Δύο πράγματα (τουλάχιστον) σε αυτή την παράσταση και στο διεξοδικό κείμενό της βεβαίως είναι κατ’ εξοχήν σημαντικά και πρωτότυπα:
- Η διάγνωση ότι ο «Οθέλλος» είναι ένα σκοτεινό σαιξπηρικό δράμα, όπου κυριαρχεί το Κακό (ο Ιάγος είναι ο μόνος που παραμένει ζωντανός στο τέλος τού έργου)
- Το περίφημο «παράδοξο τού Diderot» που δεν συνιστά στον ηθοποιό την απόλυτη ταύτισή του με τον ρόλο εφαρμόζεται εδώ με μια ασφυκτική μάσκα (ως σκηνικό αντικείμενο) και με την αντιδεοντολογική-αντιεπαγγελματική έκρηξη τού τέλους.
Η θεατρική σύμβαση έχει ένα όριο: την προσληπτικότητα τού θεατή, που χρειάζεται «ανάσες» προκειμένου να αφομοιώσει, να μεταβολίσει, να αξιοποιήσει εποικοδομητικά μέσα του το επί σκηνές έρεβος.
Χρειάζονται λοιπόν αφηγηματικές-μουσικές τεχνικές κι εργαλεία, όπως: αντίστιξη-αντίθεση, μετατροπία (παραλλαγές σε ένα θέμα), εναλλαγές κωμικού-τραγικού στοιχείου (σκωτσέζικο αναζωογονητικό ντους – κρύο ζεστό), οικονομία χώρου, χρόνου και δράσεων και τα λοιπά και τα λοιπά…
Οι μεγάλοι δραματικοί ποιητές ήταν και δραματουργοί, παραμυθάδες, μάστορες τού μυθοπλασμένου Λόγου (ειδικά στην σκηνική του επιτέλεση).
Στην επιτέλεση παραπέμπει προφανώς ο τίτλος «Τέλεση».
Σκηνικό και φωτισμοί (ειδικά το δάπεδο που αναπαριστά μια σκακιέρα στην αρχή) λειτούργησαν συμπληρωματικά τού σκηνοθετικού οράματος.
Ακόμα και η άκαιρη-άκυρη αναφορά στους θεατρικούς κριτικούς έδειχνε την αλαζονεία τού εκτός σκηνής (μόνον ως φωνή) σκηνοθέτη-τυράννου, από αυτούς που δοξάστηκαν στα μέσα τού προηγούμενου αιώνα κι είναι μάλλον ξεπερασμένα στην εποχή τής συμπερίληψης και της ανεκτικότητας. Μόνον ως ειρωνικό σχόλιο μπορώ να δω την κακοποιητική συμπεριφορά τού σκηνοθέτη, όπως παρουσιάζεται σε αυτό το δράμα. Επειδή όμως έχω βιώσει τέτοιες πραγματικές συμπεριφορές, μόνον ως κοινωνική σάτιρα μπορώ να το δεχτώ. Το mobbing και το bullying θεωρούνται ήδη από την κείμενη Νομοθεσία ως ειδεχθή εγκλήματα και τιμωρούνται παραδειγματικά. Σε μια εποχή που δικαίως ανθεί το “me too” θεωρώ ότι κάθε σεξιστική-κακοποιητική-ρατσιστική συμπεριφορά πρέπει να ενεργοποιεί αμέσως τα κοινωνικά μας ανακλαστικά. Εκτός κι εάν παρωδούνται επί σκηνής με σκοπό την έμμεση διδασκαλία-πρόταση. Φυσικά το θέατρο δεν είναι ηθικοπλαστικό είδος, όμως το Ανήθικο είναι Αντιαισθητικό (σύμφωνα με τον επιδραστικό Φιλόσοφο Αριστοτέλη).
Πιστεύω ότι πρόκειται για κακογουστιά κάθε έμμεση υπόδειξη ότι το Κακό μπορεί να πλεονεκτεί τού Καλού. Και σίγουρα ο Σαίξπηρ δεν μετατρέπει αυτά τα παραδείγματα προς αποφυγήν σε παραδείγματα προς μίμησιν.
Βεβαίως και σατιρίζει έμμεσα τα ήθη και έθιμα τής ελισαβετιανής εποχής του, σε σχέση όμως με την περίφημη βικτωριανή κοινωνικώς διαδεδομένη υποκρισία, στον αιώνα του φαίνεται πως είχαν περισσότερο χιούμορ.
Σίγουρα πρόκειται για μια νόμιμη ανάγνωση τού Οθέλλου και το τέλος παραπέμπει στον «φυσικό άνθρωπο» τού Ρουσσώ. Η «επιστροφή στη Φύση» δεν είναι απλώς ένα χίππικο σύνθημα για τα «παιδιά των λουλουδιών», αλλά κάτι απολύτως επίκαιρο, κρίσιμο και θεμελιώδες αίτημα όλων των ευαισθητοποιημένων πολιτών τού Κόσμου, δεδομένης της αναπόδραστης κλιματικής αλλαγής και της ολοένα μη αντιστρέψιμης οικολογικής ανισορροπίας.
Όμως ο μεγαλύτερος κίνδυνος και η μεγαλύτερη ζημιά είναι στο επίπεδο τής Πανανθρώπινης Συλλογικής Συνειδητότητας (και του Συλλογικού Ασυνείδητου βεβαίως) δεδομένου η ασυνειδησία οδηγεί σε πολιτισμικό «μεσαίωνα» και η Τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως δίκοπο μαχαίρι.
Σημαντικό το έργο, αξιοθαύμαστοι οι συντελεστές, ηρωικοί οι τελεστές. Τροφή για σκέψη. Δείτε το σε βαθιά περισυλλογή και με οξυμένη ενσυναίσθηση προκειμένου να ασκήσετε το ήδη ενυπάρχον κριτικός σας πνεύμα.
