«Τον άντρα, Νόλαν, τον πολύτροπο να μου ιστορήσεις, που τόσο πολύ περιπλανήθηκε, αφού κυρίεψε την ιερή πόλη της Τροίας». Aυτή την παράκληση πρέπει να άκουσε κάποιο βράδυ ο βραβευμένος σκηνοθέτης Κρίστοφερ Νόλαν, κι αποφάσισε να αναμετρηθεί με την αρχαία Ελλάδα, η οποία έχει κατά καιρούς κακοπάθει κινηματογραφικά.
Τους τελευταίους μήνες, και ειδικά μετά την δημοσίευση των δύο teasers, στο ίντερνετ έχουν σηκωθεί κείμενα επί κειμένων, βίντεο επί βίντεο, που σχολιάζουν τα 6 συνολικά λεπτά των τρέιλερ με την αρνητική κριτική να επικεντρώνεται σε τρεις κυρίως άξονες: την επιλογή του κάστινγκ (ήτοι «Γιατί κύριε Νόλαν μου είναι μαύρη η Ελένη;»), την επιλογή της απλουστευμένης γλώσσας («Δεν έλεγαν daddy οι αρχαίοι Κριστόφορε»), και την επιλογή των ενδυμασιών.
Βεβαίως υπάρχουν και ιντερνετικές φωνές υποστήριξης στον μαέστρο των μεγάλων παραγωγών (Interstellar, Oppenheimer, The Dark Knight, Inception κ.ά) που μας προτρέπουν σε ψυχραιμία και ένδειξη εμπιστοσύνης στο νολανικό ταλέντο.
Η αλήθεια, μάλλον, βρίσκεται κάπου στη μέση (γι΄αυτό τις τρώει πάντα) και θα αποκαλυφθεί στο φιλοθεάμον κοινό αύριο που ξεκινά η επίσημη προβολή της ταινίας. Εγώ έκανα το κομμάτι μου από το επαγγελματικό μικρόβιο της περιέργειας, και συνομίλησα με άτομα που συμμετείχαν στην παραγωγή, με τον Έλληνα αρματοποιό ο οποίος βρισκόταν σε προχωρημένες συζητήσεις για ανάληψη του ενδυματολογικού των πανοπλιών (παρότι τελικά δεν ευοδώθηκαν) καθώς και τον σινεκριτικό του περιοδικού ΚΛΙΚ, Γιάννη Καντέα-Παπαδόπουλο.
Ανθρωποειδές ρομπότ 6 μέτρων ο Πολύφημος
«Ο Νόλαν ξέρει τι κάνει, και σε μια εποχή που η ΤΝ αλλάζει το σινεμά, εκείνος επέμεινε στο ρεαλισμό αναλαμβάνοντας το ανάλογο οικονομικό κόστος και εργασιακό φόρτο» μου εξηγούν πηγές που συμμετείχαν ως συντελεστές στα γυρίσματα. Μου περιγράφουν μια θετική εμμονή στην ελαχιστοποίηση του CGI, το οποίο δεν χρησιμοποιήθηκε ούτε καν για την αναπαράσταση του Κύκλωπα.
Αντιθέτως, ο γνωστός Πολύφημος είναι ένα… ανθρωποειδές, ένα ρομπότ περίπου έξι μέτρων, το οποίο κατασκευάστηκε ειδικά για την ταινία. Μάλιστα, στήθηκε ειδική επιχείρηση μεταφοράς τόσο του ρομπότ όσο και των πανάκριβων καμερών με ελικόπτερα στα διάφορα μέρη των γυρισμάτων. Ένα από τα πιο απαιτητικά σημεία της ταινίας, ήταν -όπως αναφέρουν τα άτομα της παραγωγής- τα πλάνα στη σπηλιά του Κύκλωπα που στην πραγματικότητα είναι η σπηλιά του Νέστορα στη Βοϊδοκοιλιά και στην οποία έπρεπε να τοποθετηθεί με τεράστια προσοχή το ρομπότ.
«Και εκτός από τον Πολύφημο, ακόμα και τα προβατάκια είναι αληθινά. Πρόκειται για κοπάδι που πέρασε κανονική εκπαίδευση για να είναι στην ταινία και να αποφευχθεί το ψεύτικο εφέ», αναφέρουν στην κουβέντα μας οι ίδιες πηγές.
