Ο Νικόλας Ψαρράς έχει δύο διαφορετικές ασχολίες, βρίσκεται ας πούμε σε δύο διαφορετικούς κόσμους.
Ο ένας είναι της εργασίας, αφού εργάζεται στον κλάδο της πληροφορικής και ο άλλος της ψυχής και της μουσικής. Τον γνωρίσαμε μέσα από το διαδίκτυο, με τα ολιγόλεπτα βιντεάκια του, σαν σφηνάκια όπως λέει ο ίδιος, να ερμηνεύει με τον δικό του χαρακτηριστικό τρόπο παραδοσιακά τραγούδια και όχι μόνο. Τον καλέσαμε να μας βάλει στον δεύτερο κόσμο του, αυτόν της μουσικής, και εκείνος μας καλοδέχτηκε.
Νίκο πες μας λίγο για τη σχέση σου με τη μουσική, πώς ξεκίνησε;
Ξεκίνησε από πολύ νωρίς, όταν ήμουν εφτά χρονών, με μαθήματα σε ωδείο. Για ένα διάστημα σταμάτησα λόγω Πανελλαδικών, αλλά μετά συνέχισα να ασχολούμαι. Από μικρός ας πούμε πως είχα το χάρισμα να παίζω σε διάφορα όργανα τα τραγούδια που άκουγα.
Οι δικοί σου το αντιλήφθηκαν αυτό το χάρισμα;
Ευτυχώς ναι! Και με στήριξαν και οι δύο. Ο πατέρας μου με πήγαινε στο Ωδείο Αταλάντης, μιας και μέναμε στην Μαλεσίνα Φθιώτιδας κάθε Παρασκευή απόγευμα και Σάββατο πρωί… Για πέντε έξι χρόνια αυτό… Δεν ήταν εύκολο!
Ποιο είδος μουσικής ήταν το αγαπημένο σου; Και με ποιο όργανο είχες καταπιαστεί;
Στην αρχή έπαιζα πλήκτρα, μετά κιθάρα, έπειτα το ηλεκτρικό μπάσο έγινε το όργανό μου μιας και η μουσική μου ήταν ας το πούμε δυτικότροπη, ροκ-φανκ. Και φυσικά το τραγούδι, το τραγούδι πάντα υπήρχε στη ζωή μου. Είμαι τυχερός που στο δρόμο μου είχα πάντα εξαιρετικούς δασκάλους. Ξέρεις, πάντα προσπαθώ να είμαι κοντά σε καλούς δασκάλους, γίνεσαι καλύτερος, ανοίγουν οι ορίζοντές σου.
Τώρα εμείς σε ακούμε σε παραδοσιακά κομμάτια. Αυτή η μετάβαση πότε και πώς προέκυψε;
Σίγουρα μιλάμε για μια στροφή. Κάπου το 2013 ξεκίνησα να ασχολούμαι με πιο παραδοσιακά και ανατολικά ακούσματα και άρχισε να με ελκύει το παραδοσιακό τραγούδι. Φυσικά έκανα ήδη μαθήματα τραγουδιού με τον εξαιρετικό δάσκαλο Πάνο Δήμα αλλά ξεκίνησα μαθήματα παραδοσιακού κλαρίνου με τον μεγάλο δάσκαλο και δεξιοτέχνη Αλέξανδρο Αρκαδόπουλο, ενώ αργότερα μέσα στην καραντίνα έκανα μαθήματα στεριανού λαούτου με τον εξαιρετικό Βασίλη Κώστα. Παράλληλα έχω παρακολουθήσει πολλά σεμινάρια και μαθήματα, όπως Οθωμανικής μουσικής, μακάμ, σεμινάρια ηχοληψίας κ.ά.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Από ροκ σε παραδοσιακό, από μπάσο σε λαούτο. Μετά;
Κοίτα, κάποια στιγμή αντιλήφθηκα πως το πρόβλημα όταν παίζεις πολλά όργανα είναι ότι δεν έχεις τον χρόνο να αφιερωθείς σε ένα και να εμβαθύνεις. Χρειάζεται ασκητική για να μπορέσεις να εμβαθύνεις σε ένα όργανο, θα πρέπει να ταυτιστείς με αυτό. Έτσι νομοτελειακά μου δημιουργήθηκε η ανάγκη να αποφασίσω ποιο είναι το βασικό μου όργανο. Με ποιο θα καταπια στώ και σε ποιο θα εμβαθύνω περισσότερο, σε ποιο θα αφιερωθώ.
