Δρόμοι, οδοί, στράτες και σοκάκια. Λεωφόροι και βουλεβάρτα. Πλατώματα, μαχαλάδες, πλατείες και μεϊντάνια… Λέξεις με τις οποίες η επιστήμη περιγράφει και η τέχνη αγκαλιάζει τα δομικά στοιχεία που συνθέτουν, κατά περίπτωση, μικρές και μεγάλες πόλεις, κωμοπόλεις αλλά και χωριά.
Η Πολιτεία από τη σκοπιά της, μπορεί να δώσει «ταυτότητα» στα παραπάνω ορίζοντας ονόματα και αριθμούς, ώστε να καταστεί πιο λειτουργική η καθημερινότητα των πολιτών. Βέβαια, σε όλα αυτά καλό είναι να μην μας διαφεύγει και η ιδιαίτερη αξία των τοπωνυμίων, τα οποία γεννιούνται, ως άτυποι χωρικοί προσδιορισμοί, όταν η τοπική ιστορία συναντά τη γεωγραφία και την ντοπιολαλιά. Με τα τοπωνύμια ο λαός βάζει τη ζωηρή πινελιά του, στην αέναη διαλεκτική ανάμεσα στην κοινωνία και στον χώρο…
Στο Περιστέρι της καρδιάς μας, υπάρχουν τοπωνύμια που σχετίζονται με παλιές οικογένειες μεγαλογαιοκτημόνων (Μπουρνάζι, Λευή, Μάσχα), αλλά και με την επικρατούσα χλωρίδα [Εκατόδεντρα, Ρουπάκι (βελανιδιά) και Πεύκα Βέρδη]. Στην περιοχή Τσαλαβούτα οι κάτοικοι ταλαιπωρούντο από πλημμύρες λόγω υπερχείλισης του ποταμού Κηφισού, ενώ στο Κάρβουνο, στην Ανθούπολη υπήρχε λιγνιτωρυχείο. Στη γειτονιά Αρμένικα είχαν εγκατασταθεί αρχικά Αρμένηδες βιαίως εκτοπισθέντες, λόγω των εθνοκαθάρσεων που επέβαλε η Τουρκία. Μάλιστα, στην οδό Καππαδοκίας ανέγειραν και την εκκλησία τους, η οποία είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.
Μια ιδιαίτερη τοπωνυμική περίπτωση, που δυστυχώς τείνει να σκεπαστεί από το πέπλο της γλωσσικής λήθης, είναι τα Κάτω Γερμανικά (νυν ΜΕΤΡΟ Άγιος Αντώνιος) και τα Άνω Γερμανικά (νυν ΜΕΤΡΟ Περιστέρι/Πλατεία Δημοκρατίας). Εκεί είχαν τοποθετηθεί προ αιώνος ξύλινοι οικίσκοι (παράγκες) για να στεγάσουν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Πήραν την ονομασία τους από το γεγονός ότι η όλη κατασκευή τους χρηματοδοτήθηκε από τις Γερμανικές αποζημιώσεις, τις οποίες κατέβαλε το Βερολίνο στην Αθήνα, στο πλαίσιο των οφειλόμενων επανορθώσεων προς τη χώρα μας, μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι «παράγκες» διατηρήθηκαν μέχρι τη δεκαετία του ’70, οπότε και ολοκληρώθηκε η ανοικοδόμηση των εργατοπροσφυγικών πολυκατοικιών με τη σημερινή μορφή τους, τόσο γύρω από τον ιερό ναό του Πολιούχου της πόλης μας Αγίου Αντωνίου, όσο και στην Πλατεία Δημοκρατίας (Δημαρχείο), όπου δεσπόζει η εκκλησία της Ευαγγελίστριας των Μικρασιατών. Το βιωματικό πλαίσιο συμπληρώνει η «λαλίστατη» ηχώ από την ονοματοδοσία των γύρω δρόμων, με τις οδούς Κωνσταντινουπόλεως, Αϊδινίου, Σμύρνης, Ελλησπόντου, Μαδύτου, Ραιδεστού…
Εδώ και χρόνια, στα Άνω Γερμανικά κατά την περίοδο των εορτών, στήνονται κάποια ξύλινα σπιτάκια… άλλου τύπου. Πρόκειται για το «Χριστουγεννιάτικο Χωριό» του Δήμου Περιστερίου το οποίο ανοίγει την αγκαλιά του για να υποδεχθεί χιλιάδες παιδικά – και όχι μόνο!– χαμόγελα. Συναυλίες, τραγούδια και παραδοσιακοί χοροί από κάθε γωνιά του Ελληνισμού δείχνουν να συντονίζονται πλήρως με τις λαϊκές μνήμες. Δρώμενα πολιτιστικά και παιγνιώδη άνευ αντιτίμου συμμετοχής, εκπέμπουν ένα μήνυμα χαράς, ψυχικής ανάτασης και αλληλεγγύης.
Το άνθος της Πίστης και της ελπίδας φαίνεται να έχει ριζώσει στο χώμα, όπου ζυμώθηκε ο νόστος της Ιωνίας με τον μόχθο αλλά και την αισιοδοξία των ανθρώπων της διπλανής πόρτας, με το μισάνοιχτο παντζούρι και την ασβεστωμένη αυλή…
