Το Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας «Κώστα Κοτσανά» είναι μοναδικό στο είδος του. Αυτό από μόνο του σου εξάπτει την περιέργεια για να μπεις και να ανακαλύψεις, τι άλλο; Τις τεχνολογικές ανακαλύψεις των αρχαίων Ελλήνων, οι οποίες σε σχέση με άλλους τομείς (τέχνες, φιλοσοφία, επιστήμη) είναι σχετικά άγνωστες στο ευρύ κοινό.
Το πνευματικό αυτό αυτόματο, όπως καλείται στην αρχαιότητα, αποτελεί εφεύρεση του Φίλωνος του Βυζαντίου τον 3ο αι. π.Χ. Στο πάνω επίπεδο (η φανερή παράσταση) βρίσκεται μία σύνθεση δύο πουλιών σε κλαδιά πάνω από μία μεταλλική λεκάνη υποδοχής τρεχούμενου νερού παρέα με μία κουκουβάγια στην άκρη. Στο κάτω επίπεδο (η κρυφή υποστήριξη της λειτουργίας) βρίσκεται μία μηχανική, υδραυλική σύνθεση σωληνώσεων νερού και αέρα, σιφονιών και ζυγαριάς με τροχαλία και αντίβαρο που ελέγχουν την κίνηση και τον ήχο. Το νερό, εισερχόμενο στο κάτω επίπεδο, ενεργοποιεί την πίεση του αέρα στις σωληνώσεις. Αυτές με τη σειρά τους διοχετεύον τον αέρα στα σώματα των πουλιών όπου μικρή ποσότητα νερού πάλλεται ρυθμικά παράγοντας ήχο κελαηδίσματος. Λόγω της ζυγαριάς και των σιφονιών η κουκουβάγια κινείται σε τακτά χρονικά διαστήματα κοιτώντας προς το μέρος των πουλιών. Όταν συμβαίνει αυτό η πίεση του αέρα παύει να διοχετεύεται στα σώματα των πουλιών και έτσι το κελάηδισμά τους σταματά. Κάθε φορά που η κουκουβάγια κοιτάζει συνεπώς τα πουλιά, εκείνα σταματούν να κελαηδούν καθώς φοβούνται μήπως γίνουν το θήραμά της. Εφευρέθηκε σε μια εποχή έντονης τεχνολογικής καινοτομίας στην Αλεξάνδρεια με κίνητρο τον εντυπωσιασμό αλλά και την ανάπτυξη της αγοράς.
ΑΝ…
Αν τα παιδικά πάρτι γίνονταν στην αρχαιότητα, κάθε γονιός θα έτρεμε τη στιγμή που θα έπρεπε να κουβαλήσει το Υδραυλικό Αυτόματο των Φθεγγομένων Ορνέων και της Επιστραφείσης Γλαυκός. Τα σημερινά ηχεία; Παιχνιδάκι μπροστά στο τέρας με τα σιφώνια, τις τροχαλίες και το φοβερό σύστημα νερού-αέρα. Τα παιδιά θα ζητούσαν «να κελαηδήσουν τα πουλάκια άλλη μια φορά!», κι κάποιος πατέρας θα έτρεχε πανικόβλητος να ξαναρυθμίσει την πίεση. Και αν κάποιος από τους ενήλικες έριχνε κατά λάθος κρασί αντί για νερό στη λεκάνη, η μεθυσμένη πλέον κουκουβάγια θα περιστρεφόταν σε αλλόφρονα κατάσταση και θα τρόμαζε όχι μόνο τα πουλιά αλλά και όλους τους καλεσμένους. Οι γονείς τελικά θα συνηγορούσαν: «Του χρόνου, απλώς ας φέρουμε έναν αυλητή». Μα τα παιδιά θα επέμεναν: «Όχι, θέλουμε πάλι το πνευματικό αυτόματο με τα πουλιά που φοβούνται την κουκουβάγια!»
Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κώστα Κοτσανά
Πινδάρου 6 & Ακαδημίας, Κολωνάκι | www.kotsanas.com
