Σας ομιλεί ένας πεθαμένος, τον οποίο τόσο πολύ επικαλεστήκατε εσχάτως, που είπε να έρθει για μια νύχτα μόνο στην αγαπημένη του πόλη των Αθηνών.
Δεν ήλθα εις την Αθήνα διά να ευτυχήσω· ήλθα διά να πράξω το καθήκον μου. Να δω την ελληνική ταινία της χρονιάς (μην σας ξενίζουν τα νέα ελληνικά, με βοηθά η τεχνητή νοημοσύνη σε αυτό, για να μην σας κουράζω αδίκως) η ελληνική ταινία της χρονιάς βεβαίως και δεν είναι η συνεπίθετή μου ταινία «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή, αλλά η «Σπασμένη Φλέβα» ενός έτερου Γιάννη, του Οικονομίδη. Θα ήθελα πολύ να φιλοτεχνήσει, κάποια στιγμή, ο κύριος Οικονομίδης ή κάποιος άλλος διαπρεπής, καλός σκηνοθέτης μια ταινία ιστορική. Έχω την εντύπωση ότι όσοι ενδιαφέρονται εντόνως και δημοσίως στο σήμερα για την ελληνική ιστορία διέπονται από μια ακαλαισθησία. Πολύ κρίμα. Χρειαζόμαστε την αισθητική και την μοντέρνα αντίληψη για να μας βοηθούν να μην ξεχνάμε ποιοι είμαστε, πώς και πού ζούμε, γιατί έτσι και όχι αλλιώς, νομίζω. Δεν είναι ναρκισσισμός, αγαπητοί μου συμπολίτες, είναι πραγματικότης: ρωτήστε τώρα τον διπλανό σας στο λεωφορείο να σας πει τι απέγινε ο Ρήγας Φεραίος, ποιος είναι ο Μαυροκορδάτος και ποια η Μαντώ Μαυρογένους. Έχουν ξεχάσει. Παιδιά εικοσαετή δεν γνωρίζουν καν. Ω, μα τι απολαυστική ζωή απολαμβάνουν χάρη σε μερικά πρόσωπα θολά του χθες του μακρινού; Αχ, και να ξέρατε.
Ξεχάσατε, γιατί πάθατε πολλά. Κι εμείς είχαμε παρελθόν. Και οι δικοί μου σύγχρονοι ξεχνούσαν. Κι αυτοί ήταν υποτελείς στους Τούρκους και, σας πληροφορώ, δεν περνούσαν και εξαιρετικά χάλια. Όχι όσο πιστεύετε σήμερα με βάση αυτά που σας διδάσκουν στα σχολειά τα φανερά. Η ιστορία έχει περισσότερες πλευρές από το μεγαλύτερο πολύγωνο του κόσμου. Σας ομιλεί ένας πεθαμένος, τον οποίο τόσο πολύ επικαλεστήκατε εσχάτως, που είπε να έρθει για μια νύχτα μόνο στην αγαπημένη του πόλη των Αθηνών. Τίποτε σχεδόν από όσα γνώριζα δεν συνάντησα σε αυτήν την πόλη. Είστε πιο ευτυχισμένοι από εμάς, έχετε ζέστη, δροσιά, τεχνολογία, φάρμακα, έχετε γνώση απλωμένη (τι την κάνετε όλη αυτή την αστείρευτη δεξαμενή γνώσης, αναρωτήθηκα, την χρησιμοποιείτε προς όφελός σας;), έχετε το δικαίωμα να φιλάτε τον άνθρωπο που επιθυμείτε δημοσίως στον δρόμο. Μα τι θαύμα! Τι όνειρο!
