Λίγο μετά την κυκλοφορία του τελευταίου του spoken poetry album, που φέρει τον τίτλο «Μικρός εγώ», ο Ζε Μήτσος, ένας από τους πλέον αγαπητούς και άξιους εκπροσώπους της κουλτούρας του spoken, δίνει συνέντευξη στην Γεωργία Δρακάκη.
Στο stage του Foka Negra, o Πάνος Δρακόπουλος aka Witness καλεί τον Ζε Μήτσο. Είναι μια βραδιά Spoken Poetry, με Open Mic στο τέλος, μετά τους καλλιτέχνες που παρουσιάζουν την δουλειά τους. Το Spoken δεν είναι απαγγελία, δεν είναι ραπ, δεν είναι περφόρμανς, είναι κάτι τόσο φιουζιονάτο και παθιάρικο, τόσο ρέον και αληθινό που, αν του αφεθείς, μπαίνει μέσα σου, σε εκείνο το κομμάτι της ψυχής σου που νόμιζες πως κανείς και καμιά δεν θα μπορούσε να καταλάβει ποτέ.
Ο Ζε, κάτω από το stage, κάνει πλάκα, χαμογελά και ενθαρρύνει με τα μεγαλόφωνα μπράβο του όλους τους άλλους καλλιτέχνες. Καταλαβαίνω πόσο τον εκτιμούν. Όταν έρχεται η δική του στιγμή, καθηλώνεται και καθηλώνει. Ένα παράξενο φως τον τυλίγει και δίνεται ολόκληρος. Καταλαβαίνω γιατί τον εκτιμούν τόσο. Μόλις κυκλοφόρησε η τελευταία του δουλειά. Εφτά ποιήματα, εφτά ηχοτοπία, εφτά σύμπαντα, εφτά κομμάτια της δικής του ψυχής, να ταιριάξουν με τη δική μας.
Η Ελλάδα του 2025, πολιτικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά σε εμπνέει ή σε προκαλεί; Και πώς γίνεται ποίηση η αντίφαση αυτή;
Θα ήταν παράξενο να μην συμβαίνουν και τα δύο. Στο μυαλό μου λειτουργούν αμφίδρομα. Η τέχνη μου έρχεται από την ανάγκη μου να υπάρχω στην κοινωνία με τον τρόπο που εγώ θέλω και όσο τολμώ, κι αυτό είναι μια πολιτική θέση που πάει κόντρα στο συνηθισμένο μοτίβο. Οπότε με εμπνέει και με προκαλεί να κάνω την διαφορά. Γινόμαστε η αλλαγή που θέλουμε και τέτοια κλισέ, μέσω της ποίησης μας που σίγουρα δεν την λες κλισέ.
Το spoken word στην Ελλάδα εξελίσσεται, θεριεύει και, όπως γράφτηκε προσφάτως και κατά τη γνώμη μου ορθά, είναι το μόνο εναπομείναν πραγματικά και όχι κατ’ ευφημισμό underground καλλιτεχνικό πράμα. Τι λες; Μίλα μου λίγο για την κουλτούρα αυτή.
Αν είναι το μοναδικό δεν μπορώ να το πω, καθώς βλέπω καλλιτέχνες που λειτουργούν σε αυτό το πλαίσιο και τα σπάνε μέσω της ειλικρινούς και underground προσέγγισής τους (π.χ Ταράτσα Παραδείσου). Ούτε πράμα θα το πω αφού στην αγαπημένη Κρήτη σημαίνει «τίποτα», και αντιθέτως είναι τα πάντα. (γέλια)
Για μένα, η προφορική ποίηση εκπροσωπεί επάξια τον όρο underground,από τον τρόπο και τα μέρη που μπορεί να στηθεί ένα live spoken word, από τον αντίκτυπο που θα έχει στον κόσμο που θα ακούσει τα ποιήματα, το ότι αφορά και μπορούν να το κάνουν όλοι αρκεί να έχουν την ψυχή και το βίωμα. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι να λέει αλήθειες και να σκάβει εκεί που δεν τολμάνε οι πολλοί.
Είναι ένας τρόπος έκφρασης που ταξιδεύει αέναα από τις εσωτερικές ανησυχίες στο punch up και πάλι πίσω.
Είναι μια τέχνη που στοχεύει και ψηλώνει συνεχώς κρατώντας σταθερή την βάση, την εκκίνηση και τον προορισμό της.
