Η οδός Αθηνάς αποτελεί μια φωτογραφία των δύο όψεων της Αθήνας. Η άσφαλτός της ενώνει συμβολικά τον ουρανό με τα υπόγεια, φτιάχνοντας μια δίοδο από το τουριστικό Μοναστηράκι με την Ακρόπολη για φόντο, στην Ομόνοια των μικροπωλητών, των παιχνιδιών με κάρτες, των απλωμένων χεριών με τα πλαστικά κυπελάκια.
Το Σάββατο που πέρασε (20/9), απ’ τις 8 το απόγευμα, ο περαστικός μπορούσε να δει την Αθηνάς με άλλα μάτια, απαλλαγμένη απ’ τις κόρνες των αυτοκινήτων και τα δράματα της κίνησης. Να τη δει όπως πραγματικά είναι: όμορφη, μυστήρια και πολυσυλλεκτική. Η παγκόσμια ημέρα χωρίς αυτοκίνητο, γιορτάζεται από πέρσι σ’ αυτόν ακριβώς το δρόμο, με πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων. Για 24 ώρες η οδός κλείνει για τα τετράτροχα κι ανοίγει για το αθηναϊκό κοινό με μια σειρά εκδηλώσεων επανοικιοποίησης της πόλης και προώθησης της μικροκινητικότητας που τόσο αποζητούμε και τόσο μας παιδεύει. Απόγευμα Σαββάτου με απόγευμα Κυριακής η Αθηνάς αλλάζει όψη, γίνεται τόπος συνάντησης και πεδίο ανάπτυξης ενός ονειρικού 24ώρου με βόλτα και γυμναστική, πάρτυ και σινεμά, συναυλία και χορό!
20/9, 20:00, Saturday is for fun
Βρεθήκαμε στην Αθηνάς απ’ την αρχή των εκδηλώσεων. Μέχρι τις 9 το βράδυ (μόλις μια ώρα μετά το κλείσιμο του δρόμου), ο τόπος είχε γεμίσει από ένα ενδιαφέρον και ετερόκλητο κοινό.
Κορίτσια με rollers και αγόρια με ποδήλατα, έχουν πιάσει ψιλή κουβέντα, τα κορίτσια κάνουν σβούρες στο ρυθμό του Dj Nicola Lavacca. «Εμείς κυκλοφορούμε σχεδόν πάντα με ποδήλατο στην Αθήνα τον τελευταίο καιρό. Βαρεθήκαμε να περιμένουμε να γίνουν οι κατάλληλες υποδομές για να το επιχειρήσουμε. Απλά τα παίρνουμε, με προσοχή, κράνη, φωτάκια και πηγαίνουμε! Όταν είδαμε για τη σημερινή πρωτοβουλία καταλαβαίνεις ότι ενθουσιαστήκαμε. Στηρίζουμε οποιαδήποτε προσπάθεια μείωσης των αυτοκινήτων…» μας λένε τα αγόρια κι ύστερα ανεβαίνουν στα δίτροχά τους και συνεχίζουν την βόλτα.
Κι ενώ τα «δίτροχα» ρόλερ και ποδήλατα κάνουν ζέσταμα, τα τετράτροχα κοιτούν από μακριά, με μία ελαφρώς πειραγμένη συγκατάβαση. Ο ταξιτζής είναι μουτρωμένος, δεν του παίρνουμε εύκολα κουβέντα. «Δουλεύω αυτή τη στιγμή» μας λέει κοφτά. «Μα…» ξεκινάω να πω, και με προλαβαίνει «το ξέρω ότι είναι κλειστά, θα στρίψω στη γωνία». Και πράγματι χάνεται σ’ έναν παράδρομο.
