Οι κοινωνίες και οι πολιτικές που καθορίζουν το πώς αυτές θα αναπτύσσονται, πώς θα αναπαράγονται και πώς θα βιούν, πρώτα δημιουργούν προβλήματα και μετά πασχίζουν να τα λύσουν.
Αφού πρώτα δημιουργήθηκαν τεράστιες πόλεις (με πληθυσμό επιπέδου χωρών) με αδιανόητη πυκνοκατοίκηση και με ανυπέρβλητα εμπόδια στην ανάπτυξη της κοινότητας, τώρα ειδικοί και επιστήμονες εφευρίσκουν νέα μοντέλα που στοχεύουν σε μια καλύτερη ζωή.
Η θεωρία των 15 λεπτών δεν είναι καινούργια. Στην Ελλάδα έρχεται με κάποια καθυστέρηση και η συζήτηση ανοίγει όχι πάντα με τον πιο ουσιαστικό τρόπο. Η κεντρική ιδέα είναι πως όλα πρέπει να απέχουν από το σημείο διαμονής το πολύ 15 λεπτά είτε με τα πόδια είτε με ποδήλατο. Υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευση και σχολεία, αγορά και πάρκα κ.λπ. Στην πραγματικότητα μιλάμε για έναν άνευ προηγουμένου σχεδιασμό με πλήρη χωροταξική καθοδήγηση.
Στις ήδη υπάρχουσες πόλεις φαντάζει αδύνατη μια τέτοια εφαρμογή. Γιατί οι πόλεις είναι το αποτύπωμα της Ιστορίας, των ανθρώπων, των γεγονότων αλλά και της μορφολογίας. Σκεφτείτε την Αθήνα, μια πόλη με αποτυπώσεις χιλιάδων χρόνων, να πρέπει να «ακολουθήσει» αυτήν τη λύση.
Σκεφτείτε όμως μια νέα πόλη που θα χτιστεί με βάση αυτές τις «εργοστασιακές ρυθμίσεις»… Αλήθεια, πόσο θα μοιάζουν όλα μεταξύ τους; Όπως και να ’χει, άλλοι το βλέπουν σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας και δυστοπία, ενώ άλλοι εμπνέονται από τέτοιου είδους σχεδιασμούς.
Σε αυτό το μικρό λοιπόν αφιέρωμα, φιλοξενούμε τρεις διαφορετικές απόψεις που ελπίζουμε να δημιουργήσουν την όρεξη για προβληματισμό και σκέψη!
Χρύσανθος Ξάνθης
Ακόμη ένα σχέδιο για την πολύπαθη πρωτεύουσα;
Τάσης Παπαϊωάννου
Αρχιτέκτων – ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ
Η Αθήνα είναι μια πυκνοδομημένη μεγαλούπολη, υδροκέφαλη και παχύσαρκη που συγκεντρώνει στην ευρύτερη περιοχή της σχεδόν το μισό πληθυσμό της χώρας. Παρόλα τα πολλά πολεοδομικά και ρυθμιστικά σχέδια που εκπονήθηκαν στο παρελθόν, από την εποχή των Κλεάνθη και Schaubert μέχρι και σήμερα, κανένα δεν εφαρμόστηκε ολοκληρωτικά στην πράξη. Η πόλη επεκτάθηκε αποσπασματικά και άναρχα, κυρίως ως αποτέλεσμα συνεχόμενων ιδιωτικών πολεοδομήσεων, οι οποίες κάθε τόσο «νομιμοποιούνταν» και εντάσσονταν σταδιακά στο «Σχέδιο Πόλεως». Ένα συνονθύλευμα ασύνδετων μεταξύ τους θραυσμάτων που το ένα έρχονταν να προστεθεί τυχαία δίπλα στο άλλο.
