Ήταν 9 Οκτώβρη του 1967, όταν ο Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα, από το Ροζάριο της Αργεντινής, ηγετικό στέλεχος της επανάστασης στην Κούβα, δολοφονήθηκε στην Βολιβία με εντολή της C.I.A. Οι σφαίρες του λοχία Μάριο Τεράν σκότωσαν έναν μαχητή, έναν “επικίνδυνο” επαναστάτη και την ίδια στιγμή γέννησαν ένα καθολικό και παγκόσμιο σύμβολο μαχητικότητας και αγώνα.
Γιατρός, πολεμιστής, ιδεολόγος, άνθρωπος, οικογενειάρχης αλλά και πατέρας. Αυτόν τον τελευταίο ρόλο ήρθε να μας θυμίσει με την παρουσία της στην Ελλάδα, με αφορμή την έκδοση και παρουσίαση του λευκώματος «Ernesto Che Guevara – Οικογενειακό άλμπουμ» (εκδ. New Star) που περιλαμβάνει οικογενειακές φωτογραφίες τους, καθώς και την έκδοση του συνολικού έργου του Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα, σε βάθος χρόνου, από τις ίδιες εκδόσεις, η κόρη του κομαντάντε, Αλέιδα Γκεβάρα Μάρτς.
Στην παρουσίαση του βιβλίου, που είχε όλα τα συστατικά: ιστορίες, άγνωστα περιστατικά, γέλια, ακόμα και δάκρυα συγκίνησης, περιέγραψε τον πατέρα της ως άνθρωπο πολύ τρυφερό που αγαπούσε πολύ την οικογένειά του και που ποτέ δεν ανέχτηκε την αδικία γύρω του.
«Ένα από τα πράγματα που μου αρέσουν πολύ σε σχέση με τη ζωή μου, είναι πως είμαι καρπός μιας αγάπης, δύο ανθρώπων που αγαπήθηκαν πάρα πολύ» είπε και περιέγραψε τη ζωή των ανταρτών γονιών της, οι οποίοι έδωσαν μεγάλο αγώνα για να αλλάξουν τον κόσμο.
Αν και το πρόγραμμα των εκδηλώσεων και παρουσιάσεων που θα παρευρεθεί κατά την διάρκεια της παραμονής της στη Ελλάδα είναι γεμάτο και παρά την κούραση, δεν μου χάλασε χατήρι να μιλήσουμε για τα πάντα ακόμα και κάποια πολύ προσωπικά.……..
Είναι η πρώτη φορά που γίνεται μια τόσο οργανωμένη έκδοση του έργου του πατέρα σας στα Ελληνικά. Ενδιαφέρεται ο κόσμος να διαβάσει και να έρθει σε επαφή με τα έργα και τις σκέψεις του Ερνέστο Γκεβάρα;
Ο πατέρας μου ήδη από τα 17 του χρόνια, διάβαζε τους αρχαίους Έλληνες φιλόσοφους.
Μην ξεχνάτε ότι ήξερε και τον πατέρα της Ιατρικής, τον Ιπποκράτη, που τον επηρέασε βαθιά και ως γιατρό. Εκείνη την περίοδο στα φοιτητικά του χρόνια, είχε ξεκινήσει να γράφει και το Φιλοσοφικό Λεξικό, το οποίο δεν τελείωσε ποτέ, καθώς όλο μάθαινε και κάτι νέο και συμπλήρωνε. Σήμερα βέβαια η Ελλάδα έχει αλλάξει όπως όλος ο κόσμος άλλωστε.
Πολλοί νέοι άνθρωποι γνωρίζουν τον πατέρα μου ως εικόνα, ως μορφή. Το «Κέντρο Μελετών Τσε Γκεβάρα» στην Κούβα, σκοπό έχει να διαδώσει τη σκέψη του αγωνιστή της επανάστασης κυρίως στις νέες γενιές και σε όλους όσους θέλουν ν’ αλλάξουν τον κόσμο και οραματίζονται έναν άλλο κόσμο, πιο δίκαιο, πιο όμορφο, πιο σοσιαλιστικό. Αυτές οι εκδόσεις, αλλά και όσες έχουν ήδη γίνει στα ισπανικά, είναι ένας τρόπος να προσεγγίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερους.