Στο περίπτερο ήδη έχει ανάψει η κίνηση, η οποία θα απογειωθεί λίγο πριν ξεκινήσει το θερινό σινεμά της Αθηνάς, για αγορές των απαραίτητων: μπύρες, κόκα-κόλες, ποπ κόρν, και πατατάκια. «Πέρσι την ίδια μέρα είχαμε 60% αύξηση εσόδων. Περνάει ο κόσμος πιο χαλαρός, αγοράζει, είναι ωραία ιδέα», μας λέει ο περιπτεράς, υπογραμμίζοντας όμως τη σημασία της οργάνωσης: «σήμερα ο αέρας θέριζε, τα δέντρα θα έπρεπε να έχουν κλαδευτεί επί τούτου στην Αθηνάς για το event»
Χωνόμαστε με τη Θεανώ στο πάρτυ. Ένας εξαίσιος χορευτής βάζει τον κόσμο στο κλίμα. Παρέες και ζευγαράκια χορεύουν ή κοινωνικοποιούνται…
«Τέλεια περνάμε, είχαμε έρθει και πέρσι. Είναι από τις μέρες που νιώθεις ότι σου ανήκει η Αθήνα, το χρειαζόμαστε αυτό». Το αγόρι πετάει και μία ιδέα που προοικονομεί κάπως το μέλλον: «Θα άξιζε να γίνει δοκιμαστικά μια προσπάθεια να κλείνει αυτός ο δρόμος κάθε ΣΚ, θα ήταν συμφέρον και για τα μαγαζιά και για την αναβάθμιση της περιοχής»
Λίγο πιο κάτω συναντάμε τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Αναπτυξιακής Αθήνας Α.Ε. (ΕΑΤΑ), Γιάννη Γεώργιζα, ο οποίος έχει αναλάβει μεγάλο μέρος της διοργάνωσης και του συντονισμού της δράσης «Αθηνά(ς) χωρίς αυτοκίνητο». Παρατηρεί πως ο κόσμος φέτος ήταν πιο έτοιμος και πως η περσινή δημοσιότητα του event έκανε τη δουλειά της. Οι οδηγοί ήταν ενήμεροι, οπότε αποφεύχθηκαν τόσο οι γκρίνιες όσο και το κομφούζιο στους γύρω δρόμους. «Άλλωστε τα αυτοκίνητα σ’ αυτόν και στους γύρω δρόμους δεν είναι τόσα πολλά. Είναι λίγα αυτοκίνητα που δημιουργούν μεγάλο πρόβλημα», υπογραμμίζει ο κ. Γεώργιζας.
Το ενδιαφέρον είναι πως η ιδέα που μοιράστηκε μαζί μας προηγουμένως το αγόρι, φαίνεται να είναι ήδη στα πλάνα της δημοτικής αρχής: «Σχεδιάζουμε μια πιλοτική εφαρμογή αυτής της δράσης. Να κλείνει, δηλαδή, η Αθηνάς τα Σαββατοκύριακα, παράλληλα πάντα με εκδηλώσεις, ώστε όχι μόνο να μην απονεκρώνεται ο δρόμος, αλλά να αποκτά ζωντάνια. Το συγκεκριμένο σημείο ενδείκνυται για μια τέτοια μεσαίας παρέμβασης πρωτοβουλία και βλέπουμε πως κι ο κόσμος το έχει αγκαλιάσει».
Η ώρα έχει φτάσει 10. Σε μια ώρα και κάτι θα φωτίσει η μεγάλη οθόνη, απ’ την οποία θα παρελάσουν… αυτοκίνητα! Ο λευκός Σκαραβαίος 53 του Love Bug, η μυστηριώδης Christine του Stephen King που πέρασε στη μεγάλη οθόνη μέσα από τον φακό του John Carpenter, και τέλος τα θρυλικά μετα-αυτοκίνητα Spinners του Blade Runner, θα κάνουν μια εικονική κούρσα στην Αθηνάς. Προς το παρόν όμως, οι καρέκλες έχουν στηθεί και αναμένουν τους Αθηναίους.
Στο «dance floor» ο κόσμος συνεχίζει να διασκεδάζει, μικροί-μεγάλοι παρέα. Ειδικά οι μικροί δεν φαίνονται να είναι σε mood επιστροφής στο σπίτι.
Πλησιάζουμε μια οικογένεια που έχει δώσει ρέστα στο χορό: «Έχουμε έρθει από το Ισραήλ στην Ελλάδα για τρεις μήνες. Τα καλά της τηλεργασίας. Στο Ισραήλ υπάρχει η μέρα Γιομ Κιπούρ (Ημέρα της Εξιλέωσης), είναι θρησκευτικού χαρακτήρα, όμως το ξεχωριστό είναι ότι εκείνη τη μέρα δεν κινούνται καθόλου αμάξια. Σκεφτόμασταν ότι θα μας έλειπε που φέτος δεν θα ήμασταν εκεί. Και ορίστε, βρεθήκαμε στην Αθήνα και πέσαμε τυχαία σ’ αυτό το event χωρίς αυτοκίνητα».