Περπάτησα στους κεντρικούς σας δρόμους, δικοί σας είναι. Και είδα τον μαρμάρινο αδριάντα μου στο Καποδιστριακό, για φαντάσου, ονόμασαν ένα πανεπιστήμιο από μένα – να καμαρώσω; Ποτέ δεν έμαθα ούτε είχα χρόνο να το κάνω. Μαθαίνω, βέβαια, πως στην κουλτούρα σας υπάρχουν πια λέξεις όπως αυτο-αγάπη, αυτο-φροντίδα, τι να πω, φοβάμαι μην κάποια όμορφα, πολύχρωμα παιδάκια με πουν «φασίστα» που το μόνο που αγάπησα ποτέ ήταν αυτή, η κοινή μας, η σαρακοφαγωμένη μας πατρίδα. Δεν έχω ιδέα τι θα πει φασισμός, το ΑΙ προσπάθησε να μου εξηγήσει εκ του προχείρου. Συνέβησαν πολλά στην Ευρώπη και στον κόσμο μετά τον θάνατό μου, πράγματι. Τι δύσκολες, ενδιαφέρουσες εποχές. Μελέτησα μερικά πραγματάκια. Μου βγήκαν τα μάτια. Ένας σημερινός μορφωμένος άνθρωπος έχει να διαχειριστεί μια τεράστια δεξαμενή πληροφοριών. Έχει τον σεβασμό μου. Δύσκολες, ενδιαφέρουσες εποχές, ναι.
Έτσι, δύσκολη και ενδιαφέρουσα είναι μάλλον και η ζωή σας, υμών των Νεοελλήνων. Νεοέλλην και ο κεντρικός ήρωας της ταινίας «Σπασμένη Φλέβα» – μου φαίνεται απίστευτο ότι υπάρχει το θαύμα που λέγεται σινεμά, είναι κοσμογονική εμπειρία, αν είχα κι άλλον λίγο καιρό στον σύγχρονο κόσμο σας θα πήγαινα κάθε μέρα να βλέπω ταινίες. Και αυτά τα εδέσματα τα λαχταριστά που έτρωγαν με τις χούφτες κάτι εξαίσιες κορασίδες δίπλα μου; Μοσχοβολούσαν.
Μα, ναι, φυσικά και μου άρεσε η «Σπασμένη Φλέβα». Τα κατάλαβα όλα – κρυφάκουσα μια παρέα νεαρών φοιτητών που σχολίαζε μετά. Κάποια πράγματα μένουν σταθερά στον χρόνο. Η οικογένεια, η αίσθηση της προδοσίας, ο ρόλος που παίζουν τα χρήματα. Αυτός ο Μπισμπίκης σας θα μπορούσε με το πείσμα του να βοηθήσει τον Ελληνικό Αγώνα. Βρήκε τόσο μεγάλα ποσά μέσα σε λίγες μέρες. Κι εμείς προσδοκούσαμε τα δάνεια των ξένων…Δεν τα κάναμε κι όλα καλά. Δεν είμαστε άγιοι. Ω, ειδικά εγώ. Τι να σας γοητεύσει από μένα σήμερα έτσι όπως με αποτύπωσε αυτός ο πάγκαλος, κατά τα άλλα, ηθοποιός, ο Αντώνης; Φταίει αρκετά ο μπαρμπα-Γιάννης ο Σμαραγδής. Έτσι δεν έδειξε ότι με φώναζαν οι Έλληνες; Δίκιο είχε. Σε αυτό είχε δίκιο. Αλλά πόσα άλλα στοιχεία μπέρδεψε, πόσα έκρυψε, πόσα κακοέραψε; Τι να σας αρέσει σε αυτό; Σε όσους άρεσε έχω μιαν εντύπωση ότι γνωρίζουν και αγαπούν στρεβλά την ιστορία μας. Σκέψου να αγαπάς μια γυναίκα χωρίς να γνωρίζεις πράγματα για το παρελθόν της, την οικογένειά της, τους πόθους, τα παιδικά της χρόνια. Μου φαντάζει αδιανόητο.
