Τι γίνεται όταν οι λέξεις παύουν να σημαίνουν αυτό που νομίζουμε; Όταν η γλώσσα όπου η γλώσσα αποσυντίθεται και επανασυνδέεται με τον πιο απρόσμενο τρόπο; Εκεί ακριβώς συναντιούνται το «Κομπλεξικό» του Αχιλλέα ΙΙΙ και η σκηνική ματιά της Όλγας Ποζέλη.
Η σκηνοθέτρια παίρνει το ιδιότυπο αυτό λεξικό νεολογισμών και το μετατρέπει σε μια παράσταση όπου ο λόγος, η κίνηση, η μουσική και το χιούμορ μπλέκονται δημιουργικά. Μαζί με τα τραγούδια του Σπύρου Γραμμένου, οι λέξεις βγαίνουν από τη σελίδα, αποκτούν σώμα και ρυθμό και μας καλούν να κοιτάξουμε λίγο διαφορετικά όσα θεωρούμε αυτονόητα.
Η Όλγα Ποζέλη μιλά για τη γλώσσα, το θέατρο, τη μουσική και την ανάγκη να αποσταθεροποιούμε όσα μοιάζουν δεδομένα, και μας προσκαλεί σε έναν κόσμο που, όπως λέει, χορεύει πάνω στα ερείπια της λογικής.
Το «Κομπλεξικό» παρουσιάζεται στο Θέατρο Αλκμήνη. Αν θέλετε μια παράσταση που δεν θα σας πει τι να σκεφτείτε, αλλά θα σας κάνει να ξανασκεφτείτε τις ίδιες τις λέξεις με τις οποίες κοιτάτε τον κόσμο, ίσως αξίζει να μπείτε κι εσείς σε αυτό το λεξικό.
Τι ήταν αυτό που σας τράβηξε στο Κομπλεξικό του Αχιλλέα ΙΙΙ και σας έκανε να θέλετε να το μεταφέρετε με κάποιο τρόπο στη σκηνή;
Αυτό που με γοήτευσε αμέσως στο βιβλίο του Αχιλλέα ΙΙΙ είναι ο τρόπος με τον οποίο μετατρέπει τη γλώσσα από εργαλείο επικοινωνίας σε έναν ζωντανό, παιχνιδιάρικο και ταυτόχρονα βαθιά αποκαλυπτικό καθρέφτη των νευρώσεών μας. Το Κομπλεξικό δεν είναι απλώς ένα χιουμοριστικό λεξικό νεολογισμών· είναι μια ανατομία της καθημερινής μας αμηχανίας.
Μου αρέσει πάντα να δουλεύω με κείμενα που δεν έχουν προφανή θεατρική δομή. Όπως συμβαίνει στο devised theatre, το οποίο υπηρετώ χρόνια τώρα, η πρόκληση δεν ήταν να «ανεβάσουμε» μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος, αλλά να πάρουμε αυτούς τους ορισμούς και να τους μετατρέψουμε σε σκηνική πράξη, σε σώματα, σε ρυθμό. Το κείμενο μου έδωσε την πρώτη ύλη για να στήσουμε έναν μηχανισμό που αποδομεί την πραγματικότητα και ξανακοιτάζει τις λέξεις όχι ως στατικά λήμματα, αλλά ως ζωντανά συμβάντα.
Τα τραγούδια του Σπύρου Γραμμένου τι έφεραν με τη σειρά τους σε αυτή τη συνδιαμόρφωση;
Ο Σπύρος Γραμμένος έχει μια πολύ ιδιαίτερη οξυδέρκεια: συνδυάζει την καυστική, αιχμηρή σάτιρα με μια σχεδόν παιδική τρυφερότητα. Η μουσική και τα τραγούδια του δεν λειτουργούν ως απλή «επένδυση» ή διάλειμμα από τη δράση. Λειτουργούν ως ένας παράλληλος δραματουργικός άξονας.
Φέρνουν έναν ρυθμό που γειώνει το παράλογο της γλώσσας στην καθημερινή εμπειρία. Ο Σπύρος έδωσε σάρκα και οστά στην ειρωνεία του κειμένου, δημιουργώντας έναν ηχητικό κόσμο που πότε σε παρασύρει να τραγουδήσεις κι ελαφραίνει το κλίμα, και πότε σου αποκαλύπτει την πικρή αλήθεια πίσω από τον στίχο.
Είναι αυτή η συνδιάλεξη λόγου, κίνησης και τραγουδιού που κάνει το θέαμα… ολιστικό!
Τι μπορεί να συμβεί όταν σταματήσουμε να θεωρούμε δεδομένο το νόημα των λέξεων που χρησιμοποιούμε καθημερινά;
Όταν σταματάς να θεωρείς δεδομένες τις λέξεις, ανοίγει ένας χώρος ελευθερίας αλλά και αποσταθεροποίησης. Η γλώσσα είναι ο τρόπος με τον οποίο κατασκευάζουμε την πραγματικότητά μας· αν κλονίσεις τις βεβαιότητες των ορισμών, κλονίζεται μαζί και ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.