Και;
Είναι η φωνή, το τραγούδι! Αντιμετωπίζω την φωνή σαν ένα μουσικό όργανο και αυτό τελικά είναι που με συγκινεί περισσότερο από όλα όσα θα ήθελα να ασχοληθώ. Όπως όλοι οι άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί, το ίδιο ισχύει και με την ανθρώπινη φωνή, ο κάθε ένας έχει τη δική του, το φωνητικό όργανό είναι ξεχωριστό, «ζει» στο σώμα μας και συνυπάρχει με αυτό. Αυτό από μόνο του είναι ένα χαρακτηριστικό που κάνει ιδιαίτερο το τραγούδι και αισθάνομαι ευτυχής για αυτή μου την απόφαση.
Ανοίγω τα αυτιά μου, στο σήμερα ακούω μουσικές της Μεσογείου και διευρύνω τις επιλογές μου σε αυτό που λέγεται παραδοσιακό τραγούδι, που έχει ένα τεράστιο εύρος. Αύριο όλο αυτό μπορεί να με οδηγήσει κάπου αλλού.
Πριν κάνεις αυτή την επιλογή τραγουδούσες όμως;
Βέβαια τραγουδούσα, απλώς δεν είχα αποφασίσει ότι αυτό είναι το κέντρο, η βάση μου. Κάποια στιγμή μου δημιουργήθηκε η ανάγκη να το σπουδάσω, να μελετήσω σε βάθος και κάπου εκεί ξεκίνησε το συναρπαστικό ταξίδι. Ξεκίνησα με μαθήματα κλασσικού τραγουδιού με τον Πάνο Δήμα και συνεχίσαμε με το σύγχρονο όπου πήρα και το Πτυχίο Σύγχρονου Τραγουδιού. Επίσης είμαι κάτοχος Πτυχίου Παραδοσιακού Τραγουδιού και Διπλώματος Βυζαντινής Μουσικής. Παράλληλα, ακολουθώντας της ανάγκη μου να μελετήσω εις βάθος τη φωνή και το τραγούδι, μετεκπαιδεύτηκα στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών στην Διδασκαλία του Τραγουδιού παρακολουθώντας το ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Διδασκαλίας Τραγουδιού. Φυσικά η σχέση μου με το τραγούδι ως μαθητής δεν τελειώνει ποτέ, αλλά τώρα πια είμαι περήφανος που εκτός από μαθητής είμαι και δάσκαλος σε καλλιτέχνες που θέλουν να εξερευνήσουν και να εξελίξουν τη δική τους φωνή.
Έχει ιδιαιτερότητες αυτή η διδασκαλία;
Όπως προανέφερα, η φωνή του καθενός από εμάς είναι ξεχωριστή, μοναδική. Μια βασική διαφορά του τραγουδιστή με τους υπόλοιπους μουσικούς είναι ότι το μουσικό όργανο του τραγουδιστή ζει μέσα στο σώμα του, συνυπάρχει με αυτό, ενώ οι υπόλοιποι μουσικοί έχουν μια εξωτερική σχέση με ένα μουσικό όργανο. Έτσι η διδασκαλία της τεχνικής του τραγουδιού αρχικά περιλαμβάνει τη γνωριμία με το τραγουδιστικό μας σώμα, όλα αυτά τα στοιχεία που συμμετέχουν στην παραγωγή της φωνής. Τα γνωρίζουμε, τα αφουγκραζόμαστε, μαθαίνουμε να αφήνουμε τον «αυτόματο πιλότο» και να τα χρησιμοποιούμε με τέτοιο τρόπο που να εξυπηρετεί τις ανάγκες του τραγουδιού. Όλα γίνονται με στόχο να είμαστε ελεύθεροι ως καλλιτέχνες να εκφραστούμε ελεύθερα, να επικοινωνήσουμε τα συναισθήματα μας, να οδηγηθούμε σε μια αρμονική συνεργασία του σώματος, του μυαλού και της ψυχής! Σε αυτό το μαγικό ταξίδι ο ρόλος του δασκάλου απαιτεί ευθύνη και γνώση αλλά και του δίνει απλόχερα συγκίνηση και χαρά!
