Το πράσινο δεν είναι πολυτέλεια – είναι όρος επιβίωσης στις πόλεις που καίνε από ζέστη, θόρυβο και άνισες ευκαιρίες.
Κι εκεί που γυρίζεις μέσα στο κέντρο της πόλης και σου έρχεται ο λίβας από κάθε πλευρά, διασχίζεις ξαφνικά έναν δρόμο και μπαίνεις σε μια δροσερή παρένθεση, έναν δρόμο όπου οι ακτίνες του ήλιου φτάνουν με δυσκολία στην άσφαλτο, αφού τεράστιες ακακίες, σαν μια μεγάλη ομπρέλα, βρίσκονται εκεί και τις ανακόπτουν. Ένας δρόμος όαση μέσα στο λιοπύρι. Οι φωτογραφίες είναι από την οδό Σπετσών στην Κυψέλη. Μοιραία η επόμενη σκέψη είναι: κι αν ήταν όλοι οι δρόμοι έτσι;
Η ζέστη των πόλεων δεν είναι φυσική – είναι ανθρώπινη
Είναι γνωστό σε όλους και εύκολα παρατηρήσιμο πως η θερμοκρασία στο κέντρο της πόλης είναι υψηλότερη από την περιφέρεια και τα προάστια. Αυτό συμβαίνει λόγω της κυκλοφορίας οχημάτων, της ασφάλτου που σαν σφουγγάρι απορροφά την ηλιακή ακτινοβολία και μπορεί να ξεπερνάει τους 70 βαθμούς Κελσίου, της θερμότητας που εκπέμπουν τα κτίρια και φυσικά της έλλειψης δέντρων και πρασίνου στους δρόμους. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται Θερμική Νησίδα (urban heat island). Και όσο κι αν η λέξη “island” μας δημιουργεί δροσερούς συνειρμούς, οι επιπτώσεις της είναι εξαιρετικά επιβαρυντικές για τους κατοίκους.
Τα δέντρα ως αντίδοτο στην υπερθέρμανση και την ψυχική φθορά
Το πράσινο δεν είναι μόνο για να ομορφαίνει τις πόλεις, όπως αναφέρει η Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ. Τα δέντρα είναι τα πνευμόνια, το συκώτι και η καρδιά που χτυπά στις πόλεις και τους αστικούς ιστούς. Η στρατηγική τοποθέτησή τους μπορεί να ρίξει τη θερμοκρασία από 2 έως 8 βαθμούς και να αμβλύνει τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Παράλληλα, συμβάλλουν στη μείωση του στρες και στη βελτίωση της ψυχικής υγείας, σύμφωνα με έρευνα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος. Στην Αθήνα, όμως, αντιστοιχούν μόλις 0,96 τ.μ. πρασίνου ανά κάτοικο, ενώ ο ΠΟΥ προτείνει τουλάχιστον 9 τ.μ..
Η κλιματική ανισότητα έχει ταξικά χαρακτηριστικά
Οι επιπτώσεις της θερμικής νησίδας δεν είναι ίδιες για όλους. Οι κάτοικοι των φτωχότερων περιοχών, που ζουν σε πιο πυκνοκατοικημένες συνοικίες, υποφέρουν περισσότερο από τη ζέστη και την ατμοσφαιρική ρύπανση. Δεν έχουν πρόσβαση σε επαρκές πράσινο, δεν μπορούν να “δραπετεύσουν” προς πιο δροσερές περιοχές, και τα σπίτια τους δεν έχουν τη μόνωση ή τα μέσα για να αντεπεξέλθουν. Όπως λέει το σύνθημα των ημερών της πανδημίας: «Δεν είναι όλες οι καραντίνες ίδιες». Το ίδιο ισχύει και για τους καύσωνες. Στην Αγγλία, το 2003, πάνω από το 50% των θανάτων σχετίζονταν με τις επιπτώσεις της θερμικής νησίδας.
Τα δέντρα δεν προσφέρουν μόνο σκιά – προσφέρουν και σιωπή
Τα δέντρα στις πόλεις είναι απαραίτητα και για έναν λόγο που σπάνια συζητείται: τον θόρυβο. Το ξύλο λειτουργεί ως ηχομονωτικό, ενώ τα πουλιά που φιλοξενούν οι φυλλωσιές δημιουργούν ήχους φιλικούς προς τον ανθρώπινο εγκέφαλο, ήχους που δεν καταπονούν αλλά ηρεμούν.
Όχι άλλο τσιμέντο με θάμνους – οι πόλεις χρειάζονται δέντρα με πυκνή σκιά
Δε χρειάζονται άλλες μελέτες για να καταλάβουμε την ανάγκη για πράσινο. Όχι όμως με τη μορφή θάμνων ή «πάρκων τσέπης», αλλά με ώριμα δέντρα που προσφέρουν πραγματική σκιά. Σε περιοχές όπως ο Βοτανικός Κήπος, το Πεδίο του Άρεως ή το δάσος Συγγρού, νιώθεις ότι βρίσκεσαι σε κλιματιζόμενο χώρο. Κι αυτό ακριβώς κάνουν τα δέντρα: ρυθμίζουν τη θερμοκρασία, καθαρίζουν την ατμόσφαιρα, φιλτράρουν τον ήχο, αγκαλιάζουν τη ζωή.
Κείμενο – Φωτογραφίες: Νικόλας Γεωργίου
Πηγή: https://www.rosa.gr/