Όπως λέει συχνά και ο Tim Etchells για τη δουλειά των Forced Entertainment, το θέατρο έχει τη δύναμη να παίρνει τα πιο οικεία, τα πιο καθημερινά υλικά και να τα αποσυναρμολογεί μπροστά στα μάτια του θεατή μέχρι να φανούν παράδοξα ή αστεία. Όταν ξεμοντάρεις μια λέξη, βλέπεις τις ρωγμές της. Ανακαλύπτεις ότι πίσω από μια έτοιμη φράση κρύβεται συχνά ένας φόβος, μια κοινωνική σύμβαση ή μια ανάγκη για οικειότητα. Εκεί ακριβώς γεννιέται το χιούμορ, αλλά και η ουσιαστική επικοινωνία.
Η παράσταση υπόσχεται να «ξεβολέψει» τον θεατή και όχι να τον καθησυχάσει. Πόσο κομβικής σημασίας είναι αυτό το «ξεβόλεμα» στην τέχνη; Και τι σημαίνει για εσάς προσωπικά;
Για μένα, το θέατρο δεν υπήρξε ποτέ ένας τόπος για να επιβεβαιώσουμε όσα ήδη γνωρίζουμε ή να αναπαυτούμε σε έτοιμες βεβαιότητες. Αν η τέχνη απλώς καθησυχάζει, κινδυνεύει να γίνει διακόσμηση. Το «ξεβόλεμα» –με την έννοια της μετατόπισης του βλέμματος– είναι ο πυρήνας της θεατρικής πράξης.
Προσωπικά, αυτό σημαίνει να δημιουργώ μια σκηνική συνθήκη όπου ο θεατής δεν είναι παθητικός καταναλωτής μιας έτοιμης αλήθειας, αλλά συμμέτοχος σε μια ζωντανή διαδικασία. Όταν μετατοπίζεις τις προσδοκίες του κοινού, όταν το κάνεις να αναρωτηθεί «τι παρακολουθώ αυτή τη στιγμή;», τότε ενεργοποιείται η σκέψη και η φαντασία του. Δεν πρόκειται για μια επιθετική τακτική, αλλά για μια πρόσκληση σε εγρήγορση.
Με ποιον τρόπο μουσική και χορός «αποτελούν την καρδιά ενός κόσμου που “χορεύει” πάνω στα ερείπια της λογικής»;
Όταν η αυστηρή λογική και ο ορθολογιστικός λόγος φτάνουν στα όριά τους και αποτυγχάνουν να περιγράψουν το παράλογο της εποχής μας, το σώμα και ο ρυθμός παίρνουν τη σκυτάλη.
Η σωματικότητα, η κίνηση και η μουσική λειτουργούν ως μια μορφή «έκτακτης ανάγκης». Στην παράσταση, το σώμα δεν εκτελεί απλώς μια χορογραφία· αντιδρά στην πίεση των λέξεων, γελοιοποιεί την σοβαροφάνεια, εκφράζει αυτό που δεν μπορεί να διατυπωθεί λεκτικά. Το να «χορεύεις πάνω στα ερείπια της λογικής» σημαίνει ότι επιλέγεις τη ζωντάνια, το χιούμορ και τον παραλογισμό της ίδιας της ζωής ως απάντηση σε έναν κόσμο που προσπαθεί απεγνωσμένα να τα βάλει όλα σε τακτοποιημένα κουτάκια.
Αν μπορούσατε να επινοήσετε μία καινούργια λέξη ειδικά για τη σημερινή Αθήνα, τι θα περιέγραφε και πώς θα την ορίζατε;
«Σαπρωτεύουσα». Το φαινόμενο αυτό κατά το οποίο κοιτάζεις την πρόσοψη μιας πολυκατοικίας του ’70, με τα σκουριασμένα κάγκελα και τα μαραμένα γεράνια στο μπαλκόνι του τρίτου, και νιώθεις μια ανεξήγητη συγκίνηση, συνειδητοποιώντας ότι αυτή η ασχήμια είναι το μόνο «τοπίο» που σε κάνει να νιώθεις ασφάλεια.
Συντελεστές:
Δραματουργία/Σκηνοθεσία/Μουσική επιμέλεια: Όλγα Ποζέλη
Κείμενα: Αχιλλέας ΙΙΙ & κείμενα της ομάδας
Κίνηση/Χορογραφίες: Αλέξανδρος Σταυρόπουλος
Τραγούδια: Σπύρος Γραμμένος
Φωτισμοί: Δημήτρης Κουτάς
Σκηνικός χώρος: Όλγα Ποζέλη & Κωστής Δάβαρης
Βοηθοί σκηνοθέτη: Αγγελιάννα Σαρρή, Κλειώ Τσιάνα, Αθηνά Ραφτοπούλου, Μαρκέλλα Αλατσά
Παίζουν: Στρατής Νταλαγιώργος, Γιώργος Ντούσης και Όλγα Ποζέλη
Παραγωγή: Ομάδα Θεάτρου ΝΟΗΤΗ ΓΡΑΜΜΗ – www.noitigrammi.gr
Πληροφορίες:
Πρεμιέρα: Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026
Παραστάσεις: Κάθε Παρασκευή στις 21:15 & Κάθε Σάββατο στις 18:15
Τοποθεσία: Θέατρο Αλκμήνη – Σκηνή Intermedia (Αλκμήνης 8-12 Αθήνα), 5’ λεπτά από το Μετρό Κεραμεικός
Τιμές εισιτηρίων: 17€ (γενική είσοδος), 12€ (φοιτητικό, ατέλειες ηθοποιών, άνεργοι)
Προπώληση εισιτηρίων: Ticket Services και στο ταμείο του Θεάτρου Αλκμήνη
https://www.ticketservices.gr/event/theatro-alkmini-to-koblexiko-tou-achillea-iii/