Η ανεξέλεγκτη διαχρονική κερδοσκοπία πάνω στη γη ήταν αυτή που δεν άφησε κανένα τμήμα της ακάλυπτο. Μια γη που τόσο πολύ τραγουδήθηκε και υμνήθηκε στο παρελθόν για την ομορφιά του φυσικού της τοπίου και η οποία κακοποιήθηκε αλύπητα, απ’ άκρου σ’ άκρο, σε διάστημα μικρότερο των 80 χρόνων. Τίποτε δεν στάθηκε εμπόδιο να χτιστεί βίαια κάθε σπιθαμή του εδάφους της, μην αφήνοντας ελεύθερη καμιά περιοχή μέσα στο σώμα της για τη δημιουργία των απαραίτητων πάρκων και χώρων αστικού πρασίνου, τόσο αναγκαίων για τη λειτουργία και την υγιεινή της πόλης.
Η πολεοδομική ιστορία της πρωτεύουσας, αλλά δυστυχώς και πολλών επαρχιακών πόλεων που μιμήθηκαν το παράδειγμά της, είναι γεμάτη από δημόσια έργα υποδομών που έρχονταν πάντοτε εκ των υστέρων, να κατασκευαστούν σε μια ήδη υπερχτισμένη πόλη. Κοντολογίς, πρώτα χτίστηκαν τα κτίρια και μετά κατασκευάστηκαν οι υπόνομοι, τα δίκτυα κοινής ωφέλειας, το μετρό κλπ. Ένα διαχρονικό εργοτάξιο που έπνιγε την πόλη κάθε τόσο μέσα στα χρόνια, δημιουργώντας τεράστια προβλήματα στην εύρυθμη λειτουργία της, υποβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής των κατοίκων της μέχρι τις μέρες μας.
Για την κατάσταση και τα διαχρονικά προβλήματα της Αθήνας έχουν γραφτεί πολλά και θα συνεχίζονται να γράφονται κι άλλα, με τον κατάλογο να μην έχει τέλος. Τελευταία, η συζήτηση επανέρχεται στους τρόπους παρέμβασης που θα έδιναν μια ανάσα στις ασφυκτικά δομημένες γειτονιές της πρωτεύουσας και θα αποσυμφόριζαν το κυκλοφοριακό χάος, το οποίο έχει φτάσει σε σημείο εμφράγματος στις ώρες αιχμής και όχι μόνον. Στα πλαίσια αυτά δημοσιοποιήθηκε από τον Δήμο της Αθήνας το σχέδιο «Πόλη των 15 λεπτών» που βασίζεται στη θεωρία του γαλλοκολομβιανού επιστήμονα Κάρλος Μορένο. Ένα φιλόδοξο σχέδιο που έχει εφαρμοστεί σε κάποιες ευρωπαϊκές πόλεις με θετικά –ως επί το πλείστον- αποτελέσματα, ενώ σε άλλες έχει προξενήσει μεγάλες αντιδράσεις. Σύμφωνα με αυτό, δίδεται η δυνατότητα στον κάτοικο μιας περιοχής να προσεγγίζει με τα πόδια ή το ποδήλατο όλες τις βασικές υπηρεσίες –υγεία, παιδεία, εκπαίδευση, πράσινο, ψυχαγωγία– μέσα σε 15 λεπτά, χωρίς να χρησιμοποιεί το ιδιωτικό του αυτοκίνητο. Αυτό βέβαια προϋποθέτει την κατασκευή ενός ευρύτατου δικτύου πεζοδρόμων και ποδηλατοδρόμων, αλλά κυρίως τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων και χώρων πρασίνου στις περιοχές που αυτές απουσιάζουν. Μία ρύθμιση η οποία αναφέρεται περισσότερο σε μια καινούργια πόλη, παρά σε μια υπάρχουσα μεγαλούπολη, όπως η Αθήνα με τα τόσα πολλά προβλήματα.