Είναι «ευχή» ή «κατάρα» να κουβαλάς το επώνυμο και τον μύθο μιας τόσο ισχυρής προσωπικότητας όπως ο «Τσε»;
Είχα την τύχη, η μητέρα μου να είναι εξαιρετικός χαρακτήρας, η οποία δίδαξε σε εμένα και τα αδέρφια μου κάτι πολύ σημαντικό, μας έλεγε λοιπόν:
«Ως παιδιά του «Τσε» θα εισπράξετε την αγάπη που είχε και έχει ο κόσμος για τον Τσε. Αυτό είναι κάτι όμορφο αλλά θα πρέπει να πατάτε «στέρεα» στην γη, γιατί όλη αυτή την αγάπη δεν την κερδίσατε με δικό σας αγώνα». Ξέρουμε, κι εγώ και τα αδέρφια μου ότι είμαστε παιδιά ενός «μη συνηθισμένου» ανθρώπου αλλά πάνω απ’ όλα είμαστε παιδιά του Κουβανικού λαού και της επανάστασης.
Ο «Τσε» πέθανε όταν ήσασταν περίπου πέντε χρονών, πως είναι να γνωρίζεις τον πατέρα σου και επαναστάτη «Τσε», μέσω ιστοριών και διηγήσεων άλλων.
Έχω πολύ λίγες προσωπικές αναμνήσεις από τον πατέρα μου. Κάτι που θυμάμαι χαρακτηριστικά είναι μια τρυφερή οικογενειακή στιγμή που υπάρχει και ως φωτογραφία στο λεύκωμα. Είναι η μαμά μου που κρατάει πολύ μικρό, νομίζω νεογέννητο, τον αδερφό μου, εγώ δίπλα της και ο μπαμπάς μου, με την χαρακτηριστική χακί στολή να μας έχει αγκαλιά και να χαϊδεύει τον μικρό μου αδελφό στο κεφάλι.
Όπως είπα πριν και στην παρουσίαση, υπάρχουν πολλές ιστορίες που έμαθα από διηγήσεις της μητέρας μου (όπως εκείνη που ο Τσε έχοντας μεταμφιεστεί ώστε να μην τον αναγνωρίζουν ούτε οι οικείοι του είχε πάει να δει την οικογένειά του. Όταν έβγαζαν μαζί φωτογραφία, η μικρή Αλέιδα όπως και τα αδέρφια της, πίστευαν πως δίπλα τους στεκόταν ο κύριος Ραμόν, που τους είχε συστηθεί ως φίλος του πατέρα τους.) αλλά και από διηγήσεις ανθρώπων που τον έζησαν από κοντά. Σίγουρα ήταν ένας «μεγάλος» άνδρας για όλους και ταυτόχρονα ένας τρυφερός πατέρας για εμένα!!!!!
Όλα αυτά τα χρόνια έχετε επισκεφτεί πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο, υπάρχει το όραμα του «Τσε» ζωντανό ακόμα κι αν έχουν περάσει 57 χρόνια από την δολοφονία του;
Ναι. Φυσικά. Είναι ηγέτης και φάρος της Κουβανικής επανάστασης και παρόλο που έζησε τον προηγούμενο αιώνα, συνεχίζει να είναι ένας πολύ σημαντικός άνθρωπος, για την Κούβα, για την επανάσταση, για τον κόσμο. Πριν λίγο καιρό ήμουν επίσκεψη στην Ινδία, δεν μπορείτε να πιστέψετε τι έγινε εκεί, πολύς κόσμος ήθελε να με αγγίξει, να βγάλει φωτογραφία μαζί μου, φυσικά εξαιτίας του «Τσε». Για τους Ινδούς είναι ένας «θεός». Στον Λίβανο έπρεπε να κάνουμε υποχρεωτικά στάσεις σε κάποια χωριά για να μιλήσουν οι κάτοικοι μαζί μου, στην Ιαπωνία περίπου τα ίδια, είναι πολύ συγκινητικός, όλος αυτός ο θαυμασμός για τον μπαμπά μου (χρησιμοποιεί τις λέξεις mon papa). Πρέπει να πω (Χαμογελάει) ότι αυτός ο Αργεντινός «έσπασε» σύνορα.
