Η Γιοβάννα Μακκά είναι μία δημιουργός της νέας γενιάς. Με αφετηρία το τραγούδι και την υποκριτική, οδηγήθηκε στην διασκευή αλλά και τη συγγραφή θεατρικών έργων, κάτι που φαίνεται να την έχει «κερδίσει».
Παράλληλα, εργάζεται ως παιδαγωγός ενώ φλερτάρει έντονα και με την στιχουργική. Η Γιοβάννα, πριν λίγο καιρό αποφάσισε να παρουσιάσει τον εαυτό της απαλλαγμένο από τα στεγανά μιας ωραιοποιημένης εικόνας. Πως; «Ανέβασε» την πρώτη της φωτογραφία χωρίς περούκα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μιλώντας πια ανοιχτά για ένα θέμα που πολλοί επιλέγουν να αγνοούν. Την αλωπεκία.
«Βρέθηκα στη χορωδία του Μιχάλη Πατσέα στην Αγ. Παρασκευή, ο οποίος έκανε ακρόαση για νέα παιδιά. Από εκεί, ξεκίνησα να παίρνω τα πρώτα μαθήματα. Ένας εξαιρετικός αλλά αυστηρός δάσκαλος και μαέστρος. ‘Ο,τι έμαθα όμως τότε, μου φάνηκε χρήσιμο σε όλη μου την ζωή. Στην αρχή ήμουν λίγο απείθαρχη. Στην διάρκεια της πρόβας μιλούσα πολύ με τα υπόλοιπα παιδιά και έτσι αναγκαζόταν να μου αλλάζει συνέχεια θέσεις. Το αποτέλεσμα όμως, ήταν να μάθω να τραγουδάω ανάλογα με την θέση που βρισκόμουν. Σοπράνο, Μέτζο, ή Άλτο. Ναι μεν αυστηρός αλλά και δάσκαλος στην αυστηρότητα του.»
Τα επαγγελματικά της βήματα στο σανίδι ξεκινούν από το θέατρο σκιών.
«Η πρώτη μου επαγγελματική επαφή με το θέατρο ήταν στο θέατρο σκιών, με τον Τάσο Κώνστα και την Αλεξία Αλεξίου. Είχα την ευκαιρία, να είμαι βοηθός σκηνής σε παράσταση που έγινε από τον Ευγένιο Σπαθάρη, με τον ίδιο, στο θέατρο της Πεύκης. Το θέατρο σκιών δεν είναι σαν το θέατρο της πρόζας που ο ρυθμός είναι πολύ συγκεκριμένος. Εκεί, μπαίνεις σε μία διαδικασία συγχρονισμού με έναν καραγκιοζοπαίχτη που μπορεί κάθε φορά να αλλάζει το ρυθμό της παράστασης ανάλογα με το κοινό, το οποίο αντιμετωπίζεις με απόλυτο σεβασμό.
Η προετοιμασία πίσω απ’ τον μπερντέ είναι μαγική! Ακούς τους θεατές χωρίς να τους βλέπεις κι εκεί η έκθεση είναι μεγαλύτερη! Εκθέτεις την προσωπικότητα της φιγούρας, όχι του εαυτού σου. Είναι η απόλυτη συνειδητοποίηση του όταν μετέπειτα ανέβω στην σκηνή σαν ηθοποιός πρόζας, δεν εκθέτω τον εαυτό μου, εκθέτω τον ήρωα. Αυτό είναι μεγάλο σχολείο.»
Πότε δοκιμάστηκες πρώτη φορά στη συγγραφή και συρραφή έργων;
Η πρώτη φορά που δοκιμάστηκα στην θεατρική γραφή μου, ήταν το 2012 με τον «Γιαννάκη». Ήταν μία διασκευή δύο παραμυθιών, της Εύβοιας και της Σκύρου -με κάποια ενδιάμεσα δικά μου κομμάτια και νέους ήρωες- που παρουσιάστηκε στο θέατρο του Ν. Κόσμου για δύο σεζόν. Ήταν μία επιτυχία για την συγκεκριμένη εποχή και σ’ αυτό συνέβαλλε και η Νικολέτα Βλαβιανού η οποία έπαιζε κιόλας.