Κάθε πόλη όμως διαφέρει από την άλλη και την χαρακτηρίζουν οι δικές της ιδιομορφίες. Στην Αθήνα βέβαια, με την υφιστάμενη πολεοδομική συγκρότηση, αλλά και το έντονο φυσικό ανάγλυφο, μοιάζει εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί ένα τέτοιο σχέδιο και σε πρώτη ματιά φαντάζει ουτοπικό. Γιατί υποθέτουμε ότι σε μια τέτοια προοπτική, η προτεραιότητα θα ήταν να ξεκινήσει κανείς από τις υποβαθμισμένες γειτονιές, οι οποίες αντιμετωπίζουν και τα σημαντικότερα προβλήματα και όχι φυσικά από τις κεντρικές και πιο ευνοημένες περιοχές. Σε κάθε περίπτωση, η άναρχη και ανορθολογική πολεοδομική οργάνωση της Αθήνας, δεν επιτρέπει το διαχωρισμό της σε μικρότερες αυτοδύναμες περιοχές που οι κάτοικοί τους θα έχουν την «πολυτέλεια» να προσεγγίζουν σε 15 λεπτά όλες τις βασικές υπηρεσίες που τους αφορούν.
Σήμερα οι δρόμοι της πρωτεύουσας (κι όχι μόνο) έχουν μετατραπεί σε ατελείωτα υπαίθρια parking, ενώ στους περισσότερους τα πεζοδρόμια είναι πολύ στενά και συνήθως επικίνδυνα. Ενώ η δημιουργία πεζοδρόμων θα ευνοούσε τη μετακίνηση των κατοίκων με τα πόδια, από την άλλη προϋποθέτει πολύ σοβαρές κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, προκειμένου να μην δημιουργηθούν ακόμη πιο δυσεπίλυτα προβλήματα απ’ αυτά που ήδη υπάρχουν. Από την άλλη, η κίνηση των πολιτών δεν περιορίζεται στα στενά όρια μιας περιοχής, αλλά σε ολόκληρη την πόλη κι είναι ευνόητο ότι αυτή η αυτονόητη συνθήκη, δεν μπορεί στο όνομα οποιουδήποτε σχεδίου να αποτραπεί ή να καταργηθεί. Ας μη λησμονούμε επίσης, ότι στις πόλεις που εφαρμόστηκε το σχέδιο «Πόλη 15 λεπτών» υφίσταται ένα εξαιρετικά αξιόπιστο, γρήγορο και ευρύτατο δίκτυο ΜΜΜ (μετρό, λεωφορεία, τραμ κλπ.) που αποτελεί την μόνη προϋπόθεση, ώστε ο κάτοικος μιας πόλης να μη χρησιμοποιεί το ιδιωτικό αυτοκίνητο και να επιλέγει τα δημόσια μέσα μεταφοράς.
Για δεκαετίες ολόκληρες οι δημόσιοι χώροι της Αθήνας παραμένουν εγκαταλελειμμένοι από το κράτος, αλλά και από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με αποτέλεσμα οι πολίτες της να μη θεωρούν τους χώρους αυτούς δική τους δημόσια περιουσία. Δεν έχουν πάρκα να περπατήσουν ελεύθερα και ανεμπόδιστα, να αναπνέουν καθαρό αέρα, παιδικές χαρές να παίζουν τα παιδιά τους, υπαίθριους χώρους που να μπορούν να κάθονται δίχως να πληρώνουν κάποιο τσουχτερό αντίτιμο. Το σχέδιο να προσεγγίζουν απλώς γρήγορα κάποιους κοινόχρηστους χώρους, φαντάζει με προσβολή της νοημοσύνης τους, όταν ακριβώς οι χώροι αυτοί είναι ανύπαρκτοι στη γειτονιά τους. Πρώτα πρέπει να σεβαστεί τους πολίτες η Πολιτεία, ώστε και οι πολίτες με τη σειρά τους, να σεβαστούν την Πολιτεία! Με κανένα σχέδιο επικοινωνιακού και όχι ουσιαστικού χαρακτήρα, δεν μπορεί να επιλυθεί κάποιο από τα χρόνια προβλήματα που ταλανίζουν την πόλη μας. Γιατί τελικά, ο τρόπος που συμπεριφερόμαστε και κινούμαστε μέσα στην πόλη –σε κάθε πόλη– δείχνει και το πολιτισμικό επίπεδο της κοινωνίας μας.