Σε μια εποχή που όλα γίνονται reels και γρήγορο μοντάζ γεμάτο εικόνες-αστραπές, τι θέση έχει η ποίηση; Και τι μπορεί να αλλάξει ή, τέλος πάντων, να πετύχει η ποίηση;
Νιώθω πως η ποίηση χωράει παντού, και σίγουρα μπορεί να έχει πολύ ισχυρή παρουσία σε όλη αυτή την βιαστική κατανάλωση των πάντων. Είναι κι αυτό μια πρόκληση, να καταφέρεις να πατήσει ο αποδέκτης λίγο φρένο, να αφήσει κάτι να μπει κάτω από την επιφάνεια του εαυτού που χαϊδεύει, χαϊδεύοντας την οθόνη αλλά στο τέλος μένει χωρίς μπαταρία και απότιστος. Ποτέ δεν ξέρεις πού θα σε βρει η ποίηση και θα σου αλλάξει το βήμα, την αισθητική, την οπτική γωνία που διάλεξες να βολευτείς.
Απόσπασμα από Τίτο Πατρίκιο:
«Εκεί που αναρωτιέσαι για πράγματα που πρώτη φορά αντικρίζεις
για πράγματα χιλιοειπωμένα που έχουνε πια περάσει
για πράγματα που ξαφνιάζουν κι ας γίνονται κάθε μέρα
για πράγματα που έλεγες δεν θα συμβούν ποτέ
και τώρα συμβαίνουν μπρος στα μάτια σου.
Εκεί επάνω σε βρίσκει η ποίηση.»
Με λιγότερα λόγια, πιστεύω στην ποίηση και το ντου από παντού.
Ο «Μικρός Εσύ» κυκλοφόρησε χθες. Ιδανικά, τι θα ήθελες να συμβεί σε αυτούς και αυτές που θα το ακούσουν; Και τι έχει συμβεί μέσα σε σένα για να κάτσεις να φτιάξεις και να στήσεις όλο αυτό;
Ναι, ο «μικρός εγώ» κυκλοφόρησε στις 13/5/25, είναι ένα άλμπουμ με 7 spoken word κομμάτια και είμαι πολύ περήφανος για αυτόν. Δεν θα πω πολλά, όταν αφορά την προφορική ποίηση είναι ωραία ο ακροατής να έχει το έδαφος να ταξιδέψει προς τα εκεί που νιώθει, αντέχει και θέλει χωρίς καθοδήγηση. Ελπίζω όπου φτάσουν τα ακούσματα του δίσκου να συναντήσουν ανθρώπους ανοιχτούς για να αφήσουν τα λόγια να κάτσουν μέσα τους, να συγκινηθούν, να πεισμώσουν, να χαρούν και να νιώσουν πως ποτέ δεν είναι αργά να παλέψεις για το οτιδήποτε. Όταν πρωτοξεκίνησα να γράφω στο ύφος που εκπροσωπώ σήμερα, έγραψα το φτυάρι, ένα ποίημα (το 4ο του δίσκου) όπου περιγράφω πώς ξεθάβω τον μικρό εγώ.
Τότε, ένιωσα πως κάτι θέλει να μου πει και πήρε μορφή η ερώτηση «γιατί γράφεις». Ο μικρός εγώ στην ουσία είναι ο εαυτός που άφησα στην άκρη για να περάσω αόρατος όλα μου τα σχολικά χρόνια, από την πρώτη δημοτικού μέχρι την εποχή της μετεφηβείας (τα canvas στο Spotify είναι η διαδρομή από το σπίτι μου στο σχολείο και την γωνία που άραζα).
Στο μονοπάτι της προφορικής ποίησης ένιωσα να τον ξαναβρίσκω και να του δίνω όλα όσα του στέρησα, τους στόχους, τα όνειρα και φυσικά την αυτοπεποίθηση ότι «Ναι Μήτσο, είσαι διαφορετικός, και αυτό γαμάει». Η έμπνευση και η ιδέα για τον δίσκο, μού έσκασε ολοκληρωμένη στο κεφάλι κατά την διάρκεια μιας συνεδρίας. Έκανε ένα μεγάλο και ηχηρό ΚΛΑΤΣ, όλα κούμπωσαν και το ταξίδι συνεχίστηκε.
