Στη ζωή, όλα από κάπου αρχίζουν. Και, συνήθως, το πρώτο βήμα λειτουργεί ως θεμέλιο. Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται ιστορίες ανθρώπων που δημιούργησαν την επιχείρηση που ονειρεύτηκαν. Σκοπός είναι να γνωρίσουμε καλύτερα μερικές από τις ποιοτικές προσπάθειες στην πόλη, αλλά και να δούμε πως τίποτα δεν είναι ανέφικτο αν το πιστέψουμε. Γιατί, τελικά, το μόνο που χρειάζονται καμιά φορά τα όνειρα ίσως να είναι… λίγη παραπάνω έμπνευση!
Πώς πλάθεις μιαν αφήγηση… «σαϊτιά τη σαϊτιά»;
Υπάρχουν ασχολίες που μετριούνται κυρίως σε στιγμές, ματιές και ανάσες. Παράδειγμα αυτού, είναι η Παναγιώτα Κολοκυθά, η δημιουργός του χώρου «Παραμυθοπλάστης», που εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες ζωντανεύει παραμύθια και ιστορίες για παιδιά και ενήλικες, φέρνοντας στο προσκήνιο την τέχνη της αφήγησης με ένα μοναδικό, βιωματικό τρόπο.
Εν αρχή ην ο λόγος
Η αγάπη της για τα παραμύθια ξεκίνησε από πολύ μικρή. Μεγαλωμένη σε οικογένεια που συνδύαζε την πίστη και τη θρησκευτική παιδεία με την αγάπη για το λόγο και την αφήγηση, είχε την ευκαιρία να ακούει παραβολές, τροπάρια και ιστορίες μέσα από τη φωνή γονέων, γιαγιάδων και ανθρώπων της κοινότητας. Αυτές οι πρώτες εμπειρίες τη μάγεψαν: έμαθε να βλέπει μέσα από τη φωνή – να δημιουργεί εικόνες πέρα από την οπτική επαφή, με τα αυτιά, το νου και την καρδιά της. Η αφήγηση έγινε τρόπος αντίληψης, γέφυρα ανάμεσα στο αίσθημα και στη φαντασία.
Καθώς μεγάλωνε, η Παναγιώτα συνειδητοποίησε ότι η δύναμη του λόγου έγκειται στο γεγονός ότι δεν είναι μόνο ανταλλαγή πληροφοριών αλλά τρόπος κατανόησης του κόσμου, επικοινωνία, μία δυνατότητα να δημιουργήσεις σχέσεις και εικόνες. Η Παναγιώτα, όπως μου λέει, ήθελε «να δομήσει και να εξελίξει σχέσεις». Και το κατάφερε. Είναι πολιτισμολόγος, παιδαγωγός και αφηγήτρια, με ευρήτητα γνώσεων και ποικίλων αντικειμένων, όπως μουσικής, χορού, θεατρικού παιχνιδιού, αγγειοπλαστικής. Αυτή η συνύπαρξη γνώσεων της επέτρεψε να στήσει ένα χώρο όπου η αφήγηση αποτελεί βιωματική διαδικασία.
Η Παναγιώτα έχει φυλάξει μέσα της την ανάμνηση της Σοφούλας. Ήταν μια κοπέλα που έλεγε παραμύθια και ιστορίες σ’εκείνη και τ’ αδέρφια της στο χωριό το καλοκαίρι και ήταν τυφλή. Ήταν μαστόρισσα και με τη ζωντάνια του λόγου της έβλεπες κόσμους μαγικούς, εικόνες παραμυθένιες, ανάγλυφες με σοφία και μεράκι, με χιούμορ και τη ζεστασιά της ψυχής της.
Εκεί που οι ιστορίες ξαναγεννιούνται
Ο «Παραμυθοπλάστης» λειτουργεί εδώ και 22 χρόνια στο Περιστέρι, δημιουργώντας εργαστήρια αφήγησης για παιδιά κάθε ηλικίας, αλλά και για ενήλικες, με σεμινάρια και παραστάσεις αφήγησης. Τα απογεύματα, ο χώρος γεμίζει φωνές και γέλια, ιστορίες και εικόνες. Βασικός στόχος είναι η καλλιέργεια της επικοινωνίας και της έκφρασης, τόσο σωματικά όσο και λεκτικά: τα παιδιά μαθαίνουν να ακούν, να κατανοούν, να εκφράζουν συναισθήματα και ιδέες, ενώ ταυτόχρονα καλλιεργούν τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους, με την ενεργητική συμμετοχή, όπου η αφήγηση μιας ιστορίας «μαγειρεύεται» μαζί με τα παιδιά.
