Το σκάκι τα τελευταία χρόνια κερδίζει όλο και περισσότερο το ενδιαφέρον παιδιών και ενηλίκων. Άλλοι το ανακαλύπτουν για πρώτη φορά, άλλοι επιστρέφουν στη σκακιέρα έπειτα από χρόνια και αρκετοί γονείς αναζητούν ένα οργανωμένο πρόγραμμα μαθημάτων για τα παιδιά τους.
Πότε όμως είναι η κατάλληλη ηλικία για να ξεκινήσει ένα παιδί; Χρειάζεται να έχει κάποιο ιδιαίτερο ταλέντο; Είναι καλύτερα τα ομαδικά ή τα ατομικά μαθήματα; Και πώς επιλέγουμε έναν σωστό προπονητή ή μια σχολή σκάκι;
Για να απαντήσουμε σε αυτές τις ερωτήσεις, μιλήσαμε με τον Κώστα Τσιάμη, FIDE Master, πιστοποιημένο FIDE Trainer και Ομοσπονδιακό Προπονητή της Εθνικής Παίδων, με περισσότερα από 25 χρόνια προπονητικής εμπειρίας.
Ο Κώστας Τσιάμης έχει αναλάβει τον προπονητικό σχεδιασμό και τον συντονισμό προγραμμάτων σκακιστικής εκπαίδευσης στο Νέο Ψυχικό, στους Αμπελόκηπους και στο Γαλάτσι και έχει δουλέψει όλα αυτά τα χρόνια με παιδιά και ενήλικες διαφορετικών ηλικιών και αγωνιστικών επιπέδων.
Του θέσαμε λοιπόν μερικές από τις ερωτήσεις που κάνουν συχνότερα οι γονείς και όσοι ενδιαφέρονται να ξεκινήσουν μαθήματα σκάκι.
Από ποια ηλικία μπορεί ένα παιδί να ξεκινήσει μαθήματα σκάκι;
Κώστας Τσιάμης: Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ηλικία που να είναι κατάλληλη για όλα τα παιδιά. Κάθε παιδί αναπτύσσεται με διαφορετικό ρυθμό. Στην πράξη, όμως, η πρώτη επαφή με το σκάκι μπορεί να ξεκινήσει ήδη από το Νηπιαγωγείο ή τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού.
Σε αυτές τις ηλικίες θεωρώ πολύ σημαντικό να μη μετατρέψουμε το σκάκι σε ακόμη ένα σχολικό μάθημα. Το παιδί πρέπει πρώτα να αγαπήσει το παιχνίδι.
Ξεκινάμε με τη σκακιέρα, τα κομμάτια και τους βασικούς κανόνες. Σιγά σιγά το παιδί μαθαίνει να αναγνωρίζει απλές απειλές, να δημιουργεί μικρά σχέδια και κυρίως να σκέφτεται πριν παίξει.
Δεν χρειάζεται ένα παιδί πέντε ή έξι ετών να γνωρίζει θεωρία ανοιγμάτων. Χρειάζεται να περιμένει με χαρά το επόμενο μάθημα.
Τι μπορεί να προσφέρει το σκάκι σε ένα παιδί;
Πρώτα από όλα, το σκάκι είναι παιχνίδι. Αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει να ξεχνάμε.
Δεν μου αρέσει να παρουσιάζουμε το σκάκι ως μια μαγική δραστηριότητα που αυτομάτως θα κάνει ένα παιδί καλύτερο στα μαθηματικά ή καλύτερο μαθητή. Το πραγματικό του πλεονέκτημα είναι ότι βάζει συνεχώς το παιδί στη διαδικασία να σκέφτεται.
Σε κάθε κίνηση πρέπει να παρατηρήσει τη θέση, να καταλάβει τι θέλει ο αντίπαλος, να εξετάσει επιλογές και να προσπαθήσει να προβλέψει τι θα συμβεί μετά.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που θεωρώ πολύ σημαντικό. Το σκάκι μαθαίνει στα παιδιά να αντιμετωπίζουν το λάθος.
Έκανες μια κακή κίνηση; Συνεχίζεις.
Έχασες μια παρτίδα; Την αναλύεις, βλέπεις τι θα μπορούσες να είχες κάνει καλύτερα και παίζεις την επόμενη.
Το λάθος γίνεται μέρος της διαδικασίας της μάθησης και όχι κάτι που πρέπει να φοβόμαστε.
Χρειάζεται ένα παιδί να έχει ταλέντο στο σκάκι;
Όχι. Και είναι μια ερώτηση που ακούω πολύ συχνά από γονείς.