Το θέατρο αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές αλλαγές με κάποια σχετική χρονοκαθυστέρηση.
Από αυτή την άποψη είναι εικόνα κοσμογονικών αλλαγών που μας επηρεάζουν.
Μια Αναγέννηση τού Ανθρώπινου Πολιτισμού θα βασιζόταν σίγουρα στους «Κλασικούς» έτσι όπως τους ερμηνεύουμε με κριτήριο τον Ορθολογισμό και φιλανθρωπικό-φιλοζωικό-φυσιολατρικό πρόσημο…
Ο Διαφωτισμός είναι περισσότερο επίκαιρος παρά ποτέ, ειδικά σε μεταβατικούς-μεταιχμιακούς καιρούς, σαν τον δικό μας τον (Καλό) καιρό.
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/telesi/
Τέλεση
του Φώτη Δούσου
από τις 8 Οκτωβρίου 2025
κάθε Τετάρτη και Πέμπτη | 21:00
για 10 παραστάσεις
Ο Άρης, σε μία αλλιώτικη παρτίδα σκάκι, ανοίγει την αυλαία πραγματοποιώντας το όνειρο της ζωής του: να παίξει στον Οθέλλο του Σαίξπηρ σε μια μεγάλη παραγωγή. Όμως τα πράγματα ζορίζουν, γιατί πρέπει να παίξει φορώντας μια θεατρική μάσκα και του είναι αδύνατον να ενσαρκώσει το ρόλο. Σε κατάσταση κρίσης αποφασίζει να κολλήσει τη μάσκα πάνω στο πρόσωπό του με ισχυρές κόλλες. Όσο η μάσκα κολλά πάνω του, ο Ιάγος τον καταπίνει – και η μεταμόρφωση τον φέρνει αντιμέτωπο με τον ίδιο του τον εαυτό.
Βασισμένο στην Τέλεση του Φώτη Δούσου, από τις εκδόσεις Νήσος – ένα ψυχολογικό θρίλερ για τις δυνάμεις της δημιουργίας και της καταστροφής που κρύβουμε μέσα μας.
Σκηνοθετικό σημείωμα:
Στη σκηνή, οι ηθοποιοί κινούνται ανάμεσα σε δύο κόσμους: εκείνον που κουβαλούν από την καθημερινότητά τους και εκείνον που ανασαίνει μπροστά στα μάτια του κοινού. Για εμάς, που ακόμη μαθαίνουμε να περπατάμε σε αυτό το εύθραυστο έδαφος, τα κείμενα του Φώτη Δούσου έγιναν καθρέφτες — αντανακλάσεις κομματιών της δικής μας αλήθειας μέσα στον άλλοτε γοητευτικό κι άλλοτε γεμάτο πληγές χώρο του θεάτρου.
Υπάρχουν μέρες που ούτε εμείς ξέρουμε ποια κομμάτια μας, ποια μάσκα φοράμε για να αντέξουμε, κι ούτε πότε ξεπεράστηκε εκείνη η θολή γραμμή και χάθηκε ο εαυτός μας. «Πρέπει να σπάσεις» μας λέει ο Φώτης Δούσος — κι αυτό θα δείτε: μικρά κομμάτια ανθρώπων που προσπαθούν να ζήσουν ταυτόχρονα εντός κι εκτός σκηνής.
Η κακοποίηση που μας παγιδεύει στην ευαλωτότητα του ρόλου μας ως ηθοποιοί. όταν προσπαθούμε να βρούμε το δικό μας κομμάτι γης στον χώρο του θεάτρου, είναι ένα ζήτημα που μας απασχολεί και θα μας απασχολεί. Όλες εκείνες οι φιγούρες —δάσκαλοι, σκηνοθέτες, συνάδελφοι— που κάποτε μας είπαν «δεν αξίζετε» γίνονται σκιές που μας ακολουθούν, ακόμη κι όταν τα φώτα ανάβουν.
Κάθε φορά που πατάμε στο σανίδι, πλάθουμε αφηγήσεις: κάποιες δανεικές, άλλες φτιαγμένες από μνήμες δικές μας, κρυμμένες μέσα στις σιωπές και στις παύσεις. Σιγά σιγά, η γραμμή ανάμεσα στο «εγώ» και στον ρόλο ξεθωριάζει. Οι πρόβες αφήνουν σημάδια που δεν ξεπλένονται με το σβήσιμο των φώτων. Υπάρχουν στιγμές που η ένταση μάς κατακλύζει, που το ίδιο το υλικό μάς κοιτάζει κατάματα — κι όμως, στεκόμαστε εκεί. Γιατί η σκηνή έχει τον δικό της τρόπο να ξεγυμνώνει όσα κρύβουμε και να μας τα επιστρέφει πιο αληθινά.
Συντελεστές:
Διασκευή Κειμένου: Αγγελίνα Λάτση, Μπάμπης Συμεωνίδης
Σκηνοθεσία: Αγγελίνα Λάτση, Σταύρος Μόσχης
Κατασκευή Μάσκας: Χρήστος Κόλλιας
Μουσική: Νικόλας Ξένος
Φωτισμοί: Θωμάς Οικονομάκος
Φωτογραφίες: Γιώργος Βλαχονικολός
Επικοινωνία: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου
Ερμηνεύουν: Άχμεντ Αμπντελαζίζ, Αγγελίνα Λάτση, Σάντυ Μακροπούλου, Μελισσάνθη Μαυρίδου, Μπάμπης Συμεωνίδης
Ακούγεται η φωνή του Δημήτρη Θεωδορόπουλου
https://www.athinorama.gr/theatre/performance/telesi-10087266/
