Η μουσικοθεατρική παράσταση «Τι θα κάνουμε βρε φίλοι» παρουσιάζεται για δύο μόνο βραδιές στο ΠΛΥΦΑ, συνδυάζοντας ζωντανή μουσική και θεατρική αφήγηση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η συναρπαστική ζωή του κοσμοπολίτη ρεμπέτη Γιώργου Θεολογίτη (Κατσαρού), μιας εμβληματικής αλλά λιγότερο γνωστής μορφής της ελληνικής μουσικής. Μέσα από μια σύγχρονη, μεταμοντέρνα προσέγγιση, με sound effects και sound design, οι συντελεστές δημιουργούν ένα πολυεπίπεδο ηχητικό και σκηνικό τοπίο, αντλώντας υλικό (και) από αυθεντικές συνεντεύξεις του. Το ταξίδι εκτείνεται από την Αμοργό έως τη σύγχρονη εποχή, ενώ η φράση του ίδιου του Κατσαρού: «Πάντα προσπαθούσα να είναι όλα εν harmony» λειτουργεί ως άξονας, ενώνοντας μνήμη και παρόν, παράδοση και σύγχρονο ήχο, σε μια ζωντανή εμπειρία αφήγησης και μουσικής.
Λίγες ώρες πριν την πρώτη παράσταση, μιλήσαμε με τους μουσικούς Σοφία Ευκλείδου (τσέλο fx, τραγούδι) και Λεονάρδο Μπατή (κλαρίνο, Κιθάρα, fx, τραγούδι) και απάντησαν στις ερωτήσεις μας.
Σοφία Ευκλείδου
Το ταξίδι από την Αμοργό του 19ου αιώνα έως τη σημερινή ψηφιακή εποχή είναι ιδιαίτερα φιλόδοξο. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση σε αυτή τη χρονική μετάβαση;
Η μεγαλύτερη πρόκληση σε αυτή τη χρονική μετάβαση είναι η συνάντηση δύο εντελώς διαφορετικών κόσμων. Από τη μία πλευρά υπάρχει ένας κόσμος προφορικός, κοινοτικός και βιωματικός, όπου η μουσική γεννιόταν μέσα στην καθημερινότητα. Από την άλλη, ζούμε σε μια εποχή ψηφιακή, γρήγορη και αποσπασματική, όπου ο ήχος αναπαράγεται και καταναλώνεται με εντελώς διαφορετικό τρόπο.
Η προσέγγισή μας γι’ αυτό δεν μπορεί να είναι ρεαλιστική· Χρειάζεται να είναι αφαιρετική και αλληγορική. Η συγκίνηση παίζει τον πιο σημαντικό ρόλο, γιατί είναι αυτή που σε φέρνει πραγματικά στο παρόν και ενώνει το παλιό με το σύγχρονο. Δεν μπορούμε ούτε θέλουμε να αποφύγουμε τη νοσταλγία είναι μέρος αυτού που ονειρευόμαστε και για το οποίο εργαζόμαστε. Το ζητούμενο είναι να εντάξουμε ό,τι μας συγκινεί μέσα σε μια δραματουργία που να διατηρεί την παρεΐστικη διάθεση και την αίσθηση της κοινής εμπειρίας.
Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη στιγμή της παράστασης που νιώθετε ότι συμπυκνώνει το «εν harmony» που ανέφερε ο Κατσαρός;
Η στιγμή που συμπυκνώνει περισσότερο το «εν harmony» που ανέφερε ο Κατσαρός έρχεται λίγο πριν το τέλος της παράστασης, όταν ακούγεται η φωνή του ίδιου μέσα από το ηχητικό υλικό. Με τη βοήθεια του sound design δημιουργείται μια μικρή σύνθεση πάνω σε ένα ισοκράτημα φωνών, πάνω στο οποίο προστίθεται μια φράση του Κατσαρού. Σε εκείνο το σημείο καλούμε και το κοινό να συμμετάσχει, να κρατήσει το ισοκράτημα και να τραγουδήσει την πέμπτη από πάνω. Αυτή η απλή αλλά πολύ χαρακτηριστική αρμονική σχέση, το διάστημα της πέμπτης, είναι ίσως η πιο άμεση, σωματική εμπειρία της έννοιας «εν harmony»: διαφορετικές φωνές, διαφορετικοί άνθρωποι, που συναντιούνται σε έναν κοινό ήχο.