Μια διπλανή οικογένεια, επίσης απ’ το εξωτερικό, απ’ το Βέλγιο, μοιράζεται μαζί μας πως ενώ έχουν λατρέψει την πόλη, η κατάσταση με τους δρόμους και την κίνηση τους έχει προβληματίσει. Θα μείνουν στην Αθήνα για ένα χρόνο. «Πρώτη φορά βγαίνουμε με τα ποδήλατα των παιδιών χαλαρά για βραδινή βόλτα. Είναι διασκεδαστικό, αν γινόταν συχνότερα θα ερχόμασταν σίγουρα».
21/9 Sunday is for act
Το πρωινό της Κυριακής στην Αθηνάς ξεκινάει ακριβώς μ’ εκείνο που έγραφε ο Παλαμάς: «Tο φως παντού, κι όλο το φως, κι όλα το φως τα δείχνει». Ο βράχος της Ακρόπολης υψώνεται περήφανος πίσω μας. Στον δρόμο, πάλι, απλώνονται τα πρώτα στρωματάκια Yoga. Όσοι δεν το ξενύχτησαν το προηγούμενο βράδυ είναι στις 8 το πρωί έτοιμοι να επενδύσουν τη μέρα τους στην ευεξία. Το πρόγραμμα της Κυριακής, άλλωστε, είχε fitness για όλες τις ηλικίες, κάμποσα διαδραστικά εργαστήρια για τα πιτσιρίκια, και κλείσιμο με τη συναυλία του ποπ Πάνου Βλάχου.
Οι μικροί τριγυρίζουν από εκδήλωση σε εκδήλωση, κάποιοι πιο κεφάτοι, κάποιοι overstimulated απ’ την πληροφορία. Τα παιδάκια έχουν τη μαγική εκείνη ιδιότητα να ραντίζουν τον χώρο με ένταση, νεύρο, γέλιο και κλάμα. Να τον κάνουν ένα ζωντανό πράγμα δηλαδή. Κι οι γονείς χαρούμενοι φαίνονται. Δοκιμάζουν τις δυνατότητές τους στα καλλιτεχνικά, κάθονται σε μικρά καρεκλάκια, είναι χρωματισμένοι με διάφορες μπογιές αλλά επί το πλείστον ανάλαφροι.
«Κι εμείς για δεύτερη χρονιά ερχόμαστε. Πήραμε το λεωφορείο και φτάσαμε. Για τους γονείς είναι χρυσή ευκαιρία να έχει τέτοιες εκδηλώσεις η πόλη, μαζεμένες δίπλα-δίπλα, με άλλα παιδάκια» μας λέει ένας μπαμπάς, ωστόσο η μικρή του και το καθήκον τον καλεί.
Σταματάμε με τη Θεανώ στο κατάστημα με τις βαλίτσες. Πιάνουμε κουβέντα με τον πωλητή που μας αναπτύσσει μια αλήθεια, την οποία εκείνος βλέπει καθημερινά: ο Αθηναίος έχει αρχίσει να αποφεύγει το συγκεκριμένο σημείο και γενικώς το αθηναϊκό κέντρο. «Είδαμε επιτέλους και λίγους Έλληνες αυτό το 24ωρο.» λέει χαρακτηριστικά, ενώ συνεχίζει: «Είναι θετικές για τα μαγαζιά τέτοιες πρωτοβουλίες, κυρίως γιατί φέρνουν τον ντόπιο πάλι στο κέντρο της πόλης. Είναι παράξενη περιοχή. Απ’ τη μια πολύ τουριστική, απ’ την άλλη σε ορισμένα σημεία επικίνδυνη».
Μέσα στη γενική περατζάδα, ο κόσμος μπαινοβγαίνει πράγματι και στα εμπορικά καταστήματα, ρωτάει τιμές, αγοράζει ή απλώς χαζεύει. Τα καφέ έχουν κάνει χρυσές δουλειές, τα ρουχάδικα επίσης έχουν ζωηρή κίνηση, ο ΟΠΑΠ απ’ την άλλη έχει τον σταθερό ρυθμό του, μα «πλάκα έχει που βλέπουμε τόσο κόσμο, κυρίως λόγω κλίματος» μας λέει η κυρία που επικυρώνει δελτία το ένα μετά το άλλο.
