Άραγε είναι εύκολο να γίνεις συγγραφέας όταν «μεγαλώσεις» σε μια χώρα που όλοι, ό,τι κι αν γράψουν, δηλώνουν συγγραφείς; Στη χώρα που γέννησε τα ωραιότερα είδη λόγου στον κόσμο, η σημερινή κατάσταση όπως τη βιώνει ένας νέος συγγραφέας είναι πάρα πολύ δύσκολη.
Δε θα σταθώ στα «όχι» των εκδοτικών οίκων, στις ευγενικές τυποποιημένες απορρίψεις (δεν ταιριάζει στο εκδοτικό μας ύφος…) ή στις απαντήσεις που ποτέ δε δίνονται (ξέρω, λαμβάνετε εκατοντάδες mail καθημερινά… αλλά απορώ αν τα διαβάζετε!). Θα καταθέσω τις προσωπικές μου διαπιστώσεις από την οπτική μιας νέας συγγραφέως που με πολύ αγώνα και αγωνία έφτασε να έχουν εκδοθεί πέντε βιβλία της. Από την οπτική μιας γυναίκας συγγραφέως από την επαρχία που κάποτε ένας εκδότης που μου είπε χαρακτηριστικά: «Είσαι γυναίκα και από την επαρχία είναι δύσκολο να προχωρήσεις στη συγγραφή» και φυσικά τον αγνόησα, όπως και πολλές απαράδεκτες συμπεριφορές εκδοτών που δεν «υπάρχουν» (απατεώνες, ανύπαρκτοι όντως) αλλά αλιεύουν χρήματα με ύπουλους τρόπους! Αγωνιζόμαστε πολλοί συγγραφείς μόνοι μας. Μόνος/η εννοώ ότι δεν ανήκω σε κλίκες επονομαζόμενων συγγραφέων που «αλληλοευλογούν τα γένια τους» και διαφημίζονται στα sites και στις υποτιθέμενες «ανιδιοτελείς» σελίδες τους στα κοινωνικά δίκτυα. Μόνος/η δίχως πολιτικά ή άλλου είδους μέσα που θα κάνουν ένα τηλεφώνημα σε κάποιον εκδοτικό οίκο και θα πουν «Εκδώστε τον»! Παρακολουθώ επίσης ανθρώπους να συστήνονται ως συγγραφείς και δεν ξέρουν ούτε τους στοιχειώδεις κανόνες της ελληνικής γλώσσας (ορθογραφία, γραμματική, συντακτικό). Εξαιρώ τον «δαίμονα του τυπογραφείου», το λάθος δηλαδή που υπάρχει στο κείμενο και ίσως δεν το δούμε (συγγραφείς και επιμελητές) ούτε στηνεκατοστή ανάγνωσή μας! Μου έχει τύχει!
Επίσης παρατηρώ ότι η πνευματική εργασία του συγγραφέα που αγωνίζεται πάρα πολύ να βιοποριστεί από τα βιβλία του δεν αμείβεται, ούτε αναγνωρίζεται. Οι περισσότεροι εκδοτικοί οίκοι παίρνουν χρήματα ως βοήθεια για την έκδοση (ναι, υπάρχουν λίγοι που δεν λαμβάνουν χρήματα, αλλά δίνουν ευκαιρίες σε αγνώστους συγγραφείς) αλλά δε δίνουν σχεδόν ποτέ ή μετά από μεγάλα χρονικά διαστήματα κάποιο πενιχρό ποσό ή κάποια έκπτωση ή δωρεάν αντίτυπα, αναλόγως τη διάθεση του εκάστοτε εκδότη. (Κι εγώ σε δύο από τους τέσσερις εκδοτικούς δεν έδωσα χρήματα, όντως). Όσο για την υποστήριξή τους, λαμβάνω ευγένεια και σεβασμό, αλλά θα ήθελα και να νιώσω ότι αυτό που γράφω αξίζει και ως βιοπορισμός. Νομίζω αποτελεί δικαίωμα του κάθε πνευματικού δημιουργού να το βιώσει! Επίσης σε περιπτώσεις που ένα έργο μας ανέβει σε παράσταση, δεν υπάρχει αμοιβή πέραν των δωρεάν θέσεων ή αγορά ολίγων αντιτύπων, αναλόγως το φιλότιμο των συντελεστών. Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΝ ΑΜΕΙΒΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ! Ίσως δεν θεωρείται καν εργασία ή έστω κόπος κάποιου ανθρώπου.