Πάνω σε αυτή τη ζωντανή, συλλογική βάση τραγουδάμε την «Ελληνική Απόλαυση», κι εκείνη τη στιγμή η παράσταση παύει να είναι μόνο σκηνική πράξη και γίνεται μια κοινή μουσική εμπειρία όπου σκηνή και κοινό βρίσκονται πραγματικά στον ίδιο αρμονικό χώρο.
Το διάστημα της πέμπτης είναι ένα από τα πιο βασικά και σταθερά διαστήματα στη δυτική και ανατολική μουσική αρμονία. Όταν μια ομάδα ανθρώπων τραγουδά, δημιουργείται ένας ήχος γεμάτος, σταθερός και συλλογικός. Είναι ένας από τους πιο απλούς τρόπους να νιώσει κανείς την αρμονία όχι ως θεωρία, αλλά ως κοινή εμπειρία κάτι που ταιριάζει απόλυτα με στιγμές όπου σκηνή και κοινό τραγουδούν μαζί.
Υπάρχει κάποιο τραγούδι του Κατσαρού που σας άγγιξε ιδιαίτερα κατά την προετοιμασία της παράστασης και αν ναι, γιατί;
Το τραγούδι «Έλλη» με συγκινεί ιδιαίτερα γιατί πίσω από τους στίχους του κρύβεται η αληθινή ιστορία μιας γυναίκας που τόλμησε να σταθεί απέναντι στις κοινωνικές συμβάσεις της εποχής της. Η Έλλη, αδικημένη οικονομικά όσο ο άντρας της έλειπε στον στρατό, προσέφυγε στα δικαστήρια για να διεκδικήσει το δίκιο της μια πράξη εξαιρετικά τολμηρή για γυναίκα στις αρχές του 20ού αιώνα. Η κοινωνία αντέδρασε σκληρά, διαδίδοντας φήμες για την ηθική της, και αυτές οι φήμες έγιναν τελικά τραγούδι. Έτσι, στίχοι που μοιάζουν να την κατηγορούν ή να τη διαπομπεύουν αντανακλούν στην πραγματικότητα την κοινωνική βία που δέχτηκε. Σε κάποιες παραλλαγές, όπως στην εκτέλεση του Γιώργου Κατσαρού, εμφανίζονται δίστιχα που σχεδόν την δικαιώνουν: «Η Έλλη τ’ απεφάσισε λεβέντισσα να ζήσει και δε τη νοιάζει στο ντουνιά στους δρόμους κι ας ’πομείνει». Εκεί το τραγούδι παύει να είναι κουτσομπολιό και γίνεται ένας άτυπος ύμνος σε μια γυναίκα που επέλεξε την αξιοπρέπεια αντί για την υποταγή και ίσως γι’ αυτό με αγγίζει τόσο βαθιά.
Λεονάρδος Μπατής
Τι σημαίνει για εσάς ο όρος «μεταμοντέρνα σύνθεση» σε σχέση με το ρεμπέτικο στοιχείο της παράστασης;
Μενταμοντέρνα σύνθεση σημαίνει πώς έχουμε φτιάξει μια μουσικοθεατρική παράσταση με βάση την ζωή του ρεμπέτη Γιώργου Θεολογίτη Κατσαρού με σκοπό τελικά να πούμε μια δική μας ιστορία ακολουθώντας μια μεταμοντέρνα φόρμα. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Η χρήση των ηχοτοπίων ως μέρος της σύνθεσης καθ’ όλη την διάρκεια της παράστασης βοηθάει στην ερμηνεία των τραγουδιών με βάση την δραματουργία που έχουμε εντοπίσει. Αυτό μας οδήγησε και σε θεατρικές δράσεις επι σκηνής φωτίζοντας την ζωή του αποκαλυπτικά και αμφίσημα. Μέσα στον αιώνα που έζησε ο αιωνόβιος Κατσαρός συνέβησαν τεράστιες αλλαγές που μας έφεραν σε αυτό που γενικά ονομάζεται μεταμοντερνισμός. Προσωπικά έχω εμμονή με το θέμα των πυρηνικών και του ψυχρού πολέμου ο οποίος κατ’ εμέ δεν τελείωσε ποτέ αλλά τουναντίον εξακολουθεί να μας διαμορφώνει ψυχολογικά, υπαρξιακά και κοινωνικά. Τι σημαίνει να παίζεις ρεμπέτικά σήμερα; (Ο Κατσαρός βέβαια δεν έπαιζε μόνο ρεμπέτικα αλλά ήταν σίγουρα ρεμπέτης). Ο πολιτισμικός πλούτος αυτών των βιωματικών τραγουδιών είναι τεράστιος και σίγουρα μας οδηγεί σε μια νοσταλγία. Κάποια όμως από αυτά φέρουν μια ποιητική και μουσική ποιότητα που φαίνεται να βρίσκεται κοντά στο τραγικό και πολλές φορές και στο κωμικοτραγικό. Τραγούδι και τραγωδία είναι άλλωστε ομόρριζα. Τα σπουδαία τραγούδια και οι σπουδαίοι τραγουδιστές είναι φορείς αυτού του πνεύματος.
