Η αλήθεια είναι ότι τα τελευταία χρόνια συναντάμε πολλά άρθρα που αφορούν τη μητρότητα. Η σύγχρονη εποχή το απαιτεί διότι οι προβληματισμοί και τα προβλήματα στις σχέσεις των ανθρώπων έχουν αυξηθεί και μεταλλαχθεί. Ο ρόλος της μητέρας πάντα ήταν δύσκολος, όμως σήμερα νομίζω υπάρχει ανάγκη να πούμε αλήθειες που σπάνια αρθρώνονται δημόσια και να απενοχοποιήσουμε τον εαυτό μας από τύψεις κι ενοχές που το κοινωνικό πλαίσιο δημιουργεί με ευκολία.
Ας πάρουμε τα πράγματα όμως από την αρχή. Η γυναίκα σε μια πατριαρχική κοινωνία δυσκολεύεται να ορθοποδήσει, όχι γιατί νομικά δεν έχει δικαιώματα αλλά διότι η κοινωνία την καταπιέζει, τη σχολιάζει, την κατακρίνει πολύ πιο έντονα από ένα άντρα. Πώς συμπεριφέρεται στην εργασία; Πώς είναι ντυμένη έτσι; Πόσους συντρόφους έχει; Δε θα σπουδάσει; Θα παντρευτεί; Έχει χωρίσει; Είναι νοικοκυρά; Κι εκατοντάδες άλλες ερωτήσεις που είναι περιττό ή κουραστικό ή θλιβερό να αναφερθούν.
Όταν λοιπόν γίνει μάνα, οι ερωτήσεις δε λιγοστεύουν απλώς αλλάζουν περιεχόμενο. Θα κάνεις καισαρική ή φυσιολογικό τοκετό; (Sorry αλλά δεν είμαι γιατρός!) Θα θηλάσεις αποκλειστικά ή θα του δώσεις «ξένο» γάλα; Θα πας σε διατροφολόγο να χάσεις τα κιλά ή θα παραμείνεις έτσι; Θες να κάνεις σεξ ή έπαθες ψυχολογικά και δεν θες; Θα γυρίσεις στη δουλειά; Τι διατροφή θα κάνεις στο παιδί; Γιατί δεν περιποιείσαι τον εαυτό σου; Κοιμάσαι τα βράδια ή ξενυχτάς; (Α, εγώ κοιμόμουν κατευθείαν! Θα πουν κάποιες… κομπάζοντας.) Σε βοηθάει κανείς; Σε ποιο βρεφικό ή παιδικό σταθμό θα πάτε; Πιστεύω ότι τις έχετε ακούσει αυτούσιες ή με άλλη διατύπωση, αλλά η ουσία είναι μια.
Όλες οι ερωτήσεις είναι «φτιαγμένες» για έναν αποδέκτη: τη γυναίκα και συγκεκριμένα κάθε μάνα του πλανήτη «Ελλάδα». Δεν έχω ζήσει στο εξωτερικό οπότε δεν μπορώ να έχω εικόνα, όμως έχω ξεκάθαρη άποψη για τη χώρα μας. Κρινόμαστε κάθε λεπτό από τότε που το τεστ εγκυμοσύνης θα βγει θετικό. Μας ζαλίζουν με άλλες ερωτήσεις που αφορούν την εγκυμοσύνη. Ζαλίζεσαι; Έχεις όρεξη για όρεξη για καρπούζι τον χειμώνα; (Πόσο κλισέ!) Τι φύλο είναι; Πόσα κιλά γεννήθηκε; Θα κάνεις κι άλλο παιδί; Πότε; Την ερώτηση «Είσαι καλά;» θα τη σκεφτεί επιτέλους κάποιος(;)
Δεν είναι κακές οι ερωτήσεις, όμως συνήθως προέρχονται από ανθρώπους που δεν είναι αυτοί που πραγματικά ενδιαφέρονται για την απάντηση επειδή μας αγαπούν αλλά από περιέργεια ή απλώς από κουτσομπολιό. Επίσης υπάρχει αρκετή κριτική (που δεν είναι μόνο κρητική, ας μου επιτραπεί το λογοπαίγνιο λόγω καταγωγής) για τον τρόπο που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας από μεγαλύτερες κυρίες που δεν είναι κοντά μας (εξαιρούμε μαμάδες, αδερφές και καλές φίλες, με καλή πρόθεση φυσικά). Θεωρούν οι πιο μεγάλες κυρίες ότι όλα τα έκαναν όλα καλύτερα. («Εμείς δεν είχαμε τις ευκολίες σας και τα προλαβαίναμε όλα!» Τι μου λες βρε παιδί μου; Συγχαρητήρια…) Αυτό όμως δεν είναι αληθές, σύμφωνα με τα στοιχεία ψυχικής υγείας των παιδιών τους σε πολλές περιπτώσεις.