Τι ρόλο παίζει η θλίψη, η μαυρίλα, η πίκρα στους στίχους σου; Είναι μόνιμος συγκάτοικος ή επισκέπτης της στιγμής;
Θλίψη, πίκρα, πένθη, μιζέρια, κούραση, το βάρος στο στήθος, είναι μόνιμοι κάτοικοι όχι μόνο στους στίχους μου μα και στον εαυτό μου. Έχω αποδεχτεί την ύπαρξή τους και είναι πολύ σημαντικό μέρος μου, που έχω αγκαλιάσει και ξέρω πως πάντα θα εκδηλώνονται και πάντα θα περνάνε, άλλες αργά κι άλλες γρήγορα, για να δίνουν την θέση τους στην χαρά, τον ενθουσιασμό, τον έρωτα, την δημιουργία.
Όλα μαζί με κάνουν ολοκληρωμένο και αληθινό, έτσι κατά προέκτασή μου και τα ποιήματά μου είναι αληθινά και αγγίζουν, πρώτα εμένα και μετά όποιον τους επιτρέψει να συνεχίσουν το ταξίδι τους μέσα από την δική του ύπαρξη.
Η μαυρίλα δεν είναι κάτι αρνητικό, γι’ αυτό την διαχώρισα. Το μαύρο και το σκοτάδι είναι υπέροχα και πολλές φορές φανερώνουν τα αστέρια αντί να στα κρύψουν.
Ποιο κομμάτι της καθημερινότητας θεωρείς πιο βίαιο και πόσο χώρο βρίσκει αυτό να εκφραστεί στην τέχνη σου;
Όλα τρέχουν τόσο γρήγορα στην Αθήνα. Τα προφταίνω, κι όταν μπορέσω να σταθώ σηκώνω το κεφάλι και βλέπω όλα να πηγαίνουν κατά διαόλου (shoutout σε Ανατολίτη και την παράσταση του). Προβλήματα στις γειτονιές, ασθένειες, συζητήσεις οπισθοδρομικές, πόλεμοι, δήθεν ενδιαφέρον για όλα αυτά μα στην πραγματικότητα απλώς άλλη μια αποψάρα που δεν ωφέλησε σε τίποτα. Όλα μου επιβεβαιώνουν την ματαιότητα που με συντροφεύει μονίμως.
Και μέσα σε αυτό το χάος πάντα βρίσκει τρόπο η τέχνη μου να χωρέσει, σε μια ηχογράφηση ενώ οδηγώ, σε μια σημείωση στο κινητό για να επαναφέρω αργότερα ή όταν νόμιζα πως νυστάζω και κατέληξα να γράφω μεταμεσονύχτια ποιήματα που μου μαλάκωναν την ψυχή ενώ ο γάτος μου ροχάλιζε δίπλα.
Εν κατακλείδι , τα πιο βίαια είναι η ταχύτητα της ζωής και η ματαιότητα που βρίσκουμε συνεχώς μπροστά μας. Η τέχνη βρίσκει ακριβώς τον χώρο που χρειάζεται κι εγώ θυμάμαι πάντα για ποιον λόγο το κάνω αυτό.
Για τα όμορφα.
Αν είχες την ευκαιρία να κάνεις spoken μπροστά στον Ze τον δεκαεξάρη, τον έφηβο, τι θα του έλεγες; Κι αυτός πώς πιστεύεις θα αντιδρούσε;
Θα έλεγα τα ποιήματα που είπα στην σόλο παράσταση μου σε Ροή, όμως με την αντίθετη πορεία, θα καταλήγαμε στο πρώτο ποίημα που άνοιγε την παράσταση και τον δίσκο, την καρδιά σε ψυγείο. Πώς θα αντιδρούσε; Δεν ξέρω αλλά θα είχα άγχος να μην με γράφει, αφού μάλλον το μυαλό του θα έτρεχε στην μπάλα, το Lineage και την Μαίρη από τον 2ο απέναντι. Πιστεύω θα τον κατάφερνα, και στο τέλος θα του έλεγα δυο λόγια σαν μπαρμπαδομπούμερ: Να μην φοβάται να υπάρχει διότι έχει μια προσωπικότητα που τα σπάει, να ψάχνει να μάθει και να πράξει, και σίγουρα να ασχοληθεί με το spoken από νωρίς γιατί αξίζει και του αξίζει να το πάει πολύ ψηλά. Γεωργία σε ευχαριστώ για το ενδιαφέρον και τις όμορφες ερωτήσεις, ήταν άλλη μια ωραία βόλτα για τον μικρό εγώ και εμένα.
Ακούτε τον «μικρό εγώ» εδώ .