Θέλω να σε ρωτήσω το εξής. Έχεις κάποια ερμηνεία για αυτό το ταξίδι σου; Πώς έφτασες σε αυτή την επιλογή;
Για να είμαι ειλικρινής με έχει απασχολήσει κατά καιρούς αλλά δεν έχω καταλήξει σε μια απάντηση. Σίγουρα, όσον αφορά το παραδοσιακό τραγούδι, τα βιώματα και τα ακούσματα έχουν παίξει τον ρόλο τους. Έχω μεγαλώσει σε χωριό, οπότε το μουσικό περιβάλλον άφησε το αποτύπωμά του. Όμως δεν είναι μόνο αυτό. Γενικά μου αρέσει να εξερευνώ, να πειραματίζομαι, να εμβαθύνω σε ό,τι καταπιάνομαι στα σοβαρά. Σίγουρα δεν μπορώ να τα εξηγήσω όλα, αλλά είναι μια διαδρομή που συνεχίζεται και δεν θέλω να της ορίσω έναν προορισμό. Ανοίγω τα αυτιά μου, στο σήμερα ακούω μουσικές της Μεσογείου και διευρύνω τις επιλογές μου σε αυτό που λέγεται παραδοσιακό τραγούδι, που έχει ένα τεράστιο εύρος. Αύριο όλο αυτό μπορεί να με οδηγήσει κάπου αλλού.
Σε όλη αυτήν τη διαδρομή τι σε βοηθάει;
Να σ’ το πω απλά: στην παραδοσιακή μουσική και γενικά στη μουσική νομίζω ένα μεγάλο μυστικό είναι να έχεις ακούσματα, να έχεις πάρα πολλές προσλαμβάνουσες. Αυτές τις προσλαμβάνουσες, απ’ όπου και αν προέρχονται, είτε έρχονται από δυτικά ακούσματα είτε έρχονται από το χωριό σου, τις μεταβολίζεις. Και όταν πας να δημιουργήσεις, όλη αυτή η συνισταμένη των δυνάμεων θα εμφανιστεί κάπου. Και φυσικά χρειάζεται και η τεχνική, να μπορείς να «ελέγχεις» το όργανό σου, να έχεις τα εργαλεία να εκφράσεις και να τραγουδήσεις αυτό που σου υποδεικνύει το μυαλό και η ψυχή σου. Αν συνδυαστούν όλα αυτά τότε το αποτέλεσμα είναι μαγικό, γιατί ο κάθε καλλιτέχνης έχει άλλη διαδρομή, διαφορετικλες προσλαμβάνουσες και ακούσματα και έτσι ο καθένας παράγει το δικό του αμπέλι, με τα δικά του ξεχωριστά σταφύλια που θα δώσουν ένα ξεχωριστό κρασί, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε καλλιτέχνη.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Θέλω να μου σχολιάσεις μια φράση που ακούγεται πολύ και εγώ ίσως δεν πολυσυμφωνώ, τη βρίσκω γενικόλογη. Η μουσική μιας περιοχής ή μιας χώρας καθορίζεται από την ιστορία, από τη μορφολογία, από τον καιρό κλπ. Λέγεται όμως πως η μουσική είναι μία. Τι λες;
Αντιλαμβάνομαι τον προβληματισμό σου, αρχικά να δεχθούμε ότι η πρώτη ύλη είναι κοινή, τα μουσικά υλικά είναι κοινά και γνωστά σε όλους. Από την άλλη το πως θα χρησιμοποιήσει ο κάθε δημιουργός δίνει τελικά και ένα διαφοροποιημένο αποτέλεσμα. Εκεί λοιπόν έρχονται η ιστορία, η μορφολογία, ο καιρός, η κουλτούρα, τα βιώματα, η συλλογική μνήμη και άλλοι παράγοντες που διαφοροποιούν τις μουσικές και αυτό είναι και ένα από τα μαγικά χαρακτηριστικά της μουσικής! Όπως επίσης διαφορετικά μπορεί να είναι και τα συναισθήματα που θα προκαλέσει ένα άκουσμα ή ένα τραγούδι σε κάποιον άνθρωπο ανάλογα με τα στοιχεία αυτά που προαναφέραμε. Επομένως για να απαντήσω πιο μονολεκτικά, ισχύουν και τα δύο ανάλογα από την οπτική γωνία που θα τα παρατηρήσεις, έτσι η μουσική είναι μία και δεν είναι μία…
Αν το αξιολογήσουμε μόνο με τη μονάδα του χρόνου, νομίζω ότι από μια χρονική περίοδο και πίσω μπορούμε να εντάξουμε όλα τα τραγούδια στην ομάδα των παραδοσιακών τραγουδιών. Έτσι όμως θα χάσουμε κάτι σημαντικό και αυτό είναι η έννοια του χώρου!