Σήμερα πιστεύω ακράδαντα ότι οι νέες μητέρες ναι κάνουμε λάθη… όμως ερευνούμε τη μητρότητα παραπάνω. Αγχωνόμαστε αν θα ανταποκριθούμε στον ρόλο μας και ρωτάμε ή συμβουλευόμαστε ειδικούς πολύ περισσότερο. Πριν γίνουμε μανούλες διαβάζουμε βιβλία, παρακολουθούμε μέσω διαδικτύου σεμινάρια ή κάνουμε προσωπικές έρευνες για να απαντηθούν οι εύλογες απορίες μας. Θέλουμε να γίνουμε πολύ καλές μαμάδες και κάνουμε ομάδες συνομιλιών, μοιραζόμαστε προβληματισμούς, αρθρώνουμε σε μεγαλύτερο βαθμό τις φοβίες ή τους απλούς φόβους μας και προσπαθούμε να βοηθήσουμε η μια την άλλη σε αυτό το «μαραθώνιο» που διανύουμε μόνες ή με έναν καλό σύντροφο ή με βοηθούς.
Ναι, θεωρώ ότι τα καταφέρνουμε λίγο καλύτερα από τις προηγούμενες γενιές, αν και υπάρχει μια υπερβολή σε όλα. Αλλά έτσι είναι η εποχή, υπερβολική σε όλα, στον σχολιασμό, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στον υλισμό, στον παραλογισμό των φαινομένων κοινωνικής παθογένειας, στη δύσκολη επικαιρότητα που αδιαμφισβήτητα μας επηρεάζει αλλά πιστεύω ότι παίρνουμε το ρόλο μας πιο σοβαρά. Είναι υπερβολή η αγάπη που είναι το κίνητρο κάθε μας κίνησης; Είναι κομβικό στοιχείο η μάνα για τη ζωή του παιδιού της και πρέπει να είμαστε επικεντρωμένες σαφώς στην καλύτερη ποιότητα της καθημερινότητας του αλλά και στη δική μας ψυχική ισορροπία. Αποτελούμε το βασικό πρότυπό του, ακόμα και από τον καλύτερο πατέρα του κόσμου.
Κλείνοντας αυτό το πρώτο άρθρο της νέας στήλης «Πες τα, ρε μάνα» θα ήθελα να τονίσω ότι η μητρότητα είναι μια σπουδαία καταξίωση στη ζωή μιας γυναίκας, αν φυσικά αποτελεί ώριμη και ελεύθερη επιλογή της. Μέσα από το «βήμα» αυτό θα ήθελα να ανοίξουμε έναν νέο και πρωτότυπο διάλογο για τη μητέρα στη σύγχρονη Ελλάδα, όπως ήταν και ο σκοπός του βιβλίου μου Πες τα, ρε μάνα! (ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΛΟΓΟΤΥΠΟ) που τόσο αγαπήσατε! Ευελπιστώ λοιπόν, να λάβω ιδέες για το τι θα θέλατε να αναλύσω περαιτέρω από τη σκοπιά της φιλολόγου, της συγγραφέως, της εργαζόμενης, μα πάνω απ’ όλα μιας μάνας που αγωνίζεται να καταφέρει να μεγαλώσει σωστά τα παιδιά της και να στέκεται και ως «μάνα» σε πολλούς μαθητές της.
Θα χαρώ να λάβω ερωτήσεις, απόψεις, προτάσεις ή προβληματισμούς σας στο mail μου [email protected]
Με αγάπη και κριτική (ή κρητική) αλήθεια,
Άρτεμις Πλανάκη, φιλόλογος-συγγραφέας 19/4/2026.
