Η Λήδα Ρουμάνη γεννήθηκε στην Αθήνα, αλλά μεγάλωσε στον Ορχομενό Βοιωτίας, σπούδασε κοινωνική και οργανωτική ψυχολογία στην Αγγλία, αλλά στην πορεία συναντήθηκε με την Ελευθερία Αρβανιτάκη με την οποία συνεργάζεται σταθερά από το 1999 ως βασική της συνεργάτιδα.
Ως στιχουργός εκτός από την Ελευθερία Αρβανιτάκη έχει συνεργαστεί με τον Μάριο Φραγκούλη, τον Γιώργο Περρή, τη Γιώτα Νέγκα, τη Μελίνα Κανά μεταξύ άλλων.
Έχουν δημοσιευτεί κείμενά της στον ιστότοπο zvoura.gr, που τιμά την τέχνη, τον πολιτισμό, τα ταξίδια, την παράδοση και τη γαστρονομία.
Έχει επιμεληθεί καλλιτεχνικά παραστάσεις σπουδαίων καλλιτεχνών που έχουν παρουσιαστεί στο Ηρώδειο και στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Πρόσφατα κυκλοφόρησε η πρώτη της ποιητική συλλογή, «Πόρτα ανοιχτή» από τις εκδόσεις Καστανιώτη.
1. Αν η παιδική σας ηλικία ήταν τραγούδι, ποιο θα ήταν αυτό;
Η “Τζαμάικα” του Λοΐζου. Είχε μια δροσιά, μια ανεμελιά, είχε άρωμα θαλασσινό και όμορφες εικόνες, αληθινές. Το βάζαμε στο κασετόφωνο του αυτοκινήτου συχνά σε οικογενειακές εκδρομές και το τραγουδούσαμε όλοι μαζί.
2. Ποιο παιδικό τραγούδι ψιθυρίζετε µέχρι σήµερα;
Κανένα. Δεν μου άρεσαν τα παιδικά όταν ήμουν παιδί. Προτιμούσα τα τραγούδια των “μεγάλων”. Όταν έγινα μητέρα εμπέδωσα πολλά παιδικά τραγούδια. Η κόρη μου είχε αδυναμία το τραγούδι “Στου Μανώλη την ταβέρνα” οπότε είναι συνήθως το πρώτο τραγούδι που σκέφτομαι και το δεύτερο είναι σίγουρα το “Ελεφαντάκι” από τον Τεμπέλη Δράκου του φίλου μου Γιώργου Χατζηπιερή που το τραγουδάει ο Φοίβος Δεληβοριάς, που άρεσε πολύ στην κόρη μου αλλά και στην ανηψιά μου την Μαρία που τώρα είναι έξι ετών.
3. Μπορείτε να θυµηθείτε ποιο βινύλιο ή cd αγοράσατε µε το πρώτο σας χαρτζιλίκι;
Το Joshua Tree των U2.
4. Ποιες µουσικές σημάδεψαν την εφηβεία σας;
U2, Nirvana, Doors, Pink Floyd. Είχα πόρωση με αυτούς τους καλλιτέχνες. Στο λύκειο κόλλησα με τους Queen και τον Freddie Mercury, ο οποίος είναι από τότε η πιο αγαπημένη μου φωνή. Παράλληλα λόγω της μητέρας μου είχα μυηθεί στην μουσική των soundtracks – άκουγε πχ πολύ την μουσική του Legrand, ενώ ταυτόχρονα οι μουσικές του Θεοδωράκη, του Χατζιδάκι, του Μαρκόπουλου, η φωνή του Μπιθικώτση περνάγανε σιγά σιγά και βρίσκανε την θέση τους στην μουσική μου συνείδηση.