Γειτονιές 15 λεπτών – Ζώνες Περπατησιμότητας και Βιώσιμης Κινητικότητας
ΜΑΡΩ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ
Αντιδήμαρχος Αστικής Αναζωογόνησης & Ανθεκτικότητας
αρχιτέκτονας – πολεοδόμος/χωροτάκτης
Δήμος Αθηναίων
Η Αθήνα έχει πληθυσμό περίπου 650.000 κατοίκων με πυκνή δόμηση, περιορισμένους ελεύθερους κοινόχρηστους χώρους πρασίνου και γειτονιές διαμορφωμένες μέσα στις δεκαετίες με πολλαπλές δυσκολίες πρόσβασης. Ταυτοχρόνως, η καθημερινή χρήση του ΙΧ εξελίσσεται σε βασικό παράγοντα επιβάρυνσης της κυκλοφορίας και της στάθμευσης και αυτή η συνήθεια συμβάλλει στην αλλοίωση του χαρακτήρα των γειτονιών μας, σαν οικιστικό και πολιτιστικό κύτταρο της πόλης. Η έννοια της περπατησιμότητας και η διασφάλιση της προσβασιμότητας για όλες τις ομάδες των συμπολιτών μας, οφείλουν να βρίσκονται στο επίκεντρο των πολιτικών συγκοινωνιακού και πολεοδομικού σχεδιασμού.
Όσο πιο ολοκληρωμένες και πλήρεις είναι αυτές οι πολιτικές, τόσο περισσότερο θα μπορέσουν να συμβάλλουν στην αλλαγή παραδείγματος για την κινητικότητα στην πόλη, ώστε τελικά να υπάρξει πραγματική βελτίωση της ποιότητας ζωής μας: για παράδειγμα η διαπλάτυνση πεζοδρομίου μπορεί να απαιτεί μονοδρομήσεις και ίσως μείωση των θέσεων στάθμευσης, και αυτό με την σειρά του να απαιτήσει τη δημιουργία οργανωμένων χώρων ή και κτιρίων στάθμευσης. Το όφελος όμως, να μπορείς να περπατάς κάτω από την δενδροστοιχία χωρίς εμπόδια είναι ανυπολόγιστο για την πόλη, τις γειτονιές μας και το μικροκλίμα της Αθήνας.
Είναι γνωστό ότι η περίοδος του Covid-19 αξιοποιήθηκε σε όλη την Ευρώπη για να ενισχυθεί η κινητικότητα πεζών και ποδηλάτων και να επανακτηθούν χώροι, διαδρομές και ζώνες εντός των γειτονιών με στόχο την ενίσχυση της βαδισιμότητας και των κοινόχρηστων χώρων αναψυχής. Δυστυχώς για την Αθήνα, χάθηκε αυτή η ευκαιρία, με άσκοπους περιπάτους!
Η Αντιδημαρχία Αστικής Αναζωογόνησης και Ανθεκτικότητας από το 2024 έχει ενεργοποιήσει τη διαδικασία σχεδιασμού ενός μοντέλου «Γειτονιές των 15 λεπτών» με στόχο την ανάδειξη των αστικών γειτονιών, την αντιμετώπιση των χρόνιων προβλημάτων προσβασιμότητας, την ενθάρρυνση των πολιτών για χρήση της μικροκινητικότητας έναντι των ΙΧ και τέλος, την υποστήριξη της περπατησιμότητας ως στοιχείο βιώσιμης μετακίνησης και ανθεκτικότητας της Πόλης της Αθήνας.