Στην Ελλάδα τι έχουμε; Έχουμε μία παραδοσιακή μουσική;
Αν το αξιολογήσουμε μόνο με τη μονάδα του χρόνου, νομίζω ότι από μια χρονική περίοδο και πίσω μπορούμε να εντάξουμε όλα τα τραγούδια στην ομάδα των παραδοσιακών τραγουδιών. Έτσι όμως θα χάσουμε κάτι σημαντικό και αυτό είναι η έννοια του χώρου! Η εντοπιότητα παίζει ρόλο. Κάθε περιοχή έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τα τραγούδια της, σε κάποιες περιοχές φυσικά έχουμε πολλές ομοιότητες αλλά κάποιες έχουν εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά. Είναι άλλο άκουσμα το Ηπειρώτικο, είναι άλλο το τραγούδι της Καλύμνου, άλλο της Κρήτης κτλ Και δεν παίζει πάντα ρόλο η απόσταση, η Κέρκυρα και τα Γιάννενα χωροταξικά είναι τόσο κοντά αλλά σαν μουσικό άκουσμα είναι άλλοι κόσμοι! Δεν έχει φοβερό ενδιαφέρον αυτό; Και φυσικά δεν κρίνουμε το αν κάποιο είναι καλύτερο ή χειρότερο. Άλλο ένα παράδειγμα είναι η Πρέβεζα, τα τραγούδια της Πρέβεζας είναι μεν Ηπειρώτικα και έχουν αυτό το άρωμα αλλά έχουν πολλές διαφορετικές προσλαμβάνουσες, έχουν πολλές επιρροές, γιατί ήταν λιμάνι και περνούσαν πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι, ταξιδιώτες κ.λπ. Ο καθένας άφηνε το αποτύπωμά του.
Τώρα θέλω να προχωρήσουμε στο σχέδιο «Λάλα το», που μέσα από αυτό σε άκουσα. Τι είναι; Γιατί «Λάλα το»; Πώς προέκυψε;
Είναι μια φράση που μου αρέσει πολύ, μια προτροπή για τραγούδι και γλέντι. Είναι το σκούντημα της κοινότητας, της παρέας. «Έλα λάλα το» και… όλα αρχίζουν. Είναι σαν να είμαστε στην παρέα και όταν αρχίσει να φουντώνει το γλέντι κάποιος παίρνει το πρώτο διαθέσιμο συνοδευτικό όργανο και αρχίζει να το Λαλάει…
Επίτρεψέ μου να σου πω πως είναι κάτι σαν να βγαίνει από τη γη. Είναι τόσο… δικό μας!
Ήρθε εντελώς αβίαστα και χωρίς σκέψη αυτός ο τίτλος, είναι αποτυπωμένο μέσα μου. Εκφράζει αυτό που προσπαθούσα να κάνω. Γενικά προσπαθούσα τα προηγούμενα χρόνια να ηχογραφώ τραγούδια ανεβάζοντάς τα στα social media, αλλά είχα μια τελείως διαφορετική προσέγγιση. Έκανα την ενορχήστρωση, έπαιζα όλα τα όργανα, κλαρίνο, κόντρα μπάσο–, κρουστά, λαούτο, ακορντεόν, κιθάρες, μπουζούκια, τραγουδούσα πρώτες, δεύτερες φωνές. Έπειτα επεξεργασία ήχου, επεξεργασία video και όλες οι λεπτομέρειες που δεν φαίνονται στον ακροατή. Αυτό, βέβαια, ήταν μια προσπάθεια η οποία μου έπαιρνε πάρα πολύ χρόνο και ήταν ένα δύσκολο εγχείρημα και έτσι ενώ στο νου μου και στο «οπλοστάσιο» μου είχα τόσα πολλά τραγούδια τελικά μπορούσα να το κάνω για πολύ λίγα. Έτσι το περασμένο καλοκαίρι, ήρθε η στιγμή που σκέφτηκα κάτι τελείως διαφορετικό.