Η ελληνική παρουσία υπήρχε ακόμα κι αν δεν «έπαιξε» – 3.500 ντόπιοι στην «Οδύσσεια»
Ανάμεσα στα πολλά σχόλια που γράφτηκαν για την ταινία είναι και το γεγονός πως δεν βλέπουμε Έλληνες στο cast. Αφενός είναι γεγονός ότι ο Κ.Νόλαν δεν ήταν υποχρεωμένος να εντάξει Έλληνες ηθοποιούς εάν δεν ταίριαζαν στις ανάγκες του έργου του μόνο και μόνο επειδή το η έμπνευση της ταινίας είναι η αρχαία Ελλάδα. Αφετέρου, όμως, το ελληνικό στοιχείο υπήρχε, ακόμη κι αν δεν ήταν μπροστά από τις κάμερες. Άνθρωποι της παραγωγής μου αναφέρουν πως από τους 4.000 εργαζόμενους σε διάφορα πόστα, οι 3.500 ήταν Έλληνες και μόλις οι 500 ξένοι, με το κομμάτι της ελληνικής παραγωγής να έχει αναληφθεί από τη γνωστή εταιρία Faliro House.
Με αφορμή τα γυρίσματα της ταινίας ανέλαβαν ρόλο κομπάρσων χιλιάδες κάτοικοι των περιοχών της Μεθώνης, της Αρχαίας Κορίνθου (εκεί θα δούμε αναπαραστάσιμο Κάστρο του Αγαμέμνονα) και της Πήλου που χρησιμοποιήθηκαν για τα γυρίσματα. Χαρακτηριστικά μου μεταφέρουν πως οι συνοδοί της Κλυταιμνήστρας είναι κατά πλειοψηφία Έλληνες κομπάρσοι. Παράλληλα στον τομέα της τεχνικής υποστήριξης, υπήρξε έντονη εγχώρια παρουσία με ποσοστό 50-50% Ελλήνων και ξένων και μάλιστα -όπως μαθαίνω- με εξαιρετικές, τετραψήφιες αμοιβές, για λιγότερο από ένα μήνα δουλειάς και άψογες συνθήκες εργασίας.
Δ.Κατσίκης: Ο Έλληνας «Ήφαιστος» μιλάει για τις πανοπλίες της Οδύσσειας
Συνομίλησα σχετικά με τις ενδυματολογικές επιλογές και με τον γνωστό αρματοποιό Δημήτρη Κατσίκη, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως ο «σύγχρονος Ήφαιστος», λόγω των πραγματικά απολύτως προσεγμένων, ακριβών και συνολικά εντυπωσιακών πανοπλιών που κατασκευάζει. Ο ίδιος, μάλιστα, είχε προσέλθει σε συζητήσεις με την παραγωγή, οι οποίες τελικά δεν κατέληξαν σε deal για την προμήθεια των ενδυμάτων.
«Όσο αφορά τις ενδυματολογικές επιλογές των θωράκων των ηθοποιών σαφώς και είναι λανθασμένες μιας και δεν αντανακλούν την ιστορική πραγματικότητα της εποχής που αναφέρεται το έργο, δηλαδή της Μυκηναϊκής περιόδου (15ος-11ος αιώνας π.Χ αιώνας)» αναφέρει ο κ.Κατσίκης στην κουβέντα μας προσθέτοντας όμως πως «κανείς δεν μπορεί να μπει στη σκέψη του παραγωγού της ταινίας για να δει πως είχε αντιληφθεί να φέρει στην μεγάλη οθόνη το έπος της “Οδύσσειας”, εξάλλου πρόκειται για μια ιδιωτική επιχειρηματική πρωτοβουλία».
Ο ίδιος κάνει μάλιστα λόγο για μεγάλες καθυστερήσεις στην επιλογή των τελικών ενδυμάτων. «Έχω την εντύπωση πως το θέμα των “πανοπλιών” είχε παραμεληθεί από την παραγωγή με αποτέλεσμα λίγες εβδομάδες πριν την έναρξη των γυρισμάτων να μην ήταν ακόμα σαφές ποιος θα φοράει τι… Λόγω έλλειψης χρόνου ήταν αδύνατον να ετοιμαστούν “κουστούμια” τα οποία να ήταν αποτέλεσμα ιστορικής μελέτης και προσεκτικής φιλοτέχνησης και κατέφυγαν σε λύσεις βεστιαρίου».