Το μοντέλο αυτό σχεδιάζεται με κατεύθυνση την καθιέρωση ήπιων μορφών μετακίνησης στις περιοχές κατοικίας, τα τοπικά κέντρα και τις άλλες συνοικιακές λειτουργίες (όπως σχολείο, παιδική χαρά, πλατεία, πάρκο, κέντρο υγείας, λέσχη φιλίας, σταθμοί μετρό ή στάσεις λεωφορείων), με τις κατάλληλες ρυθμίσεις (π.χ. μονοδρομήσεις, απελευθέρωση παρόδιων στοών) ώστε να δοθεί προτεραιότητα στις διαδρομές πεζών. Η ανάδειξη, αναβάθμιση και διασύνδεση φυσικών σχηματισμών πρασίνου, ρεμάτων, λόφων, ή πάρκων και υφιστάμενων δενδροστοιχιών, ιστορικών τοπόσημων στις γειτονιές σε δίκτυο πλέγματος πρασίνου και πολιτισμού, όπως και η αξιοποίηση των μεγάλων πάρκων ως διεξόδων φυσικής αναψυχής εντός της πόλης (αστικό πικ-νικ), παίζουν κρίσιμο ρόλο. Τυπικό παράδειγμα το μητροπολιτικό πάρκο Γουδή, που δυστυχώς σήμερα καταλύεται από τη διαμπερή κυκλοφορία των οχημάτων και τη στάθμευση.
Οι διαδρομές των 15 λεπτών λοιπόν, συμβάλλουν στην ελεύθερη χρήση του δημόσιου χώρου και κυρίως στη διευκόλυνση της συστηματικής χρήσης δημόσιων μέσων μεταφοράς στις καθημερινές μετακινήσεις, με παράλληλη ολοκληρωμένη πολιτική στάθμευσης, με αποτροπή της προσέλευσης ΙΧ στο κέντρο και πρόβλεψη χώρων στάθμευσης στους περιμετρικούς σταθμούς των μέσων σταθερής τροχιάς.
Τους επόμενους μήνες θα μπουν σε πορεία υλοποίησης δύο νέα σχέδια για την ανακούφιση των γειτονιών από την έντονη κυκλοφορία και την προώθηση της βιώσιμης κινητικότητας: το πρώτο, βραχυπρόθεσμο, επικεντρώνεται στην οδική ασφάλεια και προσβασιμότητα, προσθέτοντας διαβάσεις πεζών και ράμπες που πραγματικά λείπουν στην Αθήνα, σε επιλεγμένες διαδρομές, αποτελώντας προάγγελο και πειραματική εφαρμογή μικρής κλίμακας του γενικότερου σχεδιασμού.
Το δεύτερο πρόγραμμα στοχεύει στην καθιέρωση της βατότητας ως καθημερινής πρακτικής, όπως εξηγήσαμε, αλλάζοντας νοοτροπίες και συνήθειες. Το ονομάζουμε «Γειτονιές των 15 λεπτών» και θα ωριμάσει μέσω εργαστηρίων συμμετοχής του κοινού (workshops) και μελετών αστικού σχεδιασμού για κάθε δημοτική κοινότητα, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα masterplan για κάθε μία, δίνοντας έμφαση στη μικροκινητικότητα, τη σύνδεση μέσω διαδρομών βαδισημότητας με τα κοινοτικά κέντρα, τα σχολεία, τις περιοχές τοπικού εμπορίου, των χώρων πρασίνου και με τα σημεία δημόσιας συγκοινωνίας.
Ένα όραμα για ανάδειξη των κέντρων των δημοτικών κοινοτήτων και των γειτονιών είναι προφανές ότι μπορεί να επιτευχθεί μόνο φέρνοντας τους κατοίκους στο επίκεντρο και μόνο μέσω συστηματικής διαβούλευσης, διαδικασία που θα λάβει χώρα στους επόμενους μήνες, αξιοποιώντας ταυτόχρονα όλα τα υλικά παραπόνων, αιτημάτων και προβληματισμών που έχουν ήδη συγκεντρώσει οι υπηρεσίες.
