Τι θα γινόταν αν το ΑΙ καταστρεφόταν αύριο το πρωί; Οι επαγγελματίες θα υπολειτουργούσαν ή θα ανέπνεαν τον αέρα της πρωτότυπης σκέψης; Τέσσερις εργαζόμενοι διαφορετικών πεδίων μας απαντούν.
«Οι άνθρωποι έχουμε μέσα μας δύο μεγάλα ένστικτα: της δημιουργίας και της καταστροφής. Ιδίως το δεύτερο, μας είναι εξαιρετικά χρήσιμο. Αλλάζουμε δουλειές, χωρίζουμε από σχέσεις, κάνουμε στη διάρκεια της ζωής μας μικρο-καταστροφές, οι οποίες μας βοηθάνε να δεχθούμε την τελική μας πανωλεθρία, τον θάνατο», μου λέει η Γεωργία, η οποία κάνει το αγροτικό της στην Ψυχιατρική ενός ακριτικού ελληνικού νησιού και συνεχίζει: «με το Chat GPT η καταστροφή είναι αδύνατη. Δεν μπορείς να τσακωθείς, να χαλάσει η σχέση, να παγώσει η επικοινωνία. Και αυτό είναι διαστρεβλωτικό». Πράγματι, ο νέος πανταχού παρών βοηθός είναι διαθέσιμος 24/7, για να απαντήσει όλες τις ερωτήσεις μας πρόθυμα και άμεσα: από συνταγές με τα υλικά που έχουμε στο ψυγείο, μέχρι λύσεις σε σύνθετα θέματα στο επαγγελματικό περιβάλλον. Σ’ αυτό το δεύτερο σκέλος θα σταθούμε στο συγκεκριμένο άρθρο, μιας και η σκέψη που με τρώει διαρκώς αυτές τις μέρες είναι πόσο έχει εισχωρήσει το Chat στην εργασία και τι αποτέλεσμα θα είχε στην επαγγελματική μας λειτουργικότητα εάν –εν μια νυκτί– έπαυε να υπάρχει.
Αναφορικά με την χρήση του Chat από τους νέους γιατρούς, η Γεωργία μου επιβεβαιώνει: «Βεβαίως το χρησιμοποιούν οι νεότεροι. Σου δίνει μια ψευδοαυτοπεποίθηση σε στιγμές που νιώθεις πελαγωμένος απ’ την πληροφορία». Από την άλλη, η φύση του επαγγέλματος έχει εγγενώς πολύ διάβασμα, και συνεχές update γνώσεων. Ο γιατρός ξέρει ήδη απ’ τα φοιτητικά του χρόνια, ότι μέρος της εβδομαδιαίας ρουτίνας του θα είναι να σκαλίζει άρθρα, βιβλία, και έγκυρες εξειδικευμένες ιστοσελίδες. «Προκύπτει επομένως το εξής «ταμπού» μεταξύ μας: αφού διαβάζεις που διαβάζεις, γιατί να διαβάσεις την Super Κατερίνα (aka Chat GPT) από το να διαβάσεις τους New York Times;». Την ρωτάω αν η δουλειά του γιατρού θα μπορούσε να αντικατασταθεί από τις μηχανές˙ είναι σίγουρη πως οι γιατροί δεν «κινδυνεύουν» με αφανισμό, υπογραμμίζει όμως το μεγάλο ατού του Chat: «Είναι πολύ καλό σ’ αυτό που λέμε διαφορική διάγνωση, όταν έχεις δηλαδή την συμπτωματολογία και πρέπει να καταλήξεις σε δύο τρεις παθήσεις και στην συνέχεια με την βοήθεια της κλινικής εικόνας, του ιστορικού και της ατόπου απαγωγής να βγάλεις ένα τελικό συμπέρασμα. Ε, η τεχνητή νοημοσύνη εκείνες τις δύο τρεις παθήσεις τις βρίσκει γρήγορα και συνήθως σωστά. Και, ναι, σ’ αυτήν την περίπτωση το χρησιμοποιούμε αρκετά». Εκείνο που την προβληματίζει πάντως είναι ότι δημιουργείται μια νέου τύπου εξάρτηση. Θεωρεί, δε, ότι πράγματι αν καταστρεφόταν ξαφνικά το Open AI, πολλοί εργαζόμενοι θα υπολειτουργούσαν.
Περνώντας, τώρα σε ένα άλλο πεδίο, εξίσου σημαντικό για τη διατήρηση της ζωής ή έστω του ευ ζην, αυτό της της εκπαίδευσης, η εικόνα που παίρνω από την κυρία Παυλίνα Πέππα, καθηγήτρια στο 2ο ΓΕΛ Κορίνθου, με εκπλήσσει ευχάριστα. Οι φιλόλογοι στο σχολείο έχουν πάρει απόφαση όχι μόνο ότι το ΑΙ έχει έρθει για να μείνει, αλλά ότι μπορεί να γίνει ένας πολύτιμος βοηθός. «Επιτέλους έχουμε κάποιον να μας βοηθάει» μου λέει γελώντας. Η ίδια χρησιμοποιεί το Chat GPT για να φτιάξει ασκήσεις, αλλά και για πειραματισμούς με διάφορα κείμενα: «Μπορείς να γίνεις πολύ δημιουργικός μ’ αυτό το πράγμα αν έχεις όρεξη και υλικό. Και πιστεύω ότι στα παιδιά πλέον αυτό πρέπει να καλλιεργούμε: την δημιουργικότητα και την καινοτομία. Με το ΑΙ είδαμε με τον πιο εμφατικό τρόπο ότι για απλά πράγματα η ανθρώπινη νόηση δεν είναι αναγκαία πλέον, ούτε χρειάζεται σώνει και ντε να αναλωνόμαστε». Στο συγκεκριμένο σχολείο, μάλιστα, έχουν κάνει και την κίνηση μάτ: έκοψαν τις εργασίες για το σπίτι. «Δεν το συνεννοηθήκαμε καν κεντρικά. Απλά ένας ένας είδαμε ότι δεν έχει νόημα πια, τα παιδιά έκαναν τη δουλειά τους με το ΑΙ. Σήμερα οποιαδήποτε εργασία την κάνουμε ελεγχόμενα εντός της τάξης, κι ό,τι προλάβουμε. Οι νέες εποχές θέλουν νέες λύσεις και χαίρομαι που βλέπω ότι οι σημερινοί πενηντάρηδες συνάδελφοι είναι ανοιχτοί στην αλλαγή, δεν υπάρχει η παλιά ακαμψία».
