Με ένα σωρό τρόπους μπορούμε να γιορτάσουμε τη σημερινή ημέρα. Μπορούμε να ανατρέξουμε σε ανθολογίες, να γράψουμε περίπλοκες γεωκοινωνικοπολιτικές αναλύσεις για τους νικητές των Νόμπελ κάθε χρονιάς, να πιούμε πολλές μπίρες και να διαβάσουμε Μπουκόφσκι, να περπατήσουμε πάνω κάτω την Πατησίων και να φωνάξουμε στίχους της Γώγου, να πάμε στην Ύδρα και να κοιτάξουμε για ώρες το σπίτι του Cohen με το Famous blue Raincoat στα ακουστικά. Αλλά συνήθως οι γιορτές ομορφαίνουν όταν πλησιάζεις στους ανθρώπους.
Έτσι κι εγώ πλησίασα εντελώς στα ξαφνικά, χωρίς προειδοποίηση, έναν άνθρωπο που γράφει, που αγαπάει και μελετά την ποίηση, που τη μοιράζεται απλόχερα, τον Πάνο Δρακόπουλο (aka Witness) και του απέσπασα μια αυθόρμητη «μαρτυρία».
Ο Πάνος γεννήθηκε στην Αθήνα κι είναι ποιητής, slammer, rapper και καλλιτέχνης της Spoken Word σκηνής. Διδάσκει την τέχνη της προφορικής ποίησης στο Μικρό Πολυτεχνείο. Έχει πάρει βραβεία, δημοσιεύει, φτιάχνει πράγματα ασταμάτητα. Κι η αγάπη του για τις λέξεις είναι μεταδοτική.
Δυο πράγματα που έχεις καταφέρει για τα οποία είσαι πολύ περήφανος.
Δεν ξέρω περήφανος ακριβώς, αλλά θα σου πω πράγματα που με γέμισαν. Αν μιλήσουμε καλλιτεχνικά, σίγουρα θα σου πω το Ευρωπαϊκό poetry slam όπου ως πρώτη συμμετοχή απ’ την Ελλάδα πήγαμε τελείως ψάχνοντας, κι όμως κατάφερα να φτάσω στον τελικό. Ένα μαγικό ταξίδι. Η παρουσία μου ως δάσκαλος στο Μικρό Πολυτεχνείο είναι κάτι που με γεμίζει πολύ και με κάνει κάθε φορά να θυμάμαι από που ξεκίνησα για να μην ξεχνάω τις βάσεις μου. Είναι λίγο μπερδεμένο, το ξέρω. Το μυαλό μου είναι ατάκτως ερριμμένο σήμερα.
Tι είναι η slam ποίηση κι έχει διαφορά απ’ το spoken word;
Η slam ποίηση είναι το πρωτόλειο, το πρωτόγονο, όπου λόγω του ότι είσαι μόνο εσύ και το μικρόφωνο, σημαίνει ότι πρέπει να γίνεις και φωνή και σώμα και σκηνοθέτης και performer. Ενώ στο spoken word μπαίνει μέσα το στοιχείο της μουσικής και το κάνει πιο συναυλιακό, ξεφεύγοντας απ’ την ανάγκη του ανθρώπου-ορχήστρα. Το slam δεν έχει μουσική κι αν θες τη γνώμη μου τα θεωρώ δύο είδη διαφορετικά μέσα στην συγγένειά τους. Και τα δύο εξίσου συναρπαστικά όμως!
Ανεβαίνεις στη σκηνή. Τι σκέφτεσαι;
Πια δεν σκέφτομαι, δεν θέλω να σκέφτομαι όταν ανεβαίνω στην σκηνή. Θέλω μόνο να νιώθω. Πριν ανέβω στην σκηνή ωστόσο, οι σκέψεις βαράνε, οι παλμοί ανεβαίνουν και εκεί είναι που λέω στον εαυτό μου «έλα το χεις, είσαι έτοιμος» και προσπαθώ να πατάω στο switch off στο μυαλό μου.
Χρειαζόμαστε την ποίηση;
Χρειαζόμαστε την ποίηση, αλλά όχι αυνανιστικά, όχι να ναι πιο πολλοί οι ποιητές απ’ όσους διαβάζουν ποιήματα. Την πραγματική ποίηση χρειαζόμαστε, γιατί οι μη ποιητές γράφουν τα καλύτερα ποιήματα. Την χρειαζόμαστε γιατί χωρίς αυτήν χάνουμε τη συναισθηματική παλέτα που οδηγεί στο ανθρώπινο ένστικτο το απαλλαγμένο απ’ τους εγωισμούς του μυαλού. Και ποίηση δεν είναι μόνο τα κείμενα, αλλά (κυρίως) οι πράξεις και τα βιώματα που οδηγούν σ’ αυτά. Είναι η φύση που μας λείπει, ένα δέντρο φυτεμένο σε μια σελίδα.