Δεν σας κουνώ το δάχτυλο, θα σας έχω ήδη γίνει αντιπαθής. Ξέρετε όμως και εν ζωή αντιπαθής θεωρούμουν σε πολλούς κύκλους. Αφιέρωσα την ζωή μου στην πίστη του κοινού καλού, άφησα στην άκρη έρωτα και ηδονές. Σχεδόν θυσιάστηκα. Διαβάστε πώς – αν θέλετε. Μη νιώθετε τύψεις που δεν σας άρεσε ο Καποδίστριας του Σμαραγδή. Πείστε τον Οικονομίδη να κάνει μια ταινία ιστορική. Και αγαπήστε λιγάκι περισσότερο την Ελλάδα. Είδα άπειρο πατριωτισμό, γραμμένο με πράσινες, μαύρες και κόκκινες μπογιές, στους δρόμους του ιστορικού κέντρου. Πατριωτισμό για άλλες πατρίδες. Ανοιχτόμυαλοι, υπέροχοι, σπουδαίοι, ανυπότακτοι, ατίθασοι Έλληνες. Να δαμάσουν τις άγριες θάλασσες, να γνωρίσουν το ξένο, να στέρξουν στο εξωτικό… και μες στο σπιτικό το δικό τους, ρημαδιό.
Αναρωτιέμαι ως πότε αυτό. Όπως έχω ξαναπεί, συμπολίτες μου, « Η διχόνοια είναι η μεγαλυτέρα πληγή του έθνους· και φοβούμαι ότι είναι πληγή την οποίαν οι ίδιοι οι Έλληνες τρέφουν». Εντόπισα ότι η διχόνοιά μας ως λαού συνεχίζεται. Απλώνεται σε νέα εδάφη ιδεών. Παραμένει, σαπίλα που κατατρώγει τις σάρκες της Ομορφιάς και της Δικαιοσύνης μας ως ανθρώπων. Αλλάξαν οι καιροί…Αλλά οι Έλληνες θα αλλάξουνε ποτέ; Θα αλλάξετε, μωρέ;
Μην προσδοκάτε Καποδίστριες να σας κυβερνήσουν. Άλλα χρόνια τότε. Άλλα μεγέθη. Εμείς δεν είχαμε όσα έχετε. Κι εσείς δεν μπορείτε να ονειρευτείτε όσα ονειρευόμασταν. Πάρτε στα χέρια σας την γνώση, αποφασίστε νηφάλια και με φλόγα σταθερή τι ζωή θέλετε να ζήσετε. Τώρα, δα, πατρίδα βρίσκει κανείς παντού. Και σε έναν βράχο, ένα ξερονήσι στο αρχιπέλαγο. Και πάνω, στον βορρά τον παγωμένο, με τις τούβλινες σκεπές και τις ζεστές τις σούπες. Αν δεν υπάρχει λόγος να νιώθετε ένα σώμα, κι ας σας ενώνει κοινό ρίζωμα, γλώσσα και προγονικές μνήμες, μπορεί να μην το κατανοώ, αλλά ως Νεκρός, οφείλω να το σεβαστώ. Έχω και άλλη επιλογή;
Επιστρέφω από όπου ήρθα – δεν μου επιτρέπεται να σας δώσω περισσότερες λεπτομέρειες. Πρώτα, θέλω να πάω σε ένα ωραίο μαγαζί να πιω ένα ποτήρι οίνο ερυθρό. Να δω αν θα με αναγνωρίσει κανένας. Ο Μυριαγκός είναι πολύ ωραιότερός μου. Είστε ωραιότεροι, είστε καλύτεροι, είστε πιο άξιοι, είστε πιο οχυρωμένοι από εμάς. Μην ξεχνάτε το προνόμιο της ζωής σας σε έναν κόσμο με ελευθερία ιδεών, στέγη και καθαρό νερό. Ό, τι περνούν οι βασανισμένοι λαοί που πολεμιούνται τώρα στην οικουμένη, κάποτε το πέρασαν οι προγιαγιάδες σας. Κουρελούδες στα συντρίμμια.
Λέτε να μου αρέσει αυτό το Au Revoir; Πάντα έτρεφα μια αμυδρή συμπάθεια στους Γάλλους…Συγχωρέστε με που δεν μπορώ ούτε νεκρός να μισήσω και να φοβηθώ την Δύση. Τα λέμε εμείς σε κάποια ανατολή. Ηλίου φαεινότερη. Ας σύρουμε τότε κάποιον καινούργιο, για εσάς και για εμένα, χορό.