Έριξες το βάρος στη φωνή ε;
Ακριβώς, είπα να παίξω στο γήπεδό μου! Και έτσι όλο αυτό δημιούργησε το «Λάλα το». Είναι ένα project που επικεντρώνεται στη Φωνή, έχω μαζί μου πάντα και ένα συνοδευτικό όργανο και απλά το Λαλάω. Στόχος είναι το βάρος να πάει στη μελωδική γραμμή της φωνής και στο μήνυμα, την ψυχή του τραγουδιού. Φυσικά σε όλα σχεδόν λείπει η παρουσία του σολιστικού οργάνου, αλλά είναι μια συνειδητή επιλογή. Ίσως στο μέλλον αυτό να διανθιστεί και να εμπλουτιστεί, να μετουσιωθεί σε κάτι διαφορετικό.
Θέλω να σε ρωτήσω για το εύρος που απλώνεται η επιλογή σου. Είναι από ρουμελιώτικα, ηπειρώτικα, θρακιώτικα, ρεμπέτικα, κρητικά. Αλλά φτάνει μέχρι και Καζαντζίδη και το «Επιστροφές-καταστροφές». Ξέρεις πως αυτό σε μένα τουλάχιστον δημιουργεί μια έκπληξη και μια προσμονή για το επόμενο.
Κοινός παρονομαστής η φωνή! Τα θεωρώ όλα αυτά σαν παράγωγα της παράδοσης. Και σμυρναίικα και ρεμπέτικα και λαϊκά, ακόμα και έντεχνα, όπως το Φεϊρούζ. Και θέλω να σου ομολογήσω πως δεν φοβάμαι να βουτήξω σε δύσκολα κομμάτια που έχουν ταυτιστεί με μεγάλους ερμηνευτές όπως πχ ο Καζαντζίδης. Αυτή η έλλειψη φόβου όμως είναι προϊόν μελέτης, αν δεν μελετήσω κάτι δεν το ακουμπάω, αλλά η αλήθεια είναι ότι το αντιμετωπίζω σαν πρόκληση το να μπω σε σκοτεινά και άδυτα μουσικά δωμάτια. Πίσω από κάθε βίντεο, που διαρκεί ελάχιστα, υπάρχει αρκετή μελέτη και σοβαρή ενασχόληση με όλες τις λεπτομέρειες. Γιατί κάθε κομμάτι είναι διαφορετικό.
Τι εννοείς μελέτη;
Μελετώ την εποχή που γράφτηκε, την ιστορία στην οποία αναφέρεται, τα συναισθήματα που δημιουργεί. Δίνω μεγάλη σημασία στον στίχο, ακούω τις διάφορες εκτελέσεις και αν υπάρχει 1η εκτέλεση δίνω και εκεί μεγάλο βάρος. Προσπαθώ να καταλάβω αρχικά τι κάνει ο κάθε ερμηνευτής τεχνικά με τη φωνή του και έπειτα να νιώσω τι είναι αυτό που μπορεί να μου δώσει το χρώμα του κάθε τραγουδιού το χρώμα της εποχής και της περιοχής! Πάντα πρώτο μέλημά μου είναι να σεβαστώ το ύφος και το χρώμα!
Δώσε μου μια γενική περιγραφή αυτού που δημιουργείς.
Αν το συνοψίσω σε μια φράση, η βασική μου ιδέα με το Λάλα Το ήταν να κάνω ένα ταξίδι στον χρόνο και στον χώρο. Δηλαδή προσπαθώ να κάνω ένα ταξίδι στην Ελλάδα χωροταξικά να επισκεφθώ διάφορες περιοχές της Ελλάδας και να δω τι αξιοσημείωτο υπάρχει όταν πάμε προς τα πίσω στον χρόνο. Είναι μια μουσική πρόταση, σας προτείνω και σας προτρέπω να ακούσετε τα τραγούδια. Και δεν ξέρεις πόσο χαίρομαι που πολλοί μου λένε «Α, αυτό δεν το ήξερα, τι ωραίο τραγούδι!»
