Μια πλατεία με ιστορία
Η Πλατεία Βικτωρίας, γνωστή παλαιότερα και ως Πλατεία Κυριακού, μετρά περίπου 155 χρόνια ζωής. Άρχισε να διαμορφώνεται το 1871-1872 και πήρε το σημερινό της όνομα είτε προς τιμήν της Βικτωρίας, βασίλισσας της Αγγλίας, είτε, σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, από την κόρη του τότε δημάρχου Αθηναίων Παναγή Κυριακού, ο οποίος κατοικούσε στην περιοχή.
Για τους παλιότερους Αθηναίους, όμως, Πλατεία Βικτωρίας δεν ήταν μόνο η ίδια η πλατεία. Ήταν ολόκληρη η γειτονιά γύρω της. Μια περιοχή που γνώρισε διαφορετικές εποχές, άλλαξε πρόσωπο, πέρασε από τα πάνω της και τα κάτω της και κάποτε αποτέλεσε ένα από τα πιο ζωντανά σημεία της μεσοαστικής Αθήνας.
Η Αθήνα γύρω από την πλατεία
Η ιστορία της περιοχής είναι χαραγμένη στους δρόμους και στα κτίριά της. Στον υπόγειο σταθμό του ΗΣΑΠ, που ολοκληρώθηκε το 1948 και σχεδιάστηκε με αναφορές στον σταθμό Victoria του Λονδίνου, με τα χαρακτηριστικά γερμανικά κεραμικά πλακίδια (αντίστοιχα με αυτά του σταθμού της Ομόνοιας), τις παλιές επιγραφές και το ρολόι του. Στο χάλκινο σύμπλεγμα του Johannes Pfuhl, «Ο Θησεύς σώζων την Ιπποδάμειαν» (1906), που μεταφέρθηκε στην πλατεία το 1938. Στην οδό Ελπίδος (ίσως και αυτή από το όνομα της άλλης κόρης του δημάρχου), και συγκεκριμένα στον αριθμό 3, που στεγαζόταν επί Κατοχής η Ειδική Ασφάλεια, όπου βασανίστηκαν μέχρι θανάτου πολλοί αγωνιστές, ανάμεσά τους και η ηρωίδα της Αντίστασης Ηλέκτρα Αποστόλου. Στην 3ης Σεπτεμβρίου 146, με το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας, με τα χαρακτηριστικά εφυαλωμένα κεραμικά πλακίδια στην πρόσοψή του και ένα από τα πιο όμορφα αρ ντεκό κτίρια της περιοχής – μάλιστα ήταν το πρώτο που κατασκευάστηκε με σκοπό να στεγάσει αρχεία.
Και μετά είναι η Χέυδεν. Στο 30 συναντάμε την περίφημη πολυκατοικία που σχεδίασε ο Δημήτρης Πικιώνης για την οικογένεια Οικονομίδη. Ολοκληρώθηκε το 1938 (ο τελευταίος όροφος αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη) και αποτελεί ένα δείγμα του τρόπου με τον οποίο το μοντέρνο συνάντησε στοιχεία της παραδοσιακής ελληνικής αρχιτεκτονικής μέσα από τη ματιά του σπουδαίου αρχιτέκτονα. Ένα από κείνα τα κτίρια που σε κάνουν να σηκώσεις το βλέμμα ενώ απλώς διασχίζεις τον δρόμο.
Από τον Καραγκιόζη μέχρι τα βιβλία
Η πλατεία υπήρξε σκηνικό και για την πολιτιστική ζωή της Αθήνας. Εδώ πρωτοεμφανίστηκε το 1913 ο καραγκιοζοπαίχτης Χρήστος Χαρίδημος, ένας από τους μεγαλύτερους τεχνίτες του Καραγκιόζη, ενώ γύρω από την περιοχή λειτούργησαν σημαντικά θέατρα, όπως το υπαίθριο θέατρο «Κατερίνας» (Ανδρεάδη), το οποίο λειτούργησε από το 1936 έως τη δεκαετία του ’60 στη συμβολή της 3ης Σεπτεμβρίου με τη Χέυδεν και αγνόησε τις μεταξικές και μετέπειτα ανάλογες κατοχικές απαγορεύσεις.
Η πολιτιστική μνήμη της γειτονιάς, όμως, συνεχίζει να υπάρχει και σε μικρότερη κλίμακα. Στο βιβλιοπωλείο «Έλλη», το οποίο ίδρυσε μια σημαντική γυναίκα που πέρασε ένα μέρος της ζωής της στις εξορίες, το οποίο υπάρχει ακόμα και στο παλαιοπωλείο-παλαιοβιβλιοπωλείο του Νικολάκη, απέναντι, που βρίσκεται στην περιοχή από τη δεκαετία του ’70 ή και νωρίτερα. Δύο μαγαζιά που επιμένουν να κρατούν ζωντανή μια άλλη σχέση με το βιβλίο, το αντικείμενο και τον χρόνο.