Με ποιους τρόπους ενσωματώνεται το sound design και τα fx στη δραματουργία του έργου;
Το sound design ,ή καλύτερα τα ηχοτοπία που έχουμε φτιάξει με τον Μηνά Εμμανουήλ, καθώς και η χρήση εφέ στα όργανα μας βοηθάν να κάνουμε μια θεατρική αφήγηση με βάση μια γλώσσα που προσφέρει μεγάλες δυνατότητες. Ζωγραφίζεις κυριολεκτικά με τον ήχο. Δημιουργείς χώρους φανταστικούς μοντάροντας ήχους φαινομενικά αταίριαστους αναδεικνύοντας το μυστήριο της ζωής. Ένας κόσμος κυμάτων. Θαλάσσια και ηλεκτρικά ρεύματα μας περιβάλουν. Φύση και τεχνολογία συνυπάρχουν συνθέτοντας έναν μυστήριο ανθρώπινο κόσμο. Και η προσωπικότητα του Κατσαρού μέσα σε αυτόν.
Ανακαλύψατε κάποια λιγότερο γνωστή πλευρά του Κατσαρού μέσα από τη μελέτη της ζωής και του ρεπερτορίου του που σας επηρέασε ως μουσικό;
Οι συνεντεύξεις του Κατσαρού από τον Κο Παναγιώτη Κουνάδη είναι πραγματικά θησαυρός. Είμαστε πολύ ευγνώμονες που μας παραχώρησαν από το Αρχείο Κουνάδη την άδεια να ακούγονται στην παράσταση. Είναι πολύ συγκινητικό να τον ακούς. Η γλώσσα του και η στάση του έχουν μια παραμυθένια ποιότητα. Τα ταξίδια, οι γνωριμίες και γενικά οι εμπειρίες του όλα πραγματικά μοιάζουν απίστευτα. Ακούγοντάς τον καταλάβαμε ότι αντιμετώπιζε την ζωή σαν θαύμα. Αυτό το χαρακτηριστικό του νομίζω διαμόρφωσε και τις ερμηνείες του. Αυτό ήταν και για εμάς μεγάλη πηγή έμπνευσης ως προς την δραματουργία όλης της παράστασης συμπεριλαμβανομένου βεβαίως και όλης της μουσικής. Για μένα άλλωστε το θέατρο είναι και μια κατεξοχήν μουσική πράξη.
Ταυτότητα Παράστασης:
Σοφία Ευκλείδου: Τσέλο fx, Τραγούδι
Λεονάρδος Μπατής: Κλαρίνο, Κιθάρα, fx, Τραγούδι
Μηνάς Εμμανουήλ: Sound Design
Αλέκος Αναστασίου: Φώτα
Παραστάσεις
Πέμπτη 26 και Παρασκευή 27 Μαρτίου στις 21.00
Διάρκεια: 80′ (χωρίς διάλειμμα)
Εισιτήρια: 12€ Προπώληση, 15€ Ταμείο
https://www.ticketservices.gr/event/plyfa-friends-what-are-we-gonna-do/?lang=el
Συντελεστές:
Σχεδιασμός Αφίσας: Paola Soel
Επικοινωνία: Ελευθερία Σακαρέλη
Ευχαριστούμε το Αρχείο Κουνάδη για την άδεια να χρησιμοποιήσουμε αποσπάσματα συνεντεύξεων. (Όλες οι συνεντεύξεις είναι διαθέσιμες διαδικτυακά) https://vmrebetiko.gr/item/?id=3854
ΠΛΥΦΑ (Κτήριο 7Γ): Κορυτσάς 39, Αθήνα Ι https://plyfa.space/