Πες μας μικρά μυστικά από όλη την προετοιμασία.
Αρχικά, προσέχω πάρα πολύ την άρθρωση, πώς θα ακουστούν καθαρά οι λέξεις του τραγουδιού. Και είναι ένα από τα σημεία που μου γράφουν σχόλια: «Αυτό το τραγούδι πρώτη φορά κατάλαβα τι λέει». Και ισχύει, γιατί πολλές φορές εκτός από τη ντοπιολαλιά υπάρχει και το πρόβλημα της κακής ηχογράφησης, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα η ηχογράφηση ήταν δύσκολο πράγμα. Και αυτό γίνεται γιατί με ενδιαφέρει πολύ να γίνει αντιληπτή η δύναμη, η ψυχή του στίχου, προσπαθώ να τον φέρω στο σήμερα.
Ζούμε σε έναν κόσμο που «τρέχει» και χρησιμοποιώ ένα μέσο το οποίο προμοτάρει τη γρήγορη εναλλαγή: είναι πολύ εύκολο με την κίνηση του αντίχειρα να πάμε στον επόμενο κόσμο και στον επόμενο.
Ξέρεις τι άλλο μου έχει κάνει φοβερή εντύπωση. Είναι ο τρόπος που ξεκινάς το βίντεο. Ένα χαμόγελο, μια φράση… Ξέρεις, είναι σαν να καλοσωρίζεις κάποιον χωρίς πολλά πολλά και να του λες «Καλως τον, πέρνα μέσα».
Χαίρομαι που σου δίνει αυτήν την εντύπωση, γιατί αυτό ακριβώς θέλω να κάνω. Να υποδεχτώ τον χρήστη και να του πω «άκου αυτό αν θες, είναι ωραίο»!
Είναι σαν να καταργείς αποστάσεις, φόρμες, τύπους, και να φτάνεις με αμεσότητα και με τη φωνή σου στον άλλον.
Δίνω μεγάλη σημασία στο να επικοινωνήσω γρήγορα και άμεσα αυτό που θα ακούσουν παρακάτω! Ζούμε σε έναν κόσμο που «τρέχει» και χρησιμοποιώ ένα μέσο το οποίο προμοτάρει τη γρήγορη εναλλαγή: είναι πολύ εύκολο με την κίνηση του αντίχειρα να πάμε στον επόμενο κόσμο και στον επόμενο. Προσπαθώ λοιπόν στα πρώτα δευτερόλεπτα να κρατήσω τον ακροατή, να καθυστερήσω την κίνηση του αντίχειρα προς τα πάνω. Είναι και αυτό προϊόν σκέψης και προβληματισμού για το πώς αυτό που θα δημιουργήσω θα είναι μεν όμορφο, αλλά θα επικοινωνηθεί με τρόπο που θα το ακούσουν όσο το δυνατόν πιο πολλοί και κυρίως όσο το δυνατόν πιο νέοι! Για να γίνει αυτό πρέπει να έρθουμε εμείς στον κόσμο τους, να προσαρμοστούμε στον τρόπο που λειτουργούν οι νέοι. Ακόμα και η διάρκεια των τραγουδιών είναι στοχευμένη, δε λέω όλο το τραγούδι, τραγουδάω ένα μέρος του. Ο στόχος είναι να θυμίσω στους παλαιότερους αλλά και να φυτέψω τον σπόρο στους νεότερους. Σε όποιον δημιουργηθεί το ενδιαφέρον θα μπορέσει να ψάξει και να ακούσει τον πλούτο των εκτελέσεων που έχουν γίνει για αυτά τα τραγούδια.