Μια γειτονιά που ξανασυστήνεται
Η πλατεία Βικτωρίας γνώρισε την παρακμή από τη δεκαετία του ’80 και μετά, όπως συνέβη και με πολλές κεντρικές αθηναϊκές γειτονιές που βρέθηκαν για χρόνια έξω από τον χάρτη των «hot spots». Όμως οι πόλεις δεν είναι στατικές. Και τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες από αυτές τις περιοχές ξανακερδίζουν το ενδιαφέρον των Αθηναίων – και όχι μόνο των τουριστών.
Η «μικρή Αθήνα» σε λειτουργία
Γύρω από την πλατεία, στους δρόμους που την περιβάλλουν, δίπλα στα τοπόσημα και στα ίχνη του παρελθόντος, υπάρχει μια μικρή Αθήνα σε πλήρη λειτουργία: καταστήματα, χώροι εστίασης, υπηρεσίες, επαγγελματίες και άνθρωποι που γνωρίζουν από πρώτο χέρι τι σημαίνει να δραστηριοποιείσαι στο κέντρο της πόλης και μάλιστα όχι σε αυτό το κομμάτι του που φόρεσε με το στανιό τα καλά του για να υποδεχθεί τις ορδές τουριστών.
Η «μικρή Αθήνα» της πλατείας Βικτωρίας είναι η Αθήνα όπως πραγματικά ζει σε αυτό το σημείο του κόσμου, μέσα από τους δρόμους της, τα μαγαζιά, τις πολυκατοικίες, τις πολλές κουλτούρες που διασταυρώνονται και τελικά τις ιστορίες των ανθρώπων της οι οποίες σίγουρα δεν χωράνε σε κανένα αφιέρωμα αλλά είναι καθημερινά παρούσες.
Café de poetes: Η ποίηση σε ένα τραπέζι της Βικτώριας
Στο Café de poetes η ποίηση δεν βρίσκεται μόνο στα βιβλία… αλλά και στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συναντιούνται, κάθονται στο ίδιο τραπέζι, μιλούν, ακούν, γνωρίζονται. Ειλικρινά, δεν είναι κι αυτό ποίηση; Να συναντιούνται άνθρωποι μέσα στη σκληρή, βιαστική Αθήνα, να μοιράζονται χρόνο, σκέψεις; Να υπάρχουν ακόμη χώροι όπου οι άνθρωποι μοιράζονται ευαισθησίες και, έστω για λίγο, να νιώθουν λιγότερο μόνοι;
Πλατεία Βικτωρίας 9
Τ.: 2108215080
Facebook: Cafe des Poetes
Φέρε Μεζέ: το μεζεδοπωλείο που χρειαζόταν η πλατεία
Έφτασε στην πλατεία Βικτωρίας τον Ιούλιο, μέσα στο κατακαλόκαιρο, και απ’ ό,τι φαίνεται ήταν ακριβώς αυτό που έλειπε από τη γειτονιά: ένα μαγαζί με ψυχή μεζεδοπωλείου, αλλά χωρίς να μένει κολλημένο στο παρελθόν. Το Φέρε Μεζέ κρατά μεν τη φόρμα του μεζεδοπωλείου –πιάτα στη μέση αλλά και κυρίως, παρέες γύρω από το τραπέζι, κουβέντα και χαλαρή μουσική– και της βάζει σύγχρονες πινελιές.
Πλατεία Βικτωρίας 5
Τ.: 21 1021 0149
Instagram: feremeze_victoria
Goody’s Burger House: Γεύσεις που μεγάλωσαν μαζί μας
Πόσοι από 30 χρονών και πάνω δεν λιγουρευόμαστε ακόμη ένα Junior; Ή ένα cheeseburger, με τις λατρεμένες πατάτες Goody’s (ναι, είναι μία κατηγορία από μόνες τους) και Coca-Cola, που κάπως μαγικά πάντα από τα Goody’s έχει άλλη γεύση; Ίσως ήταν από τις πρώτες παραγγελίες που κάναμε μόνοι μας, με το χαρτζιλίκι από το σπίτι, νιώθοντας για λίγο αυτόνομοι.
Πλατεία Βικτωρίας 4
Τ.: 21 0883 7759
Τύλιξέ το: Η πλατεία στα κάρβουνα
Το Τύλιξέ το, ήδη από το 2019, είδε στην Πλατεία Βικτωρίας αυτό που άλλοι άργησαν να δουν. Πρόκειται για ένα ψητοπωλείο που τιμά τον τίτλο του, αλλά δεν φοβάται να πειράξει λίγο τα πράγματα.
Πλατεία Βικτωρίας 6
Τ.: 21 0881 9888
Facebook: SOUVLAKI ΤΥΛΙΞΕ ΤΟ