Στις παρουσιάσεις σε σχολεία ή άλλους χώρους άλλοι σε σέβονται, σε καλωσορίζουν και έχουν την ευγένεια να αγοράσουν ένα έστω αντίτυπό σου, ενώ άλλοι δε σε ρωτούν αν θέλεις ένα ποτήρι νερό! Αμφιβάλλω αν κατανοούν ότι διαθέτεις τον ελεύθερό σου χρόνο, σαφώς με μεγάλη χαρά για τα παιδιά (είμαι συγγραφέας κυρίως παραμυθιών για παιδιά) που ευτυχώς πάντα σου ανταποδίδουν την αγάπη. Επιπλέον δεν ξέρω ακόμα και μετά από τόσα χρόνια βιβλιοπαρουσιάσεων σε πάνω από εκατό σχολικές τάξεις, αν κάποιος εκτιμά πραγματικά την εθελοντική προσφορά και την κατάθεση ψυχής που γίνεται.
Ξέρω πως ζω στη χώρα που «είσαι ό,τι δηλώσεις» κι εγώ εκτός από φιλόλογος (του ΕΚΠΑ παρακαλώ, με λίαν καλώς!) θέλω να δηλώνω και συγγραφέας. Όμως θέλω να το δηλώνω με χαρά, αλήθεια και σεβασμό από το κράτος που μας αγνοεί παντελώς ως υπάρξεις και το Υπουργείο Παιδείας δεν κάνει τίποτα να μας στηρίξει (π.χ. αγορά ενός αντιτύπου μας για σχολικές βιβλιοθήκες). Τρέχουμε μόνοι μας, μας στηρίζουν οι δικοί μας άνθρωποι, γνωστοί, βιβλιοπώλες, λίγοι «καλοί άγγελοι» όπως λέω, που είναι ο κύκλος των αναγνωστών που μας γνωρίζει βήμα βήμα και λίγοι εκδότες που όντως εκτιμούν τους συγγραφείς και είμαι τυχερή που έχω γνωρίσει (ελάχιστους) στο συγγραφικό μου διάβα. Μακάρι να ήταν πιο πολλοί, όπως και οι πραγματικοί συνάδελφοι-συγγραφείς (οι συνάδελφοι-φιλόλογοι είναι υπέροχοι ευτυχώς ως τώρα), που να μην είχαν τόσο ανταγωνισμό, επίπλαστη σοβαροφάνεια, κάτι που δεν συνάδει με την πνευματική δημιουργία που διατείνονται ότι επιτελούν. Το βιβλίο στην Ελλάδα διάγει κρίση ως προς τις πωλήσεις, όπως παρατηρούμε, και καλό θα ήταν να είμαστε ενωμένοι και να διεκδικούμε μαζί τα δικαιώματά μας.
Φίλοι επίδοξοι (όπως κι εγώ) συγγραφείς, ομαδικότητα δεν είναι η ανταλλαγή κίβδηλων φιλοφρονήσεων μέσω των «social media» που τα παίζετε στα δάκτυλα (ανοίξτε και κανένα λεξικό όμως), η ομαδικότητα είναι η συνειδητοποίηση ότι όλοι έχουμε έναν κοινό στόχο: Το ΒΙΒΛΙΟ και τη ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ. Δεν έχουμε να χωρίσουμε κάτι και αν δεν γνωριζόμαστε στείλτε έναν αγωνιστικό χαιρετισμό, δεν βλάπτει. Ούτως ή άλλως την αξία ενός έργου την κρίνουν η διάρκεια και το ουσιώδες περιεχόμενο που οι αναγνώστες θα αξιολογήσουν. Δεν ξέρω τι επικρατεί στο «κλεινόν άστυ» που αγαπώ ένεκα φοιτητικής ζωής, αλλά η συγγραφή στην επαρχία είναι δύσκολο «σπορ»! Έχει πολλή αγωνία, ξενύχτι, ατελείωτα mail, επιμέλειες, τηλεφωνικές συζητήσεις με τους υπεύθυνους του εκδοτικού οίκου και με τους φίλτατους εικονογράφους ή γραφίστες, επένδυση του μισθού μας και των πενιχρών μας αποταμιεύσεων στα βιβλία, χτύπημα πορτών τοπικών φορέων που δύσκολα ανοίγουν αλλά και μεράκι, αγάπη για το αντικείμενο που σε ανανεώνει πνευματικά, τη συγγραφή!
Μάταιο ή όχι, η πορεία θα το δείξει και όχι μόνο τα likes! Καλό αγώνα φίλοι συγγραφείς της επαρχίας ή των πόλεων, που ίσως ταυτίζεστε και νιώθετε λίγο αντίστοιχα με εμένα, που σε πείσμα των συνθηκών που περιέγραψα θα συνεχίσω να γράφω! Είναι ανάγκη και αγάπη συγχρόνως για να «αναπνέω» κυριολεκτικά μα κυρίως μεταφορικά.