Σε ποιους ποιητές/τριες ή συλλογές ή στίχους ξαναεπιστρέφεις όσα χρόνια κι αν περάσουν;
Πάντα θα επιστρέφω κάποιες στιγμές στον Ρεμπώ αλλά και στην ελληνική ραπ σκηνή των 90s και των 00s. Είναι πυρήνες για μένα και έμπνευσης αλλά και ο τρόπος που έμαθα τον κόσμο. Να πούμε και για spoken εμπνεύσεις, ο Saul Williams είναι σίγουρα σημείο αναφοράς αλλά και όλη η κουλτούρα του Def Poetry Jam, της εκπομπής που παρουσίαζε ο Mos Def για την προφορική ποίηση. Οι Στέρεο Νόβα επίσης, με κάνουν να θέλω να γυρνάω στο σύμπαν τους.
Αν η Αθήνα ήταν ποιητής/τρια ποιος/ποια θα ήταν;
Έλα ντε, ποιος θα ήταν;
Πότε γράφεις, σε ποιο μέρος γράφεις, και τι χρειάζεσαι για να γράψεις;
Θα τα πάρω απ’ το τέλος προς την αρχή. Χρειάζομαι συναίσθημα για να γράψω, αλλιώς ό,τι άλλο κάνω καταλήγει μια εγωιστική πράξη, ούτε καν ψυχοθεραπεία. Γράφω στο γραφείο μου, σε πάρκα, σε πλατείες, σε λεωφορεία, τρόλεϊ νυχτερινά, μπαρ, γκαράζ, αρκεί να υπάρχει αυτό το στοιχείο που κάνει τον καλλιτέχνη εργαλείο του ανθρώπου για να βγει η αλήθεια. Δεν υπάρχει ώρα γι’ αυτά. Οποιαδήποτε στιγμή είναι κατάλληλη και ακατάλληλη για να γράψεις. Και συνήθως οι πιο ακατάλληλες είναι τελικά αυτές που δίνουν το ποίημα.
Η ποίηση διδάσκεται; Όχι φιλολογικά, αλλά πρακτικά. Να μάθει να γράφει κάποιος ποίηση στο πλαίσιο μαθημάτων, σεμιναρίων κ.λπ. γίνεται;
Η ποίηση πρακτικά μπορεί να διδαχθεί μόνο με έναν τρόπο, με μετάδοση φλόγας απ’ τον διδάσκοντα προς τον διδασκόμενο. Αυτό είναι το πρώτο στοιχείο, και μαζί με τις τεχνικές που μπορεί να μάθει κάποιος απλά και αποκρυσταλλωμένα απ’ τον σωστό δάσκαλο, να φτάσει ν’ ανακαλύψει την δική του τεχνική πάνω σ’ αυτό. Κανείς δεν μπορεί να γράψει ποίηση όπως ο άλλος. Οπότε ο σωστός τρόπος να διδαχθεί η ποίηση, όχι σχολικά και φιλολογικά, είναι να γίνεις ο καθαριστήρας που θα σκουπίσει την βροχή από το τζάμι για να δει ο άλλος τον δρόμο του. Δεν του παίρνεις το τιμόνι, τον βοηθάς να μην χαθεί.
Σήμερα είναι παγκόσμια μέρα ποίησης. Έχουν νόημα αυτές οι παγκόσμιες μέρες;
Ας το δούμε αλλιώς. Αν φανταστούμε πως η ποίηση σβήνει άλλο ένα κεράκι σε ένα μεγάλο πάρτι γενεθλίων, τότε ναι, το ακούω! Αλλιώς οι παγκόσμιες μέρες, είναι λίγο, «α, έλα να θυμηθούμε μία μέρα και αυτό το οποίο τις υπόλοιπες 365 (γιατί έχουμε και δίσεκτο!) το έχουμε γραμμένο και υποτιμημένο στις συνειδήσεις μας». Αλλά αρκετά το σοβάρεψα, οπότε θα μείνω στην εικόνα με τα γενέθλια.
*Ινδιάνικο ρητό
Φωτογραφίες: Γιώργος Σταματέλος απ’ το event “Ταράτσα Ποίηση”
Instagram: giwrgos_stm