Μας χρειάζεται η συμμετοχή και η υποστήριξη των Αθηναίων, διότι ο δρόμος είναι δύσκολος και θα έχει επιτυχία, μόνο αν συμπορευτεί η δημοτική αρχή με τους πολίτες.
Πολίτες στο λουρί
Umberto Davoli
Αρθρογράφος
Η πόλη των 15 λεπτών είναι ένα μοντέλο πολεοδομικού σχεδιασμού που θα επέτρεπε στους κατοίκους να έχουν πρόσβαση στις βασικές ανάγκες της ζωής σε λιγότερο από ένα τέταρτο της ώρας και το οποίο, σύμφωνα με αυτούς που το προτείνουν, θα έκανε τις πόλεις πιο αποτελεσματικές και πιο βιώσιμες. Οι υποστηρικτές αυτού του μοντέλου υπόσχονται αύξηση της ποιότητας ζωής, καθώς οι πολίτες θα έχουν την ευκαιρία να ζήσουν κοντά σε όλα όσα χρειάζονται: καταστήματα, σχολεία, νοσοκομεία, εργασία…και αυτές οι προϋποθέσεις είναι ήδη ψευδείς και ανησυχητικές!
Φαίνεται ότι κάποιος έχει αποφασίσει ποιες είναι οι ανάγκες για τον καθένα. Φαίνεται ότι το μόνο που χρειαζόμαστε είναι καταστήματα, σχολεία, νοσοκομεία, δουλειές. Φαίνεται ότι η ποιότητα ζωής συνδέεται με εύκολα μετρήσιμες παραμέτρους που μας επιτρέπουν να ταξινομούμε και να επιβάλλουμε προκαθορισμένους τρόπους ζωής: αποτελεσματικότητα, λειτουργικότητα, άνεση. Ωστόσο, είναι δύσκολο να εξηγηθεί γιατί εκατομμύρια άνθρωποι κάνουν διηπειρωτικά ταξίδια για να επισκεφτούν το μουσείο του Λούβρου. Γιατί κάθε χρόνο ένα τεράστιο πλήθος πηγαίνει για προσκύνημα στη Μέκκα ή διασχίζει το Camino de Santiago. Γιατί τόσοι πολλοί ασχολούνται με extreme και επικίνδυνα αθλήματα. Συμφωνώ με τον Ναπολιτάνο συγγραφέα που, διαβάζοντας μια κατάταξη για την «ποιότητα ζωής» στην οποία βραβεύτηκε μια ελβετική πόλη, αναφώνησε: «Η Βέρνη έχει οριστεί ως η πιο αποτελεσματική πόλη στην Ευρώπη. Έχει διπλάσιο μέγεθος από το νεκροταφείο της Νάπολης, αλλά είναι κατά το ήμισυ διασκεδαστική»!