Οι αφανείς ήρωες της ιστορίας βεβαίως είναι οι άνθρωποι της Δημοτικής Αστυνομίας, οι οποίοι έχουν την ευθύνη του ομαλού περιορισμού της κυκλοφορίας, μα συχνά φορούν και το «καπέλο» του ψυχολόγου συνδιαλλεγόμενοι με τους τσαντισμένους οδηγούς. Τους ρωτώ αν η γκρίνια βαίνει μειούμενη σε σχέση με πέρσι: «Κοιτάξτε, στην Ελλάδα είμαστε, θα υπάρχει γκρίνια. Πέρα από την πλάκα για όσους δεν ήξεραν ότι θα κλείσει ο δρόμος ήταν εκνευριστικό, το καταλαβαίνω. Κάτι που θα μπορούσε να γίνει του χρόνου είναι μια πιο έγκαιρη και καθολική ενημέρωση για τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Δεν έχει πάει άσχημα πάντως».
«Για όσους από εμάς κάνουμε street photography, αυτού του είδους οι εκδηλώσεις είναι βούτυρο στο ψωμί μας. ‘Έχει μεγάλο φωτογραφικό ενδιαφέρον διότι υπάρχει δράση, κίνηση και το βασικότερο: ο κόσμος είναι χαλαρός. Μπορείς να φωτογραφήσεις χωρίς να σε κοιτάνε στραβά. Επίσης, εντάξει, το φως το βλέπετε δεν χρειάζεται να πω κάτι» μας λέει ο Άγγελος, που κάνει την κυριακάτικη βόλτα του μαζεύοντας κλικς.
Από την υπαίθρια γιορτή δεν θα μπορούσε να λείπει και ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας. Είναι εξαιρετικά ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα, μοιράζεται μαζί μας ότι βλέπει τον κόσμο πιο έτοιμο για τέτοιες δράσεις. «Το πρωί ξεχύθηκαν πάνω από 200 ποδηλάτες εδώ και στα πέριξ. Αυτή είναι η εικόνα της Αθήνας που θέλουμε. Συγκεκριμένα στην Αθηνάς πρόκειται να συνεχιστεί αυτό μελλοντικά για κάθε Σαββατοκύριακο» μας λέει, ενώ δεν μπορούμε να μην τον ρωτήσουμε για το πρότζεκτ της «πολύπαθης» Λεωφόρου Όλγας: «Το έργο της Όλγας είναι ένα έργο λογικής. Θα γίνει ένας υπέροχος δρόμος ήπιας κυκλοφορίας. Η παράδοση του έργου αναμένεται να γίνει στο τέλος του Οκτώβρη. Περιμένουμε!».
Τι κρατάμε απ΄το 24ωρο;
Το μεγάλο δίδαγμα της φιέστας του Σαββατοκύριακου, είναι ότι μια πόλη μπορεί να αλλάξει βαθμηδόν, με ήπιες, στοχευμένες και –γιατί όχι;– χαριτωμένες κινήσεις. Η δράση ΑΘΗΝΑ(Σ) ΧΩΡΙΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ «κερδίζει» ακριβώς σ’ αυτό το σημείο: δεν είναι φαραωνική, δεν χρειάζεται ούτε ένα αστρονομικό budget, ούτε μια έντονη χωροταξική παρέμβαση που εν τέλει απλώς θα δημιουργούσε άλλον ένα μπελά στους καταστηματάρχες. Αφήνει, μάλιστα, χώρο στον Αθηναίο να συνηθίσει το concept του κλειστού δρόμου για μερικές ώρες της ημέρας, ώστε σταδιακά να γίνει scale up και να εφαρμόζεται κάθε Σαββατοκύριακο. Ο κόσμος πέρασε όμορφα, χαλαρά, σεργιάνισε έναν ιστορικό αθηναϊκό δρόμο που αξίζει δεύτερης ανάγνωσης. Στα plus πρέπει να σημειώσουμε και το γεγονός ότι το project απευθυνόταν στον μέσο πολίτη, στον Αθηναίο που νιώθει ότι χάνει λίγο-λίγο την πόλη του μέσα στον υπερτουρισμό, το gendrification, το matcha tea και την chia.
Τι αλλάζουμε απ’ το 24ωρο;
Μας έλειψαν λίγοι παραπάνω κάδοι στον δρόμο, μιας που ο κόσμος ήταν κάμποσος. Στο πεδίο των αυτοκινήτων, τώρα, ίσως να πρέπει να γίνεται μια πιο κεντρική ενημέρωση των δημοτών, μέσω SMS, ή πιο συχνή προβολή σε κανάλια και ιστοσελίδες.
«Κάθε αρχή και δύσκολη», βεβαίως, όπως λέει ο λαός, μα και «η αρχή είναι το ήμισυ του παντός». Το Σαββατοκύριακο στην Αθηνάς είναι σε κάθε περίπτωση μια εξαίσια αρχή.
Ραντεβού του χρόνου!
