Τι σχέση έχει η επιστήμη με ένα παιχνίδι γρίφων και τι μπορεί να συμβεί όταν ένα ολόκληρο νησί μετατρέπεται για λίγες μέρες σε πεδίο εξερεύνησης, σκέψης και παιχνιδιού; Ο Νίκος Κυριακίδης, ερευνητής και συγγραφέας, μιλά στο Η Πόλη Ζει για το φετινό Φεστιβάλ Γρίφων Καστελλόριζου, τη δύναμη της βιωματικής γνώσης, την απόλαυση που κρύβει η λύση ενός δύσκολου γρίφου και την εμπειρία του «Escape the Boat».
Τι συμβαίνει όταν ένα νησί όπως το Καστελλόριζο γίνεται για λίγες μέρες ένα μεγάλο παιχνίδι γρίφων, ένας χώρος επιστήμης και δημιουργικής σκέψης; Τι μπορεί να γεννηθεί από αυτή τη συνάντηση;
Συμβαίνει ότι ξανα-ανακαλύπτουμε το Καστελλόριζο. Είναι θετικό ότι υπάρχει μια σειρά εκδηλώσεων και φεστιβάλ στο νησί και το όνομά του μένει στην επικαιρότητα με έναν θετικό και δημιουργικό τρόπο. Τι άλλο συμβαίνει; Γνωρίζεις ανθρώπους, δένεσαι μαζί τους, σου δημιουργείται η επιθυμία να επανέλθεις. Και όλο αυτό δημιουργεί μια περιδίνηση ομάδων, ιδεών, δράσεων που όλο και μεγαλώνει, για να φτάσει στη «Μεγίστη δύναμη».
Είστε επιστήμονας, ερευνητής και συγγραφέας. Τι κοινό έχουν αυτά τα πεδία, πιστεύετε;
Όλα αυτά είναι ασκήσεις, παιδέματα του μυαλού. Είναι συγκλονιστική η διαδικασία όπου –ας το φανταστούμε– κάποιος στέκεται ακίνητος και σκέφτεται μπροστά σε μια λευκή σελίδα χαρτί, μπροστά στην άδεια οθόνη. Μια σκέψη, μια ιστορία, μια επιστημονική υπόθεση ξεπηδά μέσα από έναν αναβρασμό ιδεών και συναισθημάτων. Όλα αυτά, ένα χέρι τα περιγράφει σε κείμενο, σε λόγο. Και μετά ο λόγος γίνεται έργο, παιχνίδι, αφήγημα, θεωρία. Και μετά ο κόσμος γύρω μας είναι διαφορετικός. Έστω στο ελάχιστο, αλλά διαφορετικός, ξεκινώντας από μια σκέψη, μια σπίθα.
Στο «Escape the Boat» ο γρίφος μεταφέρεται μέσα σε ένα ιστιοφόρο. Πώς προέκυψε η ιδέα και τι προσφέρει ένας τέτοιος χώρος-escape room που δεν μπορεί να προσφέρει μια ψηφιακή ή μια πιο συμβατική εκδοχή του;
Όταν γύρω σου σε αγκαλιάζει η απέραντη θάλασσα, όλα σε παραπέμπουν σε κάτι θαλασσινό. Μύθοι, παιχνίδια, γρίφοι, ιστορίες… Το ιδανικό θα ήταν να λύναμε τους κάβους και να ζούσαμε τις αποστολές και τα μυστήρια του Escape the Boat στον πραγματικό κόσμο της θάλασσας και όχι στον συμβολικό κόσμο του παιχνιδιού. Αυτή θα ήταν μια συγκλονιστική εμπειρία, μια νέα Οδύσσεια. Η ψηφιακή τεχνολογία ας έρθει στη συνέχεια να αποτυπώσει, να αναπαραστήσει αυτήν την εμπειρία. Η πραγματική συγκίνηση όμως είναι εκεί, στη θάλασσα.
Τι αλλάζει στον τρόπο που μαθαίνουμε όταν η γνώση αποκτιέται μέσω του παιχνιδιού και της διάδρασης;
Το παιχνίδι είναι μια συμβολική αναπαράσταση της πραγματικότητας. Εξακολουθεί να είναι μια βιωματική εμπειρία που προσφέρει γνώσεις και συναισθήματα. Στην εκπαιδευτική μεθοδολογία υπάρχει η παραδοχή ότι, όσες περισσότερες αισθήσεις συμμετέχουν στη διδασκαλία, τόσο καλύτερα αποτυπώνεται η νέα γνώση. Φανταστείτε ότι σε ένα παιχνίδι συμμετέχουν –δυνητικά– όλες οι αισθήσεις που δένουν με το συναίσθημα της χαράς και της ικανοποίησης για την αποστολή που ολοκληρώθηκε, το γρίφο που λύθηκε, το παιχνίδι που ολοκληρώθηκε.
Τι συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο τη στιγμή που βρίσκει τη λύση ενός δύσκολου γρίφου; Είναι μια ικανοποίηση ότι «βρήκαμε την απάντηση» ή υπάρχει και κάτι πιο βαθύ;
Σίγουρα υπάρχει κάτι πιο δυνατό από την ικανοποίηση ότι βρήκαμε την απάντηση. Είναι το κλίμα της ομάδας που έχει μια αποστολή, είναι η πίεση του χρόνου που μεγεθύνει και παραμορφώνει τα πάντα, είναι το θέμα που μπορεί να αγγίξει κάτι πολύ δικό σου. Τότε αυτό το συναίσθημα γίνεται το ερέθισμα για τον εγκέφαλο να εκκρίνει την αδρεναλίνη της αγωνίας, που δίνει τη σειρά της στις ντοπαμίνες της επιτυχούς προσπάθειας και στις ενδορφίνες της ευφορίας, για να ανακουφίσουν το σώμα και γαληνέψουν ευχάριστα τη διάθεση του παίκτη. Αυτή είναι μια απλοϊκή –πιστεύω εύστοχη– σύνοψη της βιοχημικής αλληλουχίας των συναισθημάτων του παίκτη ενός escape room.
Τι θα θέλατε να πάρει μαζί του όποιος επισκεφθεί φέτος το Φεστιβάλ Γρίφων στο Καστελλόριζο;
Όποιος επισκεφτεί το Φεστιβάλ Γρίφων στο Καστελλόριζο, θα αφήσει πίσω του ένα κομμάτι από το δικό του, το προσωπικό πάζλ. Όλο το χειμώνα θα νοιώθει αυτήν την έλλειψη, για το κομμάτι που λείπει. Και τελικά θα επιστρέψει… και πάλι από την αρχή. Αυτό είναι που, δεν θα πάρει, αλλά θα πάθει όποιος έρθει στο Καστελλόριζο.
6ο Φεστιβάλ Γρίφων Καστελλορίζου – Παιγνίδια Επιστήμης
Για περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα : https://kastellorizofestival.com
