Πόσες φορές μας έχει τύχει να βρισκόμαστε μάρτυρες ή ακόμη και μέτοχοι σε έναν καβγά στη μέση του δρόμου; Πόσες φορές έχουμε έρθει σε αντιπαράθεση ή σε σύγκρουση μέσα σε μια δημόσια υπηρεσία ή στα μέσα μαζικής μεταφοράς; Ευθυνόμαστε εμείς; Ευθύνεται ο άλλος; Ή μήπως και οι δύο; Έχουμε μπερδέψει την κοινωνία με ζούγκλα και υποδυόμαστε άλλους ρόλους.
Τρέχουμε παντού σαν κυνηγημένοι, βιαζόμαστε μόνιμα να προλάβουμε κάτι, και οποιοσδήποτε μας «φέρει αντίρρηση», μας ενοχλεί. Θέλουμε να ελέγχουμε και να ορίζουμε τα πάντα, να γίνονται όλα βάσει δικών μας επιλογών και αποφάσεων και όποιος διαφωνήσει ή παρακούσει, τον αντιμετωπίζουμε ως εμπόδιο και εχθρό. Λογομαχούμε στον δρόμο, στη δουλειά, στο σπίτι, με γνωστούς και με αγνώστους, για ζητήματα εφ’ όλης της ύλης, από τα απλά που άπτονται στον καθημερινό μας βίο έως τα πιο σύνθετα. Ίσως οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής, η πίεση και το άγχος μας να τα συνδυάσουμε όλα, έχουν ως απόρροια την έλλειψη υπομονής και τρόπων. Ίσως και όλα τα παραπάνω να λαμβάνουν τη μορφή ενός εξιλαστήριου θύματος και ο πραγματικός ένοχος να βρίσκεται αλλού.
Έχουμε την πεποίθηση πως η κοινωνία των ανθρώπων υπερτερεί των υπολοίπων κοινωνιών των ειδών, ως ένα οργανωμένο κοινωνικό σύνολο με νόμους, γραπτούς και άγραφους κανόνες. Κρίνουμε τα ζώα ως άλογα και το περιβάλλον που βρίσκονται ως υποδεέστερο εξαιτίας της απουσίας του πολιτισμού, επικαλούμενοι, συχνά υβριστικά, φράσεις όπως, «μην φέρεσαι σαν ζώο» –ως απάντηση σε κάποιον που φέρεται επιθετικά– και «εδώ μέσα είναι ζούγκλα» όταν σε έναν χώρο επικρατεί χάος και ένταση.
Πόσο ανώτεροι είμαστε, όμως, από τα υπόλοιπα ζώα; Θεωρούμε τους εαυτούς μας ως ανώτερους που δρουν πολιτισμένα, με κατανόηση και σεβασμό στον συνάνθρωπο, στο πλαίσιο μιας ομαλής και αρμονικής συμβίωσης. Καθημερινά, ωστόσο, πράττουμε τόσο βάναυσα και ενάντια σε όλα αυτά. Χάνουμε τον έλεγχο, την ψυχραιμία μας, τους τρόπους και τον «πολιτισμό» μας. Αφηνόμαστε στα πρωτόγονα –πριν τη δημιουργία κοινωνιών– και ζωώδη ένστικτά μας, φερόμαστε επιθετικά και βίαια – και όχι απαραίτητα μόνο λεκτικά.
Έχουμε κανονικοποιήσει την αγένεια, την απουσία αγωγής και την έλλειψη παιδείας και τη θέση αυτών έχουν λάβει τα νεύρα, οι εντάσεις και μια ανάγκη για επιβολή στο πλαίσιο του να επικρατήσει ο πιο ισχυρός. Όπως συμβαίνει και στη ζούγκλα, άλλωστε. Η ζούγκλα είναι, κατά κανόνα, το μέρος στο οποίο υπερισχύει ο «νόμος» του ισχυρότερου.
Το τραγελαφικό της υπόθεσης είναι η προσπάθειά μας να αποτάξουμε και να απαρνηθούμε τη φύση μας. Να θεωρούμε τους εαυτούς μας ως κάτι καλύτερο από τα υπόλοιπα είδη, ενώ στην ουσία φερόμαστε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή τους. Ίσως να φερόμαστε χειρότερα βασικά. Γιατί τουλάχιστον τα υπόλοιπα ζώα σέβονται και το περιβάλλον στο οποίο ζούνε.
Γιατί τόσα νεύρα ρε παιδιά;
