπε σε ποιήματα. Και κάπως έτσι, φτάσαμε μερικά χρόνια μετά να έχουμε στα χέρια μας τα Μανικετόκουμπα.
Η ποιητική συλλογή εμπεριέχει και κάτι πολύ ενδιαφέρον – ένα σημείο κυριολεκτικής ταύτισης των δύο καλλιτεχνικών κλίσεων της Χαραλαμπίας: ένα QR code που οδηγεί στο Youtube και στο τραγούδι «Στο πλάι σου», γραμμένο, μελοποιημένο και ερμηνευμένο από την ίδια, μαζί με την αντίστοιχη παρτιτούρα. Η μουσική συναντά τον λόγο και σε όλα τα υπόλοιπα ποιήματα, όχι με προφανείς τρόπους ομοιοκαταληξίας, αλλά με εσωτερικούς, σφιχτοδεμένους ρυθμούς και ένα γενικό, αξιέπαινα προσεγμένο κούρδισμα στην διαδοχή των ποιημάτων και στις λέξεις που απαρτίζουν το καθένα. Δεν λείπει τίποτα. Δεν περισσεύει τίποτα. Μαεστρία.
Αγαπώ ιδιαίτερα το ποίημα με τον τίτλο «Αγκαλιά», εκεί, προς το τέλος της συλλογής (η οποία είναι μικρή, λαχταριστή, ό, τι πρέπει και για ένα ιδιαίτερο δώρο που αναζητάτε να κάνετε σε κάποια ή σε κάποιον):
Τα χάδια που σφράγισαν τη λαιμόπετρά σου αρχινάν ήδη να σαπαίνουν, θαρρείς πως έπνιγα γερμάδες ζουμερούς πάνω στα νιάτα σου την ώρα που η κόψη της αλογοουράς σου σειόταν δώθε κείθε και φύτρωνε λίγ’ αγιοσύνη μες στα χέρια μου.
Προσκυνώ την άγια λάσπη που σ’ έπλασε το φεγγένιο σώμα ζωντανεύοντας που προστάζει τον έρωτά μου.
Την ύψιστη ώρα της συντροφικότητας, στην αγκαλιά, σβήνουνε πάνω στις πλάτες μου οι συμφοραμαρτίες όλου του κόσμου.
Ο χειρισμός της γλώσσας είναι κάτι που η νεαρή ποιήτρια κατέχει εντυπωσιακά. Είναι όμως κάτι άλλο που κρατά το βλέμμα καθηλωμένο στα γραπτά της: η ικανότητά τους να διεισδύουν στην ψυχή κάθε ανθρώπου που βίωσε από το δικό του μετερίζι εκδοχές αλγεινών ερώτων. Είτε πόνεσε, είτε τον πόνεσαν. Και αυτό δεν επιτυγχάνεται με τρόπους τεχνικούς. Κατακτάται σχεδόν μαγικά, μιας που μες στα Μανικετόκουμπα βρίσκεται, σε κομμάτια, η καρδιά της Χαραλαμπίας. Πρώτα η ίδια μάς καλωσορίζει στα πάθη της και τις πληγές της κι, ύστερα, μάς χαϊδεύει τα δικά μας. Έντιμο πράγμα, τρυφερό.
Αναζητήστε τα Μανικετόκουμπα της Χαραλαμπίας Πνευματικού από τις εκδόσεις Κυβέρτι παραγγέλνοντάς τα από το βιβλιοπωλείο της γειτονιάς σας ή και από εδώ. Πηγαίνετέ τα στην παραλία, στο βουνό, ακουμπήστε τα στο κομοδίνο ή στο μαξιλάρι σας. Είναι σκέτο καλοκαίρι αυτά τα μικρά, ηλιόλουστα και φεγγαρόλουστα ποιήματα. Καίνε και βράζουν και σκάνε σαν κύματα στα βράχια. Έχουν, δε, μαγικές ιδιότητες που σας καλώ να ανακαλύψετε μόνοι σας. Μην πείτε, όμως, μετά πως δεν σας προειδοποιήσαμε…