Φυσικά υπάρχουν παιδιά που από πολύ μικρή ηλικία δείχνουν ιδιαίτερη ευκολία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το σκάκι απευθύνεται μόνο σε αυτά.
Έχω δει στα περισσότερα από 25 χρόνια που ασχολούμαι με την προπονητική παιδιά να εξελίσσονται με εντελώς διαφορετικούς ρυθμούς.
Κάποιο παιδί μπορεί να έχει πολύ καλή συνδυαστική ικανότητα. Ένα άλλο μπορεί να είναι περισσότερο υπομονετικό. Κάποιο μπορεί να παίζει δημιουργικά αλλά πολύ γρήγορα. Ένα άλλο μπορεί στην αρχή να χρειάζεται περισσότερο χρόνο μέχρι να αποκτήσει αυτοπεποίθηση.
Ο ρόλος του προπονητή είναι να καταλάβει τον μαθητή που έχει απέναντί του και να τον βοηθήσει να εξελιχθεί από το σημείο στο οποίο βρίσκεται.
Ομαδικά ή ατομικά μαθήματα σκάκι;
Δεν θεωρώ ότι το ένα αποκλείει το άλλο.
Το ομαδικό μάθημα έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα, ιδιαίτερα για τα παιδιά. Δημιουργεί μια σκακιστική παρέα. Τα παιδιά γνωρίζονται, παίζουν μεταξύ τους, συζητούν θέσεις, συμμετέχουν σε τουρνουά και μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν διαφορετικούς αντιπάλους.
Το ατομικό μάθημα επιτρέπει μεγαλύτερη εξατομίκευση. Μπορούμε να αναλύσουμε σε βάθος τις παρτίδες του συγκεκριμένου μαθητή, να εντοπίσουμε επαναλαμβανόμενα λάθη και να οργανώσουμε την προπόνηση σύμφωνα με τις προσωπικές του ανάγκες.
Για ένα παιδί που κάνει τα πρώτα του βήματα, ένα σωστά οργανωμένο ομαδικό τμήμα είναι συνήθως μια πολύ καλή αρχή. Για έναν πιο προχωρημένο μαθητή που αγωνίζεται συστηματικά, ο συνδυασμός ομαδικής και ατομικής προπόνησης μπορεί να λειτουργήσει πολύ αποτελεσματικά.
Τι περιλαμβάνει ένα σωστά οργανωμένο μάθημα σκάκι;
Αυτό αλλάζει ανάλογα με την ηλικία και το επίπεδο.
Όσο προχωρά ο μαθητής, χρειάζεται να δουλεύει συστηματικά διαφορετικά κομμάτια του παιχνιδιού. Τακτική και υπολογισμούς κινήσεων, στρατηγική, ανοίγματα, φινάλε και φυσικά ανάλυση παρτίδων.
Προσωπικά δίνω πολύ μεγάλη σημασία στην ανάλυση των παρτίδων του ίδιου του μαθητή.
Μια λανθασμένη κίνηση από μόνη της δεν μας λέει πολλά. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι να καταλάβουμε γιατί έγινε.
Δεν είδε την απειλή του αντιπάλου; Υπολόγισε μόνο τη δική του ιδέα; Έπαιξε πολύ γρήγορα; Δεν γνώριζε το σχέδιο της θέσης;
Όταν βρούμε την αιτία, μπορούμε να δουλέψουμε πάνω σε αυτή. Εκεί αρχίζει η πραγματική προπόνηση.
Πρέπει ένα παιδί που μαθαίνει σκάκι να συμμετέχει σε αγώνες;
Όχι απαραίτητα.
Δεν έχουν όλα τα παιδιά τον ίδιο στόχο. Κάποια θέλουν απλώς να μάθουν σκάκι και να περνούν όμορφα. Άλλα ενθουσιάζονται με τα τουρνουά και θέλουν πολύ γρήγορα να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους.
Όταν το παιδί είναι έτοιμο και θέλει να συμμετάσχει, οι αγώνες είναι πολύ χρήσιμο κομμάτι της εξέλιξής του.
Στο μάθημα μπορείς να σταματήσεις μια θέση και να συζητήσεις. Στην παρτίδα πρέπει να αποφασίσεις μόνος σου.
Και φυσικά πρέπει να μάθεις και να χάνεις. Αυτό είναι ίσως το λιγότερο δημοφιλές κομμάτι του σκακιού, αλλά είναι αναπόφευκτο. Ακόμη και ο παγκόσμιος πρωταθλητής χάνει παρτίδες.
Τα μαθήματα σκάκι απευθύνονται μόνο σε παιδιά;
Καθόλου.
Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε όλο και περισσότερους ενήλικες που θέλουν να μάθουν σκάκι ή να βελτιώσουν το επίπεδό τους.
