Το ίδιο μοντέλο που χρησιμοποιούμε για να μας γράφει emails και να φτιάχνει φωτογραφίες αλά studio Ghibli, είναι υπεύθυνο για τα 1000 πρώτα πλήγματα στο Ιράν.
Η μακρινή στιγμή κάθε μέρα με ρωτά: Αυτό είναι το παράθυρο; Αυτή είναι η ζωή; Και λέω «Ναι», μα εννοώ «Δεν ξέρω», δεν ξέρω αν τα πουλιά θα αρχίσουν να μιλούν, χωρίς να αρθρώνουν τη λέξη Πόλεμος
Αυτοί οι στίχοι του Νικόλας Ματζίροφ τριγυρνάνε μονίμως στο μυαλό μου απ’ την περασμένη εβδομάδα και δε λένε να φύγουν.
Ο πόλεμος στο Ιράν κατέρριψε και τις τελευταίες βεβαιότητες που είχαμε όχι μόνο σε επίπεδο διεθνών σχέσεων, διπλωματίας, ή ανθρωπισμού, αλλά ακόμα και στο πώς διεξάγονται οι πόλεμοι περ σε. Το Ιράν ήταν η πρώτη επίσημη πολεμική πράξη στην οποία η τεχνητή νοημοσύνη πήρε κανονικά θέση στρατηγού, ανοίγοντας ένα κεφάλαιο που δεν θα κλείσει σύντομα.
Τα 1000 πλήγματα στο Ιράν από ένα… ΑΙ
Η ΤΝ που τα τελευταία χρόνια έχει μπει για τα καλά στις ζωές μας, τώρα μπορεί να σταθεί και υπεύθυνη για αυτές: για το αν θα υφίστανται ή όχι. Η ιστορία με την πρώτη εμπλοκή του ημι-ανθρώπινου εργαλείου στο πολεμικό πεδίο, πάει πίσω στον Νοέμβριο του 2024, τότε που το Πεντάγωνο υπέγραψε συμβόλαιο 100 εκατομμυρίων με την εταιρία Palantir για την ανάπτυξη ΑΙ προσαρμοσμένου στη χρήση υψηλά διαβαθμισμένων πληροφοριών.
Λίγο αργότερα μπήκε στο παιχνίδι το Chatbot Claude, το οποίο μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κι εσείς, είναι ελεύθερα διαθέσιμο σαν το γνώριμο Chat GPT. Το Claude στο Πεντάγωνο μετονομάστηκε σε Claude Gov, και προσαρμόστηκε στις ανάγκες της αμερικανικής άμυνας.
Το συγκεκριμένο chatbot φαίνεται ότι σταδιακά έγινε «δεξί χέρι» των εργαζομένων του Πενταγώνου, με πηγές να αναφέρουν στη Washignton post πως από τον περασμένο Μάιο ήδη 20.000 εργαζόμενοι έχουν χρησιμοποιήσει ενδελεχώς την συγκεκριμένη τεχνολογία.
Στον πόλεμο του Ιράν, υπολογιστική δύναμη του Claude κατέφερε να αναλύσει τεράστιο όγκο διαβαθμισμένων δεδομένων με πηγές από δορυφόρους και συστήματα επιτήρησης σε χρόνο dt, προτείνοντας άμεσα εκατοντάδες στόχους για πλήγμα και παρέχοντας ακριβείς συντεταγμένες τοποθεσίας, ενώ παράλληλα τους ιεραρχούσε βάσει της στρατηγικής τους σημασίας, επιτρέποντας στους διοικητές να γνωρίζουν ποια πλήγματα θα είχαν το μεγαλύτερο αποτέλεσμα. Εξού και κατάφερε 1000 πλήγματα μόλις στο πρώτο εικοσιτετράωρο του πολέμου, δημιουργώντας αμηχανία στην ιρανική άμυνα.
Μπορούμε πλέον να είμαστε σίγουροι πως η χρήση ΤΝ στους πολέμους δεν θα σταματήσει διότι απλώς έτσι λειτουργεί η αγορά, ειδικά όταν δεν υπάρχει (σχεδόν ηθελημένα) νομοθετικό πλαίσιο. Η ερευνητική κοινότητα που βρίσκεται πάντοτε πιο μπροστά απ’ τις εξελίξεις, έχει ήδη ενσκήψει στο ζήτημα της χρήσης ΑΙ σε εμπόλεμες καταστάσεις, έχει προειδοποιήσει για τα κακώς κείμενα, παραμένοντας ωστόσο φωνή βοώντος εν τη ερήμω, μιας και η εποχή μας είναι απλώς «money talks» και «business as always».