Το πρόγραμμα αντλεί έμπνευση από την τέχνη, την παράδοση, τον ελληνικό αλλά και άλλους πολιτισμούς: Από παραδοσιακά παραμύθια, παραμυθοτράγουδα, παραδόσεις, μύθοι, γλωσσοδέτες, νανουρίσματα της Ελλάδας αλλά και της Μικράς Ασίας και του Πόντου, έως ιστορίες του Hans Christian Andersen και άλλες επώνυμες από λογοτέχνες και βιβλία, κάθε εργαστήριο προσφέρει ποικιλία και βάθος, όπου η αφήγηση δεν είναι «play button». Είναι σχέση, αλληλεπίδραση και ζωντανή εμπειρία.
Η μέθοδος του «Παραμυθοπλάστη» βασίζεται στην ασφάλεια του χώρου, την εμπιστοσύνη μέσα στην ομάδα και τη σχέση με τους επιλεγμένους εκπαιδευτικούςκαι ειδικευμένους έμπειρους χρόνια συνεργάτες καθώς και με τους ενήλικες συνοδούς τους και την οικογένεια τους. Κάθε παιδί έχει το χρόνο και το χώρο να νιώσει ασφαλές, να εκφραστεί και να συμμετάσχει. Η αφήγηση λειτουργεί σαν αγκαλιά, σαν παρηγοριά, σαν δημιουργικό παιχνίδι συναισθημάτων και εικόνων, όπου η φωνή και οι παύσεις δημιουργούν το σκηνικό της φαντασίας, ο λόγος και η πράξη γίνονται εμπειρία και βατήρας ζωής.
Η δράση του «Παραμυθοπλάστη» επεκτείνεται σε συνεργασίες με σχολεία, μουσεία και πολιτιστικούς φορείς σε όλη την Ελλάδα: από Αθήνα έως Ηγουμενίτσα, Γιάννενα και Φενεό. Έτσι, η αφήγηση και ο ζωντανός προφορικός λόγος φτάνουν σε παιδιά και ενήλικες εντός και εκτός συνόρων, όπου το λαχταρούν, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται η κοινότητα και η αίσθηση της συλλογικής ταυτότητας.
Μέσα σε αυτά τα 22 χρόνια, η Παναγιώτα έχει δει γενιές παιδιών να μεγαλώνουν μέσα από τα εργαστήρια. Η εμπειρία της αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η αφήγηση στην ανάπτυξη των παιδιών: καλλιεργεί την ενσυναίσθηση, τη δημιουργικότητα, αλλά και τη συλλογική ταυτότητα, το αίσθημα του ανήκειν.
Ο αργαλειός στο χώρο του «Παραμυθοπλάστη» είναι η οπτικοποίηση του γνωστού «κόκκινη κλωστή δεμένη». Όπως μου λέει η Παναγιώτα, «κεντάμε λέξη-λέξη, υφαίνουμε το ρούχο της ζωής μας. Με τι; Με βλέμματα, με ανάσες, με στιγμές. Με εικόνες. Όλα αυτά παίρνουνε μορφή βελονιά τη βελονιά».
Ένα παραμύθι που δεν τελειώνει
Ο «Παραμυθοπλάστης» συνδέει το χθες με το σήμερα και το αύριο, τα παραδοσιακά παραμύθια με τις σύγχρονες ανάγκες, την προσωπική έκφραση με τη συλλογική εμπειρία. Η αφήγηση γίνεται καθημερινή τέχνη, παιδαγωγική πρακτική και –πάνω από όλα– αγάπη. Κάθε λέξη, κάθε ανάσα, κάθε παύση, κάθε κίνηση στο χώρο είναι ένα βήμα προς την καλλιέργεια ενός κόσμου όπου οι λέξεις έχουν δύναμη, οι ιστορίες ζωή και η φαντασία φτερά.
Η επιτυχία του «Παραμυθοπλάστη» βρίσκεται στη συνέπεια, στη δημιουργία, στη γνώση και στην αγάπη για την ουσία της ζωής. Εδώ το παραμύθι δεν τελειώνει ποτέ· εξελίσσεται μαζί με εμάς και την κοινωνία, γίνεται μέρος της κοινότητας και φωτίζει τον κόσμο μας, βήμα βήμα, ιστορία την ιστορία.
Παραμύθι σημαίνει λόγος που δίδεται για παρηγοριά ή ιστορία που παρηγορεί. Και η Παναγιώτα υπογραμμίζει: «το παραμύθι τι είναι; Μια αγκαλιά, μια παρηγοριά. Οπότε εσύ πρέπει να γίνεις μια αγκαλιά για όποιον είναι μπροστά σου. Με το βλέμμα σου, με τον τρόπο που στέκεσαι, με τη φωνή σου. Η φωνή πάντα δείχνει τι άνθρωπος είσαι».
Παραμυθοπλάστης
Εργαστήρι έκφρασης και φαντασίας
Παναγή Τσαλδάρη 17 Περιστέρι
Τ.: 210 57 74 599
[email protected]
www.paramythoplastis.gr
Fb: Παραμυθοπλάστης – Εργαστήρι Έκφρασης και Φαντασίας