Κάποιοι έπαιζαν μικροί και επιστρέφουν έπειτα από πολλά χρόνια. Άλλοι γνώρισαν το σκάκι μέσα από το διαδίκτυο. Υπάρχουν επίσης πολλοί που παίζουν καθημερινά online, αλλά κάποια στιγμή αισθάνονται ότι έχουν κολλήσει στο ίδιο επίπεδο.
Εκεί η οργανωμένη προπόνηση μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.
Το να βλέπεις δεκάδες διαφορετικά βίντεο στο διαδίκτυο μπορεί να σου δώσει γνώσεις, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχεις ένα οργανωμένο πρόγραμμα βελτίωσης.
Και βέβαια υπάρχει η γνωστή παγίδα του online σκακιού. Λες «θα παίξω μόνο μία τελευταία παρτίδα» και μία ώρα αργότερα ανακαλύπτεις ότι έχεις παίξει άλλες οκτώ!
Πού μπορεί κάποιος να κάνει μαθήματα σκάκι στο Ψυχικό;
Για όσους αναζητούν μαθήματα σκάκι στο Ψυχικό και στο Νέο Ψυχικό, λειτουργεί η Ακαδημία Σκάκι Νέου Ψυχικού, στην Ξενοπούλου 13, Νέο Ψυχικό.
Υπάρχουν τμήματα για διαφορετικές ηλικίες και επίπεδα, από παιδιά που γνωρίζουν για πρώτη φορά τη σκακιέρα μέχρι μαθητές που έχουν ήδη αγωνιστική εμπειρία.
Στόχος είναι κάθε μαθητής να εντάσσεται σε ένα τμήμα που ταιριάζει όσο γίνεται καλύτερα στην ηλικία και στο επίπεδό του.
Περισσότερες πληροφορίες για μαθήματα σκάκι στο Ψυχικό υπάρχουν στην ιστοσελίδα της Ακαδημίας Σκάκι Νέου Ψυχικού.
Τι επιλογές υπάρχουν για μαθήματα σκάκι στους Αμπελόκηπους;
Στους Αμπελόκηπους λειτουργεί η Σκακιστική Σχολή Αμπελοκήπων, στη Γερασίμου Κούπα 30, κοντά στο Μετρό Κατεχάκη.
Η κεντρική θέση της σχολής εξυπηρετεί παιδιά και ενήλικες από τους Αμπελόκηπους αλλά και από αρκετές γειτονικές περιοχές της Αθήνας.
Υπάρχουν τμήματα για διαφορετικά επίπεδα, καθώς και δυνατότητα ατομικών μαθημάτων. Παράλληλα, μέσα από το πρόγραμμα «Σκάκι στα Σχολεία» υπάρχει συνεργασία με Νηπιαγωγεία, Δημοτικά σχολεία και Συλλόγους Γονέων για τη διάδοση του σκακιού σε παιδιά.
Περισσότερες πληροφορίες για μαθήματα σκάκι στους Αμπελόκηπους μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα της Σκακιστικής Σχολής Αμπελοκήπων.
Υπάρχουν μαθήματα σκάκι στο Γαλάτσι;
Στο Γαλάτσι λειτουργεί ο Σκακιστικός Όμιλος Γαλατσίου, στην Πανδώρας 30.
Τα μαθήματα απευθύνονται σε νήπια, παιδιά και ενήλικες, από όσους κάνουν τα πρώτα τους βήματα μέχρι μαθητές που θέλουν να προχωρήσουν σε πιο συστηματική προπόνηση και αγωνιστικό σκάκι.
Και εδώ θεωρούμε σημαντικό τα τμήματα να είναι όσο γίνεται πιο ομοιογενή ως προς την ηλικία και το σκακιστικό επίπεδο. Έτσι ο προπονητής μπορεί να δουλέψει με συγκεκριμένους στόχους και τα παιδιά απολαμβάνουν περισσότερο και τις μεταξύ τους παρτίδες.
Περισσότερες πληροφορίες για μαθήματα σκάκι στο Γαλάτσι υπάρχουν στην ιστοσελίδα του Σκακιστικού Ομίλου Γαλατσίου.
Μπορεί κάποιος να κάνει μαθήματα σκάκι online;
Βεβαίως. Τα online μαθήματα σκάκι έχουν πλέον γίνει ένα κανονικό και ιδιαίτερα αποτελεσματικό μέρος της σκακιστικής εκπαίδευσης.