The prompt war: Τα ειρηνικά και επιθετικά μοντέλα ΑΙ
Πριν από λίγες ημέρες έπεσα πάνω σε ένα ακαδημαϊκό paper με έναν τίτλο που ακούγεται σχεδόν ειρωνικός για την εποχή μας: «The Prompt War: How AI Decides on a Military Intervention». Ο ερευνητής Maxim Chupilkin, από το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, προσπάθησε να απαντήσει σε ένα ερώτημα που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα έμοιαζε καθαρά θεωρητικό: αν ζητήσεις από μια τεχνητή νοημοσύνη να αξιολογήσει αν πρέπει να ξεκινήσει ένας πόλεμος, τι θα σου απαντήσει;
Για να το εξετάσει, χρησιμοποίησε πειράματα τύπου conjoint –128 διαφορετικά σενάρια δηλαδή– στα οποία άλλαζε συστηματικά παραμέτρους όπως η πιθανότητα νίκης, η εγχώρια πολιτική υποστήριξη, οι απώλειες αμάχων ή το οικονομικό κόστος. Στη συνέχεια «έβαλε» διάφορα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης να αποφασίσουν αν μια χώρα θα έπρεπε να προχωρήσει σε στρατιωτική επέμβαση. Στο πείραμα συμμετείχαν μοντέλα από τις τρεις μεγάλες οικογένειες της αγοράς: OpenAI, Anthropic και Google.
Το πρώτο ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι, τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο, τα περισσότερα μοντέλα εμφανίζονται μάλλον επιφυλακτικά απέναντι στον πόλεμο. Σε μια κλίμακα από το 0 έως το 100, η μέση υποστήριξη για στρατιωτική επέμβαση βρέθηκε στο 19,1. Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη δεν δείχνει ιδιαίτερο ενθουσιασμό για την ιδέα της εισβολής. Ωστόσο, αυτή η φαινομενική «ειρηνικότητα» δεν είναι καθόλου ομοιόμορφη.
Τα μοντέλα της OpenAI εμφανίζονται τα πιο συγκρατημένα, με το GPT-5 να συγκεντρώνει μόλις 2,8 μονάδες στην κλίμακα υποστήριξης. Στον αντίποδα, το Gemini 2.0 Flash Lite της Google αποδεικνύεται πολύ πιο πρόθυμο να δει τον πόλεμο ως επιλογή, φτάνοντας σχεδόν στο 40. Το αποτέλεσμα μοιάζει να θυμίζει λιγότερο φιλοσοφική διαφωνία και περισσότερο διαφορά «κουλτούρας» μεταξύ συστημάτων που έχουν εκπαιδευτεί με διαφορετικές προτεραιότητες.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι τι τελικά επηρεάζει τις αποφάσεις αυτών των μοντέλων. Στα συστήματα της OpenAI, ο κυρίαρχος παράγοντας φαίνεται να είναι η πιθανότητα νίκης. Αν ένα σενάριο υποδηλώνει ότι η στρατιωτική επιχείρηση θα έχει υψηλές πιθανότητες επιτυχίας, η υποστήριξη για επέμβαση αυξάνεται αισθητά. Αντίθετα, τα μοντέλα των Anthropic και Google μοιάζουν να δίνουν μεγαλύτερο βάρος στην εγχώρια πολιτική υποστήριξη: αν η κοινή γνώμη και το πολιτικό σύστημα φαίνεται να στηρίζουν την επέμβαση, τότε η AI είναι πολύ πιο πρόθυμη να την προτείνει.
Όταν αλλάζει το πλαίσιο της σύγκρουσης, αλλάζει και η στάση των μοντέλων. Η υποστήριξη για στρατιωτική δράση ανεβαίνει όταν πρόκειται για ανθρωπιστική επέμβαση ή για την υπεράσπιση ενός συμμάχου, ενώ πέφτει αισθητά όταν το σενάριο αφορά ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων. Ακόμη και ένα προληπτικό πλήγμα για την αποτροπή πυρηνικής απειλής δεν συγκεντρώνει ιδιαίτερα υψηλή αποδοχή.
Το πιο ανησυχητικό εύρημα όμως βρίσκεται αλλού. Οι στρατιωτικές απώλειες και το οικονομικό σοκ αποδεικνύονται οι λιγότερο επιδραστικοί παράγοντες στις αποφάσεις των μοντέλων. Με άλλα λόγια, η AI δεν φαίνεται να «συγκινείται» ιδιαίτερα από το κόστος ενός πολέμου, τουλάχιστον με την έννοια που το αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι. Υπάρχει μόνο ένα σημείο στο οποίο εμφανίζεται μια σαφής κόκκινη γραμμή: όταν οι θάνατοι αμάχων ξεπερνούν τις 100.000, τότε η υποστήριξη για στρατιωτική επέμβαση σχεδόν μηδενίζεται.
Καλημέρα Κεμάλ, αυτός ο κόσμος έχει ήδη αλλάξει
Απ’ τον Ματζίροφ, η σκέψη μου πετάει στον Χατζηδάκι, με το «Καληνύχτα Κεμάλ, αυτός ο κόσμος δεν θα αλλάξει ποτέ» από το υπέροχο τραγούδι του, που έχει όμως καταστεί κωμικό από την κατάχρηση που του έχουν κάνει ορισμένες ομάδες διαφόρων πολιτικών μαγαζιών, ποστάροντάς το στα social media με κάθε ευκαιρία. Νομίζω, πάντως, πως πλέον μπορούμε να πούμε με απόλυτη βεβαιότητα: «Καλημέρα Κεμάλ, αυτός ο κόσμος αλλάζει κάθε μέρα με εξωφρενική ταχύτητα».