Με τους σύγχρονους συγγραφείς μας, τι γίνεται;
Αυτή είναι μία παράμετρος του θεατρικού γίγνεσθαι· δε μπορεί να διαφέρει από τα άλλα μέρη. Όταν λοιπόν, ο θεατρικός επιχειρηματίας θέλει να φέρει χρήματα στο ταμείο του, οι επιλογές θα είναι τέτοιες ώστε να το καταφέρει. Άρα, δεν θα προτιμήσουν έναν νέο συγγραφέα, άλλα κάποιον που είναι κοινά αποδεκτός, αναγνωρίσιμος με ένα έργο που θα έχει διαβαστεί και με ηθοποιούς που θα μας τραβήξουν για κάποιον λόγο τα βλέμματα.
Αυτό είναι μέσα στο πλαίσιο του ανταγωνισμού. Εγώ είμαι μία νέα συγγραφέας και γράφω ένα θεατρικό έργο. Μπορώ να ανταγωνιστώ τον Τσέχωφ; Όχι! Θα έλεγα όμως: «Ναι, να ανεβάσουν έργα άλλων συγγραφέων, να μην φοβηθούν! Όμως για να το κάνουν αυτό θα πρέπει να έχουν γνώσεις· κι οι περισσότεροι από αυτούς δεν έχουν! Με το θέατρο, συχνά ασχολούνται παραγωγοί που δεν έχουν καμία σχέση. Αν ο παραγωγός κατανοήσει το κοινό και όλους τους συντελεστές, τότε ίσως να έχουμε ένα αξιοπρεπές αποτέλεσμα.
Όταν έχεις ηθοποιούς, ενδυματολόγους, σκηνογράφους… Όλοι αυτοί πρέπει να πληρώνονται, γιατί εργάζονται. Αυτό είναι ένα πρόβλημα μεγάλο στον χώρο μας. Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν ότι γίνεται για να περάσουμε καλά κι ότι αντί να πάω για καφέ με τους φίλους μου παίζω θέατρο. Είναι ωραίο να κάνεις τη δουλειά σου με χαρά! Κι εγώ το νιώθω όταν διδάσκω! Όπως όμως εγώ θα πληρωθώ, το ίδιο πρέπει να ισχύει και για τους συντελεστές. Δε μπορεί να εργάζεται κόσμος τζάμπα.
Ποιο ρόλο διαδραματίζει το ίδιο το θέατρο;
«Το θέατρο είναι εξισορροπιστικό. Δηλαδή έρχεται να καλύψει συναισθήματα που εσύ δεν έχεις νιώσει, γιατί δεν έτυχε! Να γνωρίσεις έναν ήρωα που του συνέβη κάτι στη ζωή του. Γιατί θα πρέπει να είναι διδαχτικό το θέατρο; Είμαι γενικότερα κατά της τέχνης που είναι «βαριά» ή φοβερά δυσνόητη. Δεν είναι αυτός ο ρόλος της. Ένα πράγμα που κρατάω από την Σοφία Φιλιππίδου είναι η πρόταση: «Το θέατρο είναι τσαγκαρική». Ναι! Το θέατρο είναι τσαγκαρική. Χωρίς καλό παπούτσι από τσαγκάρη, δεν προχωράς.
Υποκινεί όμως το θυμικό.
Φυσικά! Γι’ αυτό βλέπουμε τους ανθρώπους να ταυτίζονται κι αυτός είναι ο στόχος. Να γίνει η συναισθηματική συνένωση. Να προκληθεί, ίσως, συμπόνια. Μπορεί να καταλαβαίνουμε τους ήρωες, μπορεί κι όχι. Αλλά γνωρίζουμε κάτι το οποίο, δεν έχουμε ζήσει εμείς. Με αυτό τον τρόπο, όπως ανοίγει το πνεύμα, ανοίγει κι η ψυχή. Η τέχνη είναι ένας δρόμος, προς τη συγχώρεση, την κατανόηση.