Στο σκάκι υπάρχουν αρκετά εργαλεία που κάνουν το διαδικτυακό μάθημα ιδιαίτερα λειτουργικό. Μπορούμε να μοιραστούμε τη σκακιέρα στην οθόνη, να αναλύσουμε μια παρτίδα κίνηση προς κίνηση, να δουλέψουμε πάνω σε ανοίγματα, τακτική, στρατηγική και φινάλε, καθώς και να δώσουμε στον μαθητή ασκήσεις και εκπαιδευτικό υλικό για προσωπική μελέτη.
Για όσους ενδιαφέρονται αποκλειστικά για διαδικτυακή προπόνηση, λειτουργεί η εξειδικευμένη online Ακαδημία Σκάκι, με μαθήματα για παιδιά και ενήλικες, από αρχάριους μέχρι προχωρημένους και αγωνιστικούς παίκτες.
Τα μαθήματα είναι εξατομικευμένα και το πρόγραμμα προσαρμόζεται στο επίπεδο, στις ανάγκες και στους στόχους κάθε μαθητή. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για μαθητές που μένουν εκτός Αθηνών ή στο εξωτερικό, αλλά και για όσους θέλουν να αποφεύγουν τις μετακινήσεις και να κάνουν συστηματική προπόνηση από το σπίτι τους.
Περισσότερες πληροφορίες για online μαθήματα σκάκι μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα της Ακαδημίας Σκάκι.
Τι πρέπει να προσέξει ένας γονιός όταν επιλέγει σχολή σκάκι;
Θα έλεγα να μη σταθεί μόνο στο πόσο κοντά βρίσκεται η σχολή στο σπίτι, παρότι φυσικά αυτό είναι σημαντικό στην καθημερινότητα μιας οικογένειας.
Καλό είναι να ρωτήσει πώς χωρίζονται τα τμήματα, ποιοι είναι οι προπονητές, αν υπάρχει οργανωμένη εκπαιδευτική ύλη, πώς παρακολουθείται η εξέλιξη των μαθητών και αν υπάρχουν δυνατότητες συμμετοχής σε τουρνουά για τα παιδιά που ενδιαφέρονται.
Υπάρχει όμως και ένα πολύ απλό κριτήριο.
Όταν τελειώνει το μάθημα, το παιδί θέλει να ξαναπάει;
Αν η απάντηση είναι ναι, έχουμε ήδη πετύχει κάτι πολύ σημαντικό.
Μετά από τόσα χρόνια προπονητικής, τι θεωρείτε τελικά σημαντικότερο;
Να μη χαθεί η αγάπη για το παιχνίδι.
Ένας μαθητής μπορεί να μάθει ένα καλύτερο άνοιγμα. Μπορεί να βελτιώσει τη στρατηγική του. Μπορεί να ανέβει σε βαθμολογία ΕΛΟ και να κερδίσει περισσότερες παρτίδες.
Αν όμως αγαπήσει πραγματικά το σκάκι, έχει αποκτήσει κάτι που μπορεί να τον ακολουθεί για όλη του τη ζωή.
Έχω γνωρίσει ανθρώπους που έμαθαν σκάκι ως παιδιά και εξακολουθούν να παίζουν δεκαετίες αργότερα. Αυτό είναι ένα από τα όμορφα χαρακτηριστικά του παιχνιδιού. Δεν έχει ηλικία.
Μπορείς να ξεκινήσεις στα πέντε, στα δεκαπέντε ή στα πενήντα.
Η σκακιέρα παραμένει πάντα η ίδια. Εξήντα τέσσερα τετράγωνα, τριάντα δύο κομμάτια και αμέτρητες διαφορετικές ιστορίες.
Για όσους λοιπόν αναζητούν μαθήματα σκάκι στην Αθήνα, υπάρχουν οργανωμένα προγράμματα στο Νέο Ψυχικό, στους Αμπελόκηπους και στο Γαλάτσι, καθώς και δυνατότητα για online μαθήματα σκάκι.
Και μετά από όλες αυτές τις ερωτήσεις, μένει μόνο μία.
Ποιος παίζει με τα λευκά;
Πληροφορίες για μαθήματα σκάκι
Ακαδημία Σκάκι Νέου Ψυχικού
Ξενοπούλου 13, Νέο Ψυχικό
https://www.psychikochess.gr/
Σκακιστική Σχολή Αμπελοκήπων
Γερασίμου Κούπα 30, Αμπελόκηποι
https://ampelokipoichess.gr/
Σκακιστικός Όμιλος Γαλατσίου
Πανδώρας 30, Γαλάτσι
https://galatsichess.gr/
Ακαδημία Σκάκι | Online Μαθήματα Σκάκι
Online μαθήματα σε όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό
https://www.akadimiaskaki.gr/
Κοινό τηλέφωνο επικοινωνίας για πληροφορίες και εγγραφές:
📞 697 722 0309