Οι επόμενοι δύο «καλεσμένοι» μας, παρότι έρχονται από εντελώς διαφορετικά πεδία, έχουν κοινή στάση απέναντι στον ψηφιακό φίλο: έλλειψη εμπιστοσύνης! Η Κάτια είναι αναλύτρια σε αγορές ενέργειας. Μια μέρα έστησε παγιδούλα στο Chat: «Θυμάμαι μια φορά το είχα τσεκάρει επίτηδες. Το είχα ρωτήσει αν είναι σωστό κάτι που ήξερα ότι ήταν, και μου απάντησε πως πράγματι ήταν σωστό. Μετά του λέω ‘’είσαι σίγουρος; για ψάξε καλύτερα’’ και μου απαντάει ‘’με συγχωρείς, φαίνεται πως το τάδε τελικά είναι λάθος’’, οπότε κάπου εκεί έχασα πλήρως την εμπιστοσύνη μου». Αυτό συμφωνεί απόλυτα με κάτι που μου είχε πει η Γεωργία στην κουβέντα μας και που κρύβει το βασικό μειονέκτημα του συγκεκριμένου ΑΙ: «Το Chat σε καθρεφτίζει απόλυτα, είναι σαν να κοιτάς το είδωλο όσων του γράφεις. Γι’ αυτό σε θέματα γνώσεων αν επιμείνεις ότι έχει λάθος, θα έρθει με τα νερά σου, ακόμα κι αν δεν ισχύει. Και γι’ αυτό θέλει συνεχές check!». Η Κατερίνα, πάντως, που η δουλειά της απαιτεί προηγμένο προγραμματισμό, καταφεύγει στο Chat, επιφυλακτικά πάντα. «Όταν το πρόγραμμα μου βγάζει error, μεταφέρομαι στο ρομποτάκι και μου δίνει μια κατεύθυνση. Αν δεν υπήρχε θα έπρεπε να βάλω το μυαλό μου να δουλέψει ή να αγγαρέψω συναδέλφους. Ίσως και να ήταν καλύτερα. Φοβάμαι ότι μας εμποδίζει να αναπτύξουμε κάποια skills κι αυτό με τρομάζει. Απ’ την άλλη το να του αντισταθείς είναι πολύ δύσκολο…»
Ο Βασίλης δημοσιογραφεί σε ιστοσελίδες και έντυπα. Μέσα στο καθημερινό του πρόγραμμα είναι να διαβάζει τον ξένο Τύπο, κι όχι μόνο στα αγγλικά. «Έχω βρει τον δάσκαλό μου με τις μεταφράσεις. Είναι το μόνο πεδίο που με βοηθάει πολύ. Στο να παράξει κείμενο όμως δεν το εμπιστεύομαι καθόλου. Έχει αυτή την πλαστική γλώσσα που βρωμάει από χιλιόμετρα κι ορισμένες φορές λέει αρλούμπες». Άπιστος Θωμάς κι εκείνος με τον νεοφερμένο βοηθό. Παραδέχεται όμως ότι θα του έλειπε πολύ αν εξαφανιζόταν: «Θα ένιωθα κάποιου είδους “ανασφάλεια”, διότι δεν θα ήταν εκεί να μου δώσει μία γρήγορη λύση. Αυτό μπορεί να είναι και μία πληροφορία εκτός εργασιακού πλαισίου. Με λίγα λόγια, η δυνατότητα του να απευθυνθώ στο Chat με καθησυχάζει. Από την στιγμή που αυτός ο απρόσωπος βοηθός έχει υπάρξει και βλέπω να έχει μπει στις ζωές μας για τα καλά, η απουσία του θεωρώ πως θα ήταν κάτι παραπάνω από αισθητή και δεν θα θέλαμε καν να σκεφτούμε κάτι τέτοιο!»
Άμισθος σύμβουλος ή μια νέα τύπου εξάρτηση είναι τελικά το Chat GPT; Απάντηση φοβάμαι πως είναι ακόμα πολύ νωρίς για να υπάρξει. Οι επαγγελματίες πάντως το έχουν καθημερινά ανοιχτό σε ένα tab του υπολογιστή τους. Κάποιοι ως safe zone, άλλοι ως ζωτικό κομμάτι της επαγγελματικής δημιουργίας τους. Σε όποια κατηγορία κι αν ανήκετε, θέλω να θυμάστε ότι η πειθαρχία σώζει ζωές και καριέρες. Και κάτι ακόμα, ότι το ΑΙ είναι ένα καταναλωτικό προϊόν. Νωρίτερα ή αργότερα θα αρχίσει να ανεβαίνει η τιμή του, ιδίως όταν θα μας έχει γίνει εξαιρετικά απαραίτητο. Δείτε το παράδειγμα των Apple. Όταν έρθει εκείνη η ώρα φροντίστε είτε να το αντέχει το πορτοφόλι σας, είτε να έχετε τα αντισώματα να αντέξετε την απουσία του…