Ακόμα και σε ό,τι αφορά τη «βιωσιμότητα», η λογική μιας πόλης 15 λεπτών ταιριάζει απόλυτα με τις άλλες «φάρσες» που μας τροφοδοτεί καθημερινά ένα διεστραμμένο και διεφθαρμένο σύστημα στο οποίο τα πάντα πρέπει να θυσιαστούν για το κέρδος και αναγκάζεται να κρύβει ανεύθυνες και ανήθικες συμπεριφορές, με μία σύνθετη και τραβηγμένη ρητορική που να δικαιολογεί την αδυναμία αλλαγής. Πως είναι δυνατόν σε έναν όλο και πιο παγκοσμιοποιημένο κόσμο, όπου τα λεμόνια προέρχονται από το Ισραήλ, τα φουντούκια από την Τουρκία, οι γαρίδες από την Ταϊλάνδη, να μας ζητείται να ζήσουμε σε ακτίνα ενός χιλιομέτρου; Γιατί σε έναν πλανήτη που δεν αντέχει περαιτέρω αύξηση της κατανάλωσης, καλούμαστε να καταναλώνουμε περισσότερο, αλλά με υπεύθυνο τρόπο (και η ευθύνη προφανώς βαραίνει τους ώμους των πολιτών, ενώ οι μεγάλες πολυεθνικές συνεχίζουν να κάνουν ό,τι θέλουν); Γιατί να μην μιλάμε για «λιτότητα»; Γιατί, σε έναν πλανήτη που φαίνεται να έχει μόνο λίγα χρόνια ζωής, πρέπει να αναζητάμε εναλλακτικές πηγές ενέργειας πάση θυσία για να συνεχίσουμε να παράγουμε; Γιατί να επιμένουμε στη «βιώσιμη ανάπτυξη» όταν είναι πλέον φανερό ότι πρόκειται για οξύμωρο; Γιατί σε έναν κόσμο όπου κάθε χρόνο υπάρχει ένας μικρότερος αριθμός πλουσίων (αλλά όλο και πιο πλούσιοι) και ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός φτωχών, δεν μπορούμε να μιλάμε για «αλληλεγγύη» και «μοιρασιά»; Γιατί να οδεύουμε προς την κατανάλωση μπαταριών λιθίου, αφού δεν ξέρουμε πώς να απαλλαγούμε από αυτές; Θα τις στείλουμε στον Άρη;
Μπροστά σε αυτές τις παραμορφωμένες και εργαλειακές λογικές, μου φαίνεται φυσιολογικό να δημιουργούνται εναλλακτικές αφηγήσεις και διαμαρτυρίες. Αφού ένα διεστραμμένο και υποκριτικό σύστημα μάς προσφέρει παράλογες και απίθανες ιστορίες, γιατί να μην επινοήσουμε άλλες, όπως αυτές που μας λένε για αεροπλάνα που πετούν πάνω στο κεφάλι μας καθημερινά, ψεκάζοντας βαρέα μέταλλα για να μας κάνουν ηλίθιους και υπάκουους; Γιατί να μην υπονοήσουμε ότι στο υπόγειο μιας πιτσαρίας της Νέας Υόρκης κρύβεται μια επιλεγμένη κάστα που ρουφάει το αίμα έφηβων παιδιών για να μείνει για πάντα νέα; Γιατί να μην υποθέσουμε ότι υπάρχει ένα εξελιγμένο και άκρως απόρρητο σχέδιο που θα μας κάνει όλους σκλάβους μιας πανίσχυρης πολυεθνικής; Γιατί να μην υποθέσουμε ότι ο κόσμος είναι επίπεδος και ότι η κλιματική κρίση είναι εφεύρεση ορισμένων έξυπνων πολιτικών;
Μια από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές εταιρείες στον πλανήτη, η Philip Morris, φαίνεται εξαιρετικά ανήσυχη για τις βλάβες που προκαλούν τα τσιγάρα στην υγεία των καπνιστών (;). Ειλικρινά πιστεύει ότι έχει μια δέσμευση απέναντι στην κοινωνία, η οποία περιμένει μια υπεύθυνη συμπεριφορά από αυτήν. Ως εκ τούτου, τα τελευταία 10 χρόνια έχει υιοθετήσει ένα νέο σλόγκαν ταυτόχρονα με την κυκλοφορία της τελευταίας φαντασμαγορικής πατέντας της: «IQOS». Το σύνθημα λέει: «Ονειρεύομαι έναν κόσμο χωρίς καπνό»! Η πίστη στην ειλικρίνεια του σκοπού της Philip Morris δεν απέχει πολύ από το να πιστεύει κανείς ότι οι πόλεις 15 λεπτών είναι μια απάντηση στο οικολογικό πρόβλημα (και στην ποιότητα ζωής) ή ότι η γη είναι επίπεδη ή ότι ο Τραμπ θα σώσει τον πλανήτη από την καταστροφή!