Δίνεις την αίσθηση του αυθόρμητου. Είναι έτσι όμως;
Κοίτα, με μια έννοια είναι αυθόρμητο γιατί πραγματικά βγαίνει από μέσα μου αβίαστα. Δεν είναι όμως με την έννοια ότι πας στο μικρόφωνο, πατάς rec και ηχογραφείς. Πίσω από κάθε κομμάτι υπάρχει πολλή μελέτη, σχεδιασμός και προετοιμασία. Στην αρχή ήταν πιο χρονοβόρο, τώρα έχει γίνει αυτοματοποιημένη διαδικασία, είναι πιο γρήγορο. Τον περισσότερο χρόνο δηλαδή τον αφιερώνω σε όλα όσα πρέπει να γίνουν πριν πατήσω το rec. Και ευτυχώς έχω την αμέριστη συμπαράσταση της οικογένειάς μου και έτσι μπορώ να δημιουργώ αλλά και να είμαι κοντά τους.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πώς επιλέγεις τα κομμάτια;
Έχω μια πολύ μεγάλη λίστα την οποία συνεχώς την εμπλουτίζω. Η λίστα αυτή έχει στη μία στήλη της τον τίτλο, στην άλλη την περιοχή, το είδος και διάφορες άλλες παρατηρήσεις. Η επιλογή βέβαια γίνεται με δικά μου κριτήρια, προσωπικά. Αν με ρωτούσε το παιδί μου τι τραγούδια να ακούσω πχ από την Ήπειρο και έπρεπε να επιλέξω δέκα, ε, αυτά τα δέκα θα είναι αυτά που θα ακούσεις και στο «Λάλα το».
Από τη στιγμή της ηχογράφησης μέχρι να κοινοποιηθεί υπάρχουν διάφορα στάδια, έτσι δεν είναι;
Ναι βέβαια και στην περίπτωση μου είναι λίγο one man show, αφού «βουτάω» σε όλα τα στάδια που περιλαμβάνουν την επεξεργασία του ήχου, τους υπότιτλους τίτλοι, το μοντάζ, την επεξεργασία εικόνας κ.λπ. Αφιερώνω πολύ χρόνο και εκεί γιατί θέλω όπως είναι μελετημένη η προετοιμασία έτσι να είναι άρτια όλα τα στάδια. Φυσικά εδώ έχει βοηθήσει και η πληροφορική (έχω πτυχίο και μεταπτυχιακό πάνω στην πληροφορική) όπου οι γνώσεις και η εξοικείωση που έχω στους υπολογιστές βοηθούν στην επιτάχυνση της διαδικασίας. Εν γένει, ναι μεν παίζει πρωταρχικό ρόλο η πρώτη ύλη, που είναι το τραγούδι αλλά θέλω και η συσκευασία να μην το αδικεί αλλά να το αναδεικνύει.
Έχεις σκεφτεί να βιοποριστείς από τη μουσική και να σταματήσεις την εργασία σου;
Ήδη τα τελευταία χρόνια η μουσική συνεισφέρει στο εισόδημα μου, αλλά δεν έχει περάσει από το μυαλό μου να στηριχθώ αποκλειστικά στη μουσική για τον βιοπορισμό μου. Στην παρούσα φάση έχω κάπως διαχωρίσει το βιοποριστικό κομμάτι από το καλλιτεχνικό και αισθάνομαι οκ με αυτό, υπάρχει μια ισορροπία. Το κάθε κομμάτι καλύπτει και διαφορετικές μου ανάγκες, χωρίς να παρεισφρέει το ένα στο άλλο. Φυσικά ο μόνος χαμένος είναι ο διαθέσιμος χρόνος και ο ύπνος μου, αλλά είναι και αυτό μια επιλογή, η τέχνη θέλει και τέτοιου είδους θυσίες. Προς το παρόν λοιπόν έχω βρει μια ισορροπία και έτσι πορεύομαι. Στο μέλλον θα δούμε.
Μια δωδεκάδα ΛαΛα Το
Με δυσκολία επέλεξα δώδεκα. Είτε επειδή είναι αγαπημένα, είτε γιατί δεν τα ήξερα!
Χ. Ξ.
1. Μανώλαρος, Νησιώτικο
2. Στης Γραμβούσας τ’ Ακρωτήρι, Κρητικό
3. Επιστροφές-Καταστροφές, Νεο Αστικό
4. Με γέλασαν τα πουλιά, Θράκη
5. Δυο μάγκες μες στην φυλακή, Ρεμπέτικο
6. Στης Νάουσας το Κάστρο, Μακεδονία
7. Μήλο μου χρυσό μου μήλο, Σαρακατσάνικο
8. Ρα καμπάνα, Αρβανίτικο
9. Φεγγαροπρόσωπη, Ηπειρος
10. Γείραν τα ελατόκλαρα, Μωριάς
11. Σαν τα μάρμαρα της Πόλης, Μικρά Ασία
12. Γιωργίτσα, Παραδοσιακό