Πες μου όμως για τις «Αυλές» που σε συνδέουν με την Αναστασία Έδεν και τον Άρη Βλάχο. Και για να είμαι σαφής μιλάμε για το τραγούδι που πρόκειται να κυκλοφορήσει και του οποίου συνυπογράφεις τους στίχους…
Συγκεκριμένα, έχω επιμεληθεί το ρεφρέν του τραγουδιού. Εύχομαι να είναι ένα τραγούδι που θα αγαπηθεί απ’ τον κόσμο και να υποστηριχθεί από ραδιόφωνα που νοιάζονται για τη μουσική. Αυτό το τραγούδι έχει γραφτεί σε μία ιδιαίτερη στιγμή, φορτισμένη συναισθηματικά, γιατί είναι λίγος ο καιρός που έχει φύγει ο Μάνος Ελευθερίου απ’ τη ζωή. Ένας άνθρωπος που για δύο χρόνια είχε πολύ στενή συνεργασία με την Αναστασία και τον Άρη. Η Αναστασία Έδεν είναι μία καταπληκτική τραγουδίστρια! Πρέπει να το πω αυτό και μπορώ να το πω. Όχι μόνο τεχνικά. Είναι μια υπέροχη ερμηνεύτρια! Ο ‘Αρης Βλάχος από την άλλη, είναι ένας άνθρωπος που αξίζει να τον ακούσει κάποιος. Εύχομαι καλό ταξίδι και με το καλό να κάνουμε και άλλες συνεργασίες.
Πως σου φάνηκε αυτή «επίθεση περηφάνιας» προς τον Γ. Λάνθιμο σχετικά με την ταινία «The Favourite»;
Δυστυχώς- θα δυσαρεστήσω κάποιους- εμένα δε μου άρεσε. Για να είμαι ακριβής -θα μιλήσω σαν θεατής- καλλιτεχνικά, η τελευταία του δουλειά είναι μία από τις πιο δυνατές παραγωγές. Από άποψη φωτογραφίας είναι εξαιρετική, έχει φοβερό ρυθμό, πολύ ωραία κοστούμια. Συγχαρητήρια και στο μοντάζ. Το κείμενο όμως είναι η ουσία.
Εδώ έχουμε ένα σενάριο, το οποίο καλείται ο σκηνοθέτης να αναδείξει όπως το αντιλαμβάνεται. Στην εποχή που ζούμε υπάρχει μία φοβερή έξαρση ανηθικότητας. Όταν σκοπός, δεν είναι να καλύψεις αυτό που λείπει από τον θεατή, αλλά να του τονώσεις αυτό που ήδη είναι σε έξαρση, αυτό για ‘μένα κάνει το προϊόν φθηνό.
Είναι μια δουλειά, η οποία εκφράζει με έναν πιο ποιητικό τρόπο, αυτό που ζούμε σήμερα πιο έντονα. Βλέπουμε τη γυναίκα σε ρόλο εξουσιαστικό, σε ρόλο «άνδρα» στην προσωπική της ζωή, όχι όμως αναδεικνύοντας τη δυναμική της πλευρά, αλλά αλλοιώνοντας κάποια στοιχεία της. Η δυναμικότητα σε σχέση με την πονηριά ή την διαστροφή δεν έχουν καμία επαφή. Άλλο η δυναμική γυναίκα και άλλο η διαστροφική. Και ως διαστροφή δεν εννοώ να ερωτευτεί μία γυναίκα μία άλλη. Είναι μία συνολική διαστροφή.
Γενικά, οι άνθρωποι έχουμε μία κλίση στο ανήθικο. Μιλάμε για μία βασίλισσα και για το πώς θα την επηρεάσουμε στην διακυβέρνηση της, γιατί την θεωρούμε ουσιαστικά χαζή. Στον ρόλο του άνδρα έχουμε έναν ρόλο καρτούν, σαν τον τζόκερ ή σαν το θέατρο δρόμου της Ιταλίας. Πολύ υποτιμητικό και για τους δυο! Πρόκειται για εκμηδένιση των φύλων. Το μήνυμα που περνά η ταινία είναι ισοπεδωτικό. Αυτού του είδους η τέχνη, δεν με αφορά.
Μα ο ρόλος του κινηματογράφου δεν είναι αυτός; Να καυτηριάζει.
Ο Λάνθιμος έχει αντιληφθεί την σημερινή κατάσταση. Το μήνυμα ποιο είναι; Δεν τον ακυρώνω, γι’ αυτό και συνεχίζω να βλέπω ταινίες του. Έχει συναίσθηση της ανήθικης πραγματικότητας που μας έχει καταβάλει. Ναι. Ωραία! Παρακάτω! Γιατί την ίδια συναίσθηση, έχουν κι οι άνθρωποι που ζουν στην Ομόνοια! Απλώς, δε μπορούν να το εκφράσουν καλλιτεχνικά. Η τέχνη λοιπόν, έρχεται να κάνει ένα βήμα παραπάνω. Η υπέρβαση είναι η τέχνη. Αλλιώς είσαι ρεπόρτερ, δημοσιογράφος, καταγράφεις την πραγματικότητα. Εγώ αποζητώ την καλλιτεχνική άποψη.