Είναι ο κόσμος σήμερα αυτό που οραματίστηκε ο Ερνέστο Γκεβάρα με τους συντρόφους του, όταν έκαναν την Επανάσταση;
Θα σας παραπέμψω να διαβάσετε γραπτά του πατέρα μου. Έχει προβλέψει την πτώση του σοσιαλιστικού μοντέλου (τότε υπήρχε το λεγόμενο «ανατολικό μπλόκ») καθώς και την επικράτηση του καπιταλισμού. Όπως φαίνεται, δυστυχώς είχε δίκιο. Ήταν καλός παρατηρητής και ασκούσε έντονη κριτική αλλά δεν έμενε μόνο σε αυτό καθώς πρότεινε και λύσεις και αυτό είναι το σημαντικό. Σίγουρα αν ζούσε, θα μελετούσε σε βάθος την σημερινή κατάσταση και σίγουρα θα ήταν με το μέρος του λαού. Πάντα με τον λαό!!!!
Θα «άντεχε» την σημερινή εποχή/ κατάσταση ή θα ξεκινούσε νέα επανάσταση;
(Χαμογελάει) δεν ξέρω για επανάσταση, ίσως να το έκανε πριν μερικά χρόνια στην Αργεντινή (αναφέρεται στην μεγάλη κρίση της Αργεντινής το 2001 που επέφερε κοινωνική έκρηξη, αναβρασμό, επεισόδια και σημαδεύτηκε απο 39 νεκρούς) και υποθετικά πάντα, οι χώρες τις Λατινικής Αμερικής να είχανε άλλη εικόνα, όμως σίγουρα όπως σας είπα πριν, θα ασκούσε έντονη κριτική, αυτό θα το έκανε και σήμερα.
Θα σας ρωτήσω κάτι προσωπικό. Ο πατέρας σας έχει κατακτήσει την «αθανασία» εδώ και πολλά χρόνια. Είναι ένα παγκόσμιο σύμβολο. Αν είχατε την δυνατότητα θα το αλλάζατε όλο αυτό με κάποια χρόνια «φυσιολογικής» ζωής με τον πατέρα σας;
(Χαμογελά και σκέφτεται για λίγο) Θα μου άρεσε να ζούσε λίγο περισσότερο και να χαιρόταν παραπάνω χρόνο την οικογένειά του. Θα ήθελα να είχα τότε την κατάλληλη ηλικία να τον συντροφεύσω στους αγώνες του.
Θα τον ακολουθούσατε;
Πάντα!!! (Siempre!!!)
Άρα προτιμάτε τον ήρωα «Τσε» ;
Προτιμώ τον άνθρωπο «Τσε», τον ολοκληρωμένο άνθρωπο «Τσε» που προσπάθησε να κάνει έναν καλύτερο κόσμο για όλους!!!!!
Την αγκαλιά που μου έκανε η Αλέιδα, όταν τελειώσαμε την «κουβέντα» μας, δεν θα την ξεχάσω ποτέ!!
*Παράλληλα με το λεύκωμα, «Ernesto Che Guevara – Οικογενειακό άλμπουμ» κυκλοφόρησε από την NEW STAR και το βιβλίο «Τσε Γκεβάρα – Παρών», με κείμενα για την Πολιτική και την Επανάσταση.
*Σε εξέλιξη βρίσκεται η έκδοση των «Απάντων Ερνέστο Τσε Γκεβάρα», που αποτελείται από επτά τόμους, οι οποίοι σπάνε χρονολογικά στα εφηβικά – νεανικά χρόνια του (1947-1956), στον « Ανταρτοπόλεμο στην Κούβα» (1956-1959), στα χρόνια μετάβασης, «Από την επανάσταση στην Εξουσία» (1959-1961), στη «Σοσιαλιστική μετάβαση στην Κούβα» (1961-1962 και 1963-1964), περίοδο κατά την οποία είναι υπουργός Βιομηχανίας στη «νέα» επαναστατική κυβέρνηση της Κούβας και στους δύο τελευταίους τόμους που αφορούν τα χρόνια (1965-1967) και έχει τίτλο «Αλληλεγγύη και Διεθνισμός».