5. Έχετε κάνει µαθήµατα µουσικής;
Ναι, εφτά χρονών ξεκίνησα μαθήματα πιάνου και στα εννιά μπήκα στην φιλαρμονική μπάντα του δήμου Ορχομενού, όπου μεγάλωσα και ξεκίνησα μαθήματα κλαρινέτου. Τελειώνοντας το δημοτικό ζήτησα από τους γονείς μου να μου αγοράσουν ακορντεόν και έκανα και κάποια μαθήματα ίσα ίσα για να μάθω να παίζω τα μπάσα και να στηρίζω τον ρυθμό. Έκανα και θεωρητικά μαθήματα, αρμονία, dictee, τα πάντα. Έμαθα να παίζω και κιθάρα κάπως μόνη μου για να μπορώ να παίζω μουσική σε παρέες. Ακόρντα κυρίως δηλαδή. Πήρα και φυσαρμόνικες κάποια στιγμή, μια ματζόρε και μια μινόρε. Για κάθε διάθεση. Προσπαθούσα επίμονα να παίξω. Κάτι κατάφερα.
6. Φτιάχνατε κασέτες για φίλους και για να φλερτάρετε ή συνήθως ήσασταν ο αποδέκτης τέτοιων συλλογών;
Και τα δύο. Κι ήταν ωραίο αυτό, δημιουργικό πολύ. Το να φτιάχνεις κασέτες ήταν μια ασχολία που είχε πολλή αγάπη. Είτε αγάπη που εισέπραττες είτε αγάπη που προσέφερες. Πέρναγα ώρες έτσι.
7. Συλλέγατε βινύλια ή cd; Τα έχετε κρατήσει;
Ναι και βινύλια και cd και αγόραζα και κασέτες εταιρείας. Ναι έχω τα πάντα – αν και δεν έχω πια πικαπ. Λέτε να ήρθε η ώρα να πάρω ένα;
8. Υπάρχει µια συναυλία που σας έµεινε αξέχαστη; Θυµάστε την παρέα σας εκεί;
Θυμάμαι την συναυλία της Ελευθερίας Αρβανιτάκη στο Γερεβάν στην Αρμενία. Ήταν μια συναυλία στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψης του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κάρολου Παπούλια στην Αρμενία και η κορυφαία εκδήλωση ήταν η συναυλία της Ελευθερίας στην Όπερα της πρωτεύουσας. Οι συνθήκες επαγγελματικά ήταν δύσκολες, θυμάμαι καλώδια να πετάγονται από παντού εκτεθειμένα, σανίδες που έλειπαν από τη σκηνή και είχαν καλυφθεί πρόχειρα, τύμπανα με δέρματα σκισμένα και κολλημένα με ταινία και πολλά άλλα. Η Ελευθερία παρουσίασε ένα ειδικό πρόγραμμα για την εκδήλωση και έδωσε έμφαση στα τραγούδια του Ara Dinkjian, του σπουδαίου Αμερικανοαρμένιου συνθέτη και ουτίστα. Είχε όμως την ευαισθησία και την ευφυία ταυτόχρονα να τραγουδήσει στα αρμένικα το ΠΑΡΑΠΟΝΟ/ΞΕΝΙΤΙΑ, που είναι στην πραγματικότητα η ένωση δυο παραδοσιακών αρμένικων τραγουδιών σε ένα. Όλοι στο θέατρο έκλαιγαν από συγκίνηση και στο τέλος του τραγουδιού την χειροκροτούσαν για 10 λεπτά και δεν την άφηναν να συνεχίσει με το φινάλε που ήταν το ΔΥΝΑΤΑ. Ήταν πολύ συγκινητικό. Θα την θυμάμαι αυτή τη συναυλία. Παρέα μου ήταν η ομάδα της Ελευθερίας Αρβανιτάκη, δηλαδή οι συνεργάτες μου. Παρέα μου όμως ήταν – κι έχουμε μέχρι σήμερα φιλία – η διερμηνέας μας η Λίζα Καριμιάν, μια εξαιρετική κοπέλα και πολύ καλλιεργημένη με πολλή αγάπη και σεβασμό για τον τόπο μας, αλλά και ο Γιάννης Φουρτουλάκης από την Πρεσβεία μας στην Αρμενία. Πάντως εξομολογούμαι ότι υπήρχαν στιγμές που δεν ένιωθα ότι “δούλευα” αλλά αισθανόμουν ότι ήμουν κοινό που απολάμβανε μια σπουδαία στιγμή της τραγουδίστριας που θαυμάζει.