«Bye, bye my hair» ήταν η ατάκα που συνόδευε μια φωτογραφία σου στα μέσα, χωρίς περούκα, μιλώντας πια ανοιχτά για την αλωπεκία.
«Το πρόβλημα ξεκίνησε όταν ήμουν σε πολύ μικρή ηλικία, αλλά επιδεινώθηκε τα πρώτα χρόνια της φοιτητικής μου ζωής. Όταν έκανα τα πρώτα βήματα στο θέατρο -για ευνόητους λόγους- αποφάσισα να φορέσω μια νέου τύπου περούκα. Είναι περούκες που ουσιαστικά «ράβονται» πάνω στο κεφάλι σου και συντηρούνται ανά μήνα. Είναι μία αρκετά επώδυνη διαδικασία. Το παράταιρο στην ιστορία, είναι ότι σε όποιον ρόλο είχα, φορούσα ή καπέλο ή μαντήλι, κάτι φοβερά αστείο.
Όταν αποφάσισα να αποστασιοποιηθώ και να συνεχίσω σε ένα άλλο κομμάτι της δουλειάς, κυρίως γράφοντας -γιατί αυτό με ενδιαφέρει να κάνω- είπα ότι δεν υπάρχει λόγος πια να έχω και αυτό το βάσανο. Οπότε πήρα την απόφαση να απεγκλωβιστώ. Εκτός του ότι ήταν επώδυνο και αρκετά ακριβό, συνέβαλαν και πολλοί άλλοι παράγοντες. Βέβαια, όσο δεν με ενόχλησε εμένα τόσο παράξενο φάνηκε στους ανθρώπους. ‘Επρεπε να εξηγήσω ότι δεν ασθενώ. Λάμβανα πολλά μηνύματα και χρειαζόταν να πω ότι είναι αλωπεκία.
Τα μαλλιά είναι ένα στοιχείο θηλυκότητας ωστόσο δεν σημαίνει ότι το χτένισμα ή το κούρεμα μας θα αναδείξει την θηλυκότητα μας. Αυτό όμως δεν υποχρεούται να το καταλάβει ένα παιδί, γιατί δεν έχει την ωριμότητα. Είναι δύσκολο να το αποδεχθείς. Δεν ήρθα εδώ να το παίξω ηρωίδα και να πω «δεν τρέχει τίποτα». Τρέχει. Κι εγώ στενοχωρήθηκα πάρα πολύ και εννοείται ότι σκεφτόμουν πως θα το διαχειριστώ. Είναι ένα βάρος. Το να απεγκλωβιστώ όμως ήταν πολύ σημαντικό και συνηγόρησαν πολλοί παράγοντες. Βρήκα θάρρος από το Θεό να το διαχειριστώ και να κοινοποιήσω την κατάσταση.
Για να καταλάβουμε την αίσθηση, είναι σαν να σου πει κάποιος «θα σου κόψω το χέρι». Για την γυναίκα έτσι είναι… Ίσως το ίδιο να ισχύει και για τους άνδρες. Όμως και αυτό πρέπει να το αντιμετωπίσουμε στο επίπεδο της θνητότητας. Υπάρχουν άλλα προβλήματα υγείας, που δεν έχουν εικόνα. Προβλήματα, που δεν αντιλαμβάνεται ο διπλανός. Αυτό δε σημαίνει ότι εσύ δεν πολεμάς.
Η εικόνα που παρουσιάζουν τα μέσα δεν είναι η ανθρώπινη, είναι η ιδανική. Η εξωτερική ομορφιά είναι κάτι που θέλεις να δεις, αλλά δεν παίζει καθοριστικό ρόλο. Η ουσία κρύβεται στην εσωτερική ομορφιά. Κάθε εποχή έχει τη δική της αντικειμενική ομορφιά. Πρέπει να κατανοήσουμε, ότι όντως υπάρχει ομορφιά με αντικειμενικά κριτήρια. Αλίμονο αν δεν το αναγνωρίζαμε!
