Είδαμε και σας παρουσιάζουμε τη νέα ταινία του Paolo Sorrentino «Η Χάρη», την 7η κατά σειρά συνεργασία του σκηνοθέτη με τον Τ.Servillo – Ποια είναι η σχέση της ταινίας με τον νυν Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας;
Η νέα ταινία του Paolo Sorrentino που κατάφερε ρεκόρ εισιτηρίων στην Ιταλία, βρίσκεται σήμερα και στις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες. Ατυχώς στα ελληνικά ο τίτλος μεταφράστηκε ως «Το Μεγαλείο», τη στιγμή που «La Grazia» σημαίνει «η χάρη», μια έννοια που ειλικρινά ταιριάζει γάντι στη νέα κινηματογραφική κίνηση του Sorrentino με πρωταγωνιστή (για έβδομη φορά σε ταινία του Ιταλού σκηνοθέτη) τον Toni Servillo.
Η ιστορία ακολουθεί έναν απερχόμενο Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας, ο οποίος λίγο πριν τη λήξη της θητείας του καλείται αφενός να υπογράψει νομοσχέδιο για τη νομιμοποίηση (υπό συνθήκες) της ευθανασίας, αφετέρου να συναινέσει στην απόδοση χάριτος σε Ιταλούς φυλακισμένους και μάλιστα βαρυποινίτες, όπως προβλέπει το άρθρο 87 του Ιταλικού Συντάγματος. Στο ρόλο του Προέδρου, φυσικά, ο Servillo τόσο κομψός όσο στο «Grande Belleza», αλλά ακόμα πιο εσωτερικός και υπαινικτικός, προσαρμοσμένος σε έναν χαρακτήρα που σέρνει πάντοτε πλάι του σειρά πρωτοκόλλων, ακόμα και στις πιο ιδιωτικές του στιγμές.
Πολύ περισσότερο από την έννοια της εξουσίας όμως, ο Sorrentino στο τελευταίο του φιλμ αναμετράται με δύο άλλες έννοιες που μέσα στην αφήγηση αφήνει να εννοηθεί πως είναι αντικρουόμενες: την ελαφρότητα και την αλήθεια. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως ο κεντρικός ήρωας έχει μια καριέρα έγκριτου νομικού προτού αναλάβει προεδρικά καθήκοντα. Πρόκειται για έναν άνθρωπο που, όπως τον σκιαγραφεί ο Σορεντίνο, έχει αφιερώσει την ζωή του στην αναζήτηση και τη θωράκιση της αλήθειας. Κι αν επαγγελματικά το έχει καταφέρει, η αλήθεια της προσωπικής του ζωής του διαφεύγει διαρκώς, παραλύοντάς τον ολοκληρωτικά.
Ο Μαριάνο Ντε Σάντις (ο ΠτΔ του φιλμ), ποθεί όσο τίποτα να κατακτήσει την ελαφρότητα, το θέλει απεγνωσμένα όσο λαχταρούν πάντοτε οι άνθρωποι το δικό τους αδύνατο. Επί σαράντα χρόνια όμως η ανεμελιά του φεύγει απ΄ τα χέρια με αποκορύφωμα την εμμονή του για έναν πρώην εραστή της –νεκρής πια– γυναίκας του, Αουρόρα. Πάντοτε στο βάθος της σκέψης του υπάρχει ένα ερωτικό γράμμα προς εκείνη, μια συνεχής δοξασία στην ομορφιά και την ελαφράδα της που τον μαγνήτισε και τώρα τον στοιχειώνει. Όσο ο ήρωας αναζητά «υστερικά την αλήθεια» για τη γυναίκα του, τόσο η ανακούφιση απομακρύνεται, με φόντο τις τελευταίες μέρες μιας μακράς προεδρικής θητείας, και μιας δύσκολης απόφασης για την υπογραφή του νομοσχεδίου περί ευθανασίας. Παράλληλα, περιμένουν από εκείνον και την απόφαση για την απόδοση χάριτος σε ορισμένους βαρυποινίτες για φόνο.
Ο Σορεντίνο καταφέρνει να δημιουργήσει στον θεατή την ίδια ασφυξία που επικρατεί στο μυαλό του Ντε Σάντις, στο κρεσέντο των εσωτερικών του μαχών και των εξωτερικών εξελίξεων. Η «Χάρη» λέει εκείνο που πολύ όμορφα έχει αποτυπώσει η λογοτεχνία, μα θαρρώ πως δεν έχει δοθεί ξανά τόσο εύληπτα στη μεγάλη οθόνη: πως ακόμα και η αντικειμενική αλήθεια είναι έννοια απατηλή, ένα υγρό που παίρνει το σχήμα του δοχείου που το περιβάλλει. Κι ακόμα πως η μανιώδης καταδίωξή της είναι συνεχές βαρίδι που δεν σ’ αφήνει να τ΄ αφήσεις…
Τι σχέση έχει η ταινία με τον σημερινό Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας;
Ο σκηνοθέτης, σε συνέντευξή του στο ertnews.gr στα καθ΄ ημάς, αλλά και σε άλλες, έχει παραδεχθεί ότι ένα από τα κελεύσματα της έμπνευσης για το συγκεκριμένο φίλμ ήταν η είδηση πως ο νυν Πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας, Σέρζιο Ματαρέλα, είχε απονείμει χάρη (grazia) σε έναν άνδρα που είχε σκοτώσει τη σύζυγό του, η οποία έπασχε από Αλτσχάιμερ ώστε να την λυτρώσει. Μετά τη χάρη, ο 77χρονος θύτης Φράνκο Τσιόνι αφέθηκε ελεύθερος, γλιτώνοντας τα πεντέμισι χρόνια ποινής που του είχαν απομείνει. Σε δηλώσεις του μετά την απονομή της χάριτος, ο Τσιόνι ανέφερε ότι δεν μετανιώνει για την πράξη του, καθώς η σύζυγός του υπέφερε υπερβολικά, και τόνισε την ανάγκη να θεσπιστεί στην Ιταλία ένας νόμος για την ευθανασία.
Παρότι η ταινία δεν είναι βιογραφική, παρατηρούμε και άλλες επικαλύψεις μεταξύ της μυθοπλαστικής φιγούρας του Ντε Σάντις και του Σέρζιο Ματαρέλα. Ο νυν Πρόεδρος είναι επίσης νομικός και στιβαρός χριστιανοδημοκράτης. Αποτελεί τον μακροβιότερο Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας, ο οποίος όμως το 2022 σχεδίαζε να αποσυρθεί. Ωστόσο τα κόμματα απέτυχαν να βρουν κοινά αποδεκτό διάδοχο, με αποτέλεσμα να του ζητηθεί από τον τότε πρωθυπουργό Μάριο Ντράγκι και τους άλλους πολιτικούς αρχηγούς να παραμείνει στη θέση του για να διασφαλιστεί η σταθερότητα. Τον Ιανουάριο του 2022 επανεξελέγη για δεύτερη επταετή θητεία με ευρύτατη πλειοψηφία 759 ψήφων.