9. Αν η εφηβεία σας ήταν τραγούδι, ποιο θα ήταν αυτό;
Αν πρέπει να πω ένα μόνο, θα πω το “Losing my religion” των REM.
10. Όταν ακούτε µουσική λειτουργεί σαν «χαλί» σ’αυτό που κάνετε ή δίνετε χρόνο και προσοχή µέσα στη µέρα σας αποκλειστικά για µουσική;
Η μουσική για μένα πάντα είχε και έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Ακούω συνεχώς μουσική και ανάλογα με την ώρα και την διάθεση υπάρχει μεγάλη ποικιλία από είδη, καλλιτέχνες, εποχές, διαθέσεις.
11. Ενηµερωτικό ή µουσικό ραδιόφωνο;Τι ξεχωρίζετε σήµερα;
Το ραδιόφωνο το αγαπώ. Μεγάλωσα με ραδιόφωνο, ήταν συντροφιά, ήταν ένας τρόπος να μαθαίνει κανείς πράγματα για την μουσική. Μάλιστα στην εφηβεία μου έχω κάνει κι εγώ εκπομπές σε επαρχιακά ραδιόφωνα. Δυστυχώς το μουσικό ραδιόφωνο σήμερα δεν έχει καμία σχέση με το ραδιόφωνο παλιότερα. Οι λίστες έχουν περιορίσει το ρεπερτόριο και έχει χαθεί η μαγεία. Εξακολουθώ να έχω αγαπημένους παραγωγούς και να κάνω “γύρα” στους σταθμούς ιδίως όταν είμαι στο δρόμο, αλλά εξομολογούμαι ότι ακούω μουσική και ανακαλύπτω πράγματα κυρίως από το Spotify. Στην εφηβεία μου και στα πρώτα χρόνια της ενηλικίωσης δεν υπήρχε περίπτωση να ακούσω ενημερωτικό ραδιόφωνο, αυτό το έκαναν οι γονείς μου. Τώρα προτιμώ το ενημερωτικό ραδιόφωνο καθώς δεν βλέπω τηλεόραση και δεν αντέχω τις τηλεοπτικές ειδήσεις οπότε στρέφομαι στο ραδιόφωνο για ενημέρωση και δεν ακούω μόνο ένα σταθμό για να ακούω διαφορετικές απόψεις και να εστιάζω σε διαφορετικές όψεις της επικαιρότητας.
12. Όταν ακούτε ραδιόφωνο ψιθυρίζετε τους στίχους; Ποιο ήταν το τελευταίο τραγούδι που το κάνατε;
Ναι, φυσικά. Το έκανα πριν λίγο με το “Somethin’ stupid” που άκουσα στο ραδιόφωνο, στην εκτέλεση με τους Φρανκ και Νάνσυ Σινάτρα.
13. Όταν βρίσκεστε µε οικείους σας τραγουδάτε;
Ναι, συμβαίνει, ιδίως όταν είμαι μαζί με τις αδερφές μου γιατί υπάρχει μεγάλη οικειότητα και υπάρχουν και πολλά τραγούδια που είναι δεμένα με αναμνήσεις κοινές.