Υπάρχουν άνθρωποι για τους οποίους όλοι θα συμφωνήσουμε ότι είναι όμορφοι… Όμως είναι ένας από τους παράγοντες μες στη ζωή. Ένα πολύ όμορφα διακοσμημένο σπίτι χωρίς ανθρώπους να το ζούνε με αγάπη, δεν έχει κανένα νόημα! Το ίδιο ισχύει και για έναν άνθρωπο. Ένας όμορφος άνθρωπος χωρίς ουσία μέσα του, δεν έχει καμία σημασία.
Να παραδεχτούμε όμως και την άλλου τύπου ομορφιά. Γι’ αυτό μιλάω στα παιδιά για την έξις. Τα μόνιμα χαρακτηριστικά και η αποδοχή τους. ‘Εχω την ευλογία να δουλεύω με παιδιά τα οποία μου έχουν αποκαλέσει κάποια άσχημη. Να καταλάβουμε όμως κάτι, γιατί εκεί μιλάμε για την αγνότητα του λόγου, αυτό είναι η καθαρή αλήθεια χωρίς γνώση.
Ποια ήταν η αντίδραση των μαθητών σου όταν σε είδαν χωρίς την περούκα;
Υπήρξαν παιδιά που έκλαψαν, συγκινήθηκαν, είχαν απορίες, τις οποίες λύνεις και είναι λογικό. Στην αρχή υπήρχε μία απόσταση. Κάποια από αυτά τα παρακίνησα να ακουμπήσουν το κεφάλι μου, όποτε από εκεί πήρε τον δρόμο του. Από τα παιδιά δεν υπάρχει ρατσισμός. Μπορεί να συνειδητοποιούν την διαφορετικότητα, αλλά αυτό δεν είναι ρατσισμός. Μην το φτάνουμε στα άκρα. Δε μπορεί το παιδάκι να κλείνει τα μάτια όταν θα δει κάτι διαφορετικό από αυτό που βλέπει στον καθρέφτη.
Η πρώτη διαφορετικότητα που αντιλαμβάνεται, είναι αυτή του φύλου. Εγώ είμαι κορίτσι, αυτό είναι αγόρι. Ας μην κρίνουμε την συνειδητοποίηση της διαφορετικότητας, είναι άλλο πράγμα από τον ρατσισμό. Τα παιδιά πρέπει να την αντιλαμβάνονται και να την σέβονται. Δεν είναι ρατσιστικό να πεις «ο Κωστάκης είναι από την Αλβανία» αφού είναι από την Αλβανία. Αυτό δεν είναι ρατσισμός, ούτε μπούλινγκ.
Ποιες είναι οι συμβουλές σου στα παιδιά;
Λέω στα παιδιά: Δεν θα βάλουμε μέτριους στόχους, αλλά το τέλειο. Θα είστε ικανοποιημένοι με κάθε βήμα που κάνετε προς την τελειότητα. Ακόμη κι αν δεν την φτάσετε ποτέ! Ο Καβάφης μας το έχει πει ξεκάθαρα στην Ιθάκη. Και σε αυτή την διαδρομή εύχεσαι να βρεις συνοδοιπόρους. Δεν έχει σημασία να κάνεις μία διαδρομή μόνος σου. Χρειάζεσαι τον άνθρωπο δίπλα σου. Η μελαγχολία δε θα οδηγήσει πουθενά. Τα βήματα μας να είναι για να προοδεύσουμε και όχι για να πάμε πίσω στη ζωή μας. Η ζωή είναι ένας διαρκής αγώνας.
Λίγα λόγια για την Γιοβάννα Μακκά
Πρωτότυπα θεατρικά έργα: • Χείλη πορσελάνη • Γαρύφαλλα • Αναστασία, μονόπρακτο
Διασκευές σε θέατρο: • Ο Γιαννάκης, από παραδοσιακά ελληνικά παραμύθια, • Όρνιθες, από το πρωτότυπο θεατρικό έργο του Αριστοφάνη, • Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας, Σαίξπηρ από την μετάφραση του Ε. Μπελλιέ, • Ο Σωκράτης της Ξανθίππης, από το κείμενο του Κ. Βάρναλη, Η Αληθινή Απολογία του Σωκράτη
Μετάφραση: Εκπαιδεύοντας την Ρίτα, Russell
Σπουδές: Απόφοιτη Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Κοινωνική Θεολογία.
Διακρίσεις: από το Υπουργείο Πολιτισμού στην Υποκριτική με 1ο, 2ο & 3ο βραβείο καθώς και στο Τραγούδι με 2ο βραβείο και έπαινο σε διαγωνιστικές διοργανώσεις.