Πηγές της παραγωγής δίνουν μια άλλη προσέγγιση στο ζήτημα των θωράκων, που φέρνει τα ζητήματα της πρακτικότητας στη συζήτηση. «Οι συνθήκες των γυρισμάτων ήταν απαιτητικές και πολύωρες, επομένως ίσως επιλέχθηκαν θώρακες που “χάνουν” στην ακρίβεια των σημείων, αλλά είναι πιο ελαφρείς και διαχειρίσιμοι από τους ηθοποιούς» σχολιάζουν σχετικά.
Η «κριτική» ματιά
Ο σινεκριτικός με μεγάλη εμπειρία από το «Αθηνόραμα» και το «ΚΛΙΚ» Γιάννης Καντέα-Παπαδόπουλος, παρότι δεν είναι mega–fan του Νόλαν, μας καλεί να δείξουμε εμπιστοσύνη στην ιδέα του σκηνοθέτη. «Πιστεύω πως με δεδομένη την τελειομανία και την προσοχή που δίνει στη λεπτομέρεια κάθε ταινίας που γυρίζει, η “Οδύσσεια” του Νόλαν θα είναι όσο κοντά στο πρωτότυπο γίνεται». Προς το παρόν δηλώνει ενθουσιασμένος με την ερμηνεία του Ρ.Πάτινσον ως μνηστήρα, από το λίγο που έχουμε δει στα τρέιλερ: «Είχε κάτι το επιβλητικό και φαίνεται πως η παράλληλη ιστορία με τους μνηστήρες δε θα είναι απλώς συνοδευτική της κυρίως δράσης».
Δεν μπορώ να μην τον ρωτήσω και για τη σωρεία ρατσιστικών σχολίων που έχουν ακουστεί για την Λουπίτα Νιόνγκο που υποδύεται την Ωραία Ελένη. «Η απάντηση στα συγκεκριμένα σχόλια έχει δοθεί με διάφορους τρόπους τελευταία, αλλά για εμένα συνοψίζεται στο γεγονός πως μιλάμε για ένα προϊόν μυθοπλασίας, άρα πρακτικά ανύπαρκτο. Έπειτα, παραγνωρίζεται το εγγενές ταλέντο της Λουπίτα Νιόνγκο, εν προκειμένω, η οποία εκτός του ότι έχει βραβευτεί με Όσκαρ, στην έως τώρα πορεία της είναι εκλεκτική στις δουλειές της και πάντα κορυφαία» σχολιάζει ο ίδιος.
Editor’s note:
Λίγες ώρες έμειναν μέχρι να δούμε στη μεγάλη οθόνη την ολοκληρωμένη νολανική σύλληψη και να καταλάβουμε αν τελικά ήταν δίκαιοι ή άδικοι οι σχολιασμοί. Αξίζει πάντως να κρατήσουμε στα ραντάρ μας τις αντιδράσεις κυρίως όσες αφορούσαν ρατσιστικά (για την Λ.Νίονγκο) και τρανσφοβικά (για τον Ε.Πέιτζ) σχόλια γιατί αναδεικνύουν τα χιλιόμετρα που έχουμε ακόμη να διανύσουμε μέχρι η ισότητα να πάψει να είναι ευχή. Στο τεφτέρι μας, επίσης, ας μείνουν και οι ιντερνετικές φωνές των «πολύ» Ελλήνων, που νιώθουν ότι η Οδύσσεια τους ανήκει επειδή έτυχε να γεννηθούν σε ένα ορισμένο άκρο της Ευρώπης, κάτι χιλιάδες χρόνια μετά τη σύλληψη του αρχαιοελληνικού παραμυθιού.
Αγαπητέ Νεοέλληνα, αν έκαναν ταινία για τους δικούς σου καιρούς, πίστεψέ μας ούτε η έννοια της φιλίας θα υπήρχε, ούτε του παράφορου, ούτε του έρωτα, ούτε σαφώς του «παράφορου έρωτα».
Καλές θεάσεις αγαπημένοι, με ποπ κορν και μπύρα στα θερινάκια μας!