14. Μπορείτε να µου αναφέρετε ένα τραγούδι που έχετε συνδέσει µε µία ξεχωριστή στιγµή της ζωής σας;
Το “Παράπονο” του Ελύτη με την φωνή της Ελευθερίας Αρβανιτάκη από τον μαγικό δίσκο “Τραγούδια για τους μήνες” σε μουσική Δημήτρη Παπαδημήτριου. Περνούσα μια δύσκολη προσωπική στιγμή και στη διάρκεια μιας παράστασης την Ελευθερίας Αρβανιτάκη στην Θεσσαλονίκη – εν ώρα εργασίας δηλαδή – το τραγούδι αυτό που το είχα ακούσει αμέτρητες φορές αλλά εκείνη τη βραδιά έγραψε μέσα μου αλλιώς και λειτούργησε καταλυτικά.
15. Ποια είναι η σχέση σας µε τα νυχτερινά µαγαζιά της Εθνικής; Έχετε πάει; Σας έχουν πάει;
Ναι έχω βρεθεί πριν αρκετά χρόνια σε τέτοια μαγαζιά. Πάντα ήταν θέμα παρέας και όχι προσωπικής επιλογής. Δεν τα πήγαινα ποτέ καλά με αυτό το είδος διασκέδασης.
16. Όταν βγαίνετε για ποτό ή φαγητό, το είδος της µουσικής που παίζει στο µαγαζί πόσο επηρεάζει την επιλογή σας;
Πάρα πολύ. Έχει τύχει να φύγω από μαγαζί και να “χαλάσω την παρέα” γιατί δεν αντέχω την μουσική που παίζει.
17. Κάνατε δώρα βινύλια ή cd; Το κάνετε ακόµα;
Έχω κάνει πολλές φορές.
18. Ποιοι είναι οι αγαπηµένοι σας συνθέτες και στιχουργοί;
Είναι πάρα πολλοί και πολλές οι δημιουργοί που αγαπώ και σίγουρα θα μείνει κόσμος απέξω αν αρχίσω να απαριθμώ συνθέτες. Σίγουρα δεν είναι μόνο Έλληνες επίσης. Θα πω όμως ότι στο μυαλό μου πάντα παίζει Χατζιδάκις, ακόμα και όταν είμαι σε ησυχία και δεν ακούγεται τίποτα από κάποια πηγή ήχου. Επίσης, ο λόγος του σπουδαίου μας ποιητή Μιχάλη Γκανά είναι ένας λόγος που με αγγίζει βαθειά. Το ίδιο και ο λόγος του Γκάτσου. Τέλος, υποκλίνομαι στο μεγαλείο του Διονύση Σαββόπουλου. Γνωρίζω το έργο του σε βάθος, μου έχει κάνει παρέα σε πολλές στιγμές της ζωής μου και με έχει “εκπαιδεύσει”.
19. Ξεχωρίζετε κάποιον ερµηνευτή; Υπάρχει κάποια φωνή που σας συγκινεί διαχρονικά;
Μίλησα νωρίτερα για τον Freddie Mercury που για μένα ήταν, είναι και θα είναι ο αγαπημένος μου τραγουδιστής. Να πω επίσης ότι η φωνή της Ελευθερίας Αρβανιτάκη είναι η φωνή της ψυχής μου.
20. Αν το παρόν σας ήταν τραγούδι, ποιο θα ήταν αυτό;
Το “I still haven’t found what I’m looking for” των U2 που ισοβαθμεί με το “Everybody hurts” των U2.
21. Όταν σκέφτεστε ένα τραγούδι έχετε στο µυαλό σας πρώτα τη µελωδία ή τον στίχο;
Εν αρχή ην ο λόγος.
22. Σας κοίµιζε µε νανουρίσµατα η µητέρα σας; Το έχετε κάνει εσείς ποτέ; (σε παιδιά, σε ανίψια.)
Η αλήθεια είναι πως δεν έχω μνήμες από την μαμά μου να μου τραγουδάει νανουρίσματα. Ναι το έχω κάνει στην κόρη μου, αλλά όχι απαραίτητα με παραδοσιακά νανουρίσματα.
23. Συµπληρώστε µου τη φράση: Μια µέρα χωρίς µουσική είναι…
Μια μουντή, στενάχωρη μέρα.
