Η ΚΥΚΑΩ είναι μία ανεξάρτητη, συναιτεριστική μικροζυθοποίια που το έχει βάλει σκοπό να φτιάχνει craft μπίρα κορυφαίας ποιότητας σε ένα υγιές και πραγματικά ισότιμο περιβάλλον εργασίας σεβόμενη τη φύση με κάθε τρόπο!
Τους πιάσαμε στα πράσα στο χωριουδάκι Πλατάνι όπου βρίσκεται το ζυθοποιείο τους και απάντησαν στις ερωτήσεις μας για το εγχείρημά τους. Στην υγειά μας!
Ποιες/Ποιοι βρίσκονται πίσω από το εγχείρημα;
Είμαστε μια ομάδα 6 ατόμων με αρκετά διαφορετικό υπόβαθρο, όλοι όμως μοιραζόμαστε κάποια κοινά στοιχεία όπως έντονο πάθος για τη ζυθοποίηση και τον πειραματισμό και μια απέχθεια για την εργασιακή πραγματικότητα. Ξεκινήσαμε το homebrewing ως φοιτητές και αναγκαστικά μετατρέψαμε το χόμπι μας τελικά σε επάγγελμα. Αναγκαστικά, γιατί τελειώσαμε τις σπουδές μας γύρω στο 2010 και αποφασίσαμε να μείνουμε στην Ελλάδα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τα επόμενα χρόνια να βιώσουμε αρκετά χρόνια άνεργοι και μετέπειτα μια εργασιακή πραγματικότητα με πολύ έντονα αρνητικά χαρακτηριστικά σε όλους τους τομείς.
Αυτός ο συνδυασμός μας ώθησε να ξεκινήσουμε κάτι με διαφορετική βάση, δηλαδή μια συνεργατική επιχείρηση.
Πώς πάρθηκε η απόφαση για συνεργατικό;
Αρχικά την απόφαση να ξεκινήσουμε κάτι την πήραμε γιατί θέλαμε να δημιουργήσουμε αυτό που έλειπε στα χρόνια που αναζητούσαμε εργασία, δηλαδή «θέσεις εργασίας» με όσο καλύτερες συνθήκες για τους ιδιοκτήτες-εργάτες. Το παραδοσιακό επιχειρηματικό μοντέλο είναι περιοριστικό και βασίζεται στην εκμετάλλευση, οπότε εξερευνήσαμε εναλλακτικούς τρόπους οργάνωσης και διοίκησης μιας επιχείρησης.
Το μοντέλο της συνεργατικής επιχείρησης υπήρχε ήδη στο μυαλό μας καθώς είχαμε μελετήσει παραδείγματα άλλων χωρών (Ισπανία, UK) αλλά η απόφαση για συνεργατική επιχείρηση σφραγίστηκε κατά την δημιουργία του ζυθοποιείου. Σε εκείνη την περίοδο καθώς είχαμε ελάχιστο κεφάλαιο που έφτανε μόνο για πολύ οικονομικό εξοπλισμό και υλικά για την διαμόρφωση του χώρου, πάρα πολλοί φίλοι ανιδιοτελώς μας έδωσαν τεράστια βοήθεια, χωρίς την οποία δεν θα είχαμε ολοκληρώσει ποτέ το ζυθοποιείο. Όχι οικονομική βοήθεια, κυρίως χειρωνακτική και συμβουλευτική βοήθεια κάτι που επαναπρογραμμάτισε τον τρόπο που βλέπουμε τις διακρίσεις και ανισότητες στην χειρωνακτική και πνευματική εργασία.
Πώς βγήκε το όνομα;
Το όνομα βγήκε από μια πολύ ενδιαφέρουσα ψυχεδελική ιστορία γεμάτη μυστήριο!
Κυκάω σημαίνει αναμειγνύω, συνδυάζω διαφορετικά συστατικά.
Το αποτέλεσμα της ανάμειξης, ο «κυκεώνας», ήταν ένα ποτό με ψυχοτρόπες ιδιότητες που καταναλωνόταν στην κορύφωση της πιο διάσημης μυστικιστικής τελετής της αρχαίας Ελλάδας, των Ελευσίνιων Μυστηρίων. Τα συστατικά του παραπέμπουν άμεσα στην μπύρα καθώς έχει κριθάρι, κρασί (αλκοόλ) αλλά και ψυχοτρόπα μανιτάρια που περιέχουν ψιλοκυβίνη. Από τα γραπτά που έχουν σωθεί φαίνεται πως η επίδραση του «Κυκεώνα» ήταν πολύ βαθιά και μεταμόρφωνε τους συμμετέχοντες.
Αυτή η ιστορία ήταν πολύ ενδιαφέρουσα καθώς το μαγικό ελιξίριο που έπιναν είχε πολύ κοντινά συστατικά με την μπύρα, αλλά και το γεγονός πως η ίδια δραστική ουσία (ψιλοκυβίνη) μελετάται τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια και χρησιμοποιείται δοκιμαστικά για αντιμετώπιση της κατάθλιψης, του χρόνιου άγχους και σε ανθρώπους που πάσχουν από PTSD.
Πώς επιλέξατε το συγκεκριμένο είδος μαγαζιού;
Έχουμε ένα μικροζυθοποιείο και ένα taproom, δηλαδή παράγουμε και συσκευάζουμε μπύρα (σε κουτάκια, μπουκάλια και βαρέλια), προσφέρουμε ξεναγήσεις, αλλά επίσης μπορείτε να πιείτε μπύρα στο taproom και να δοκιμάσετε κάποιους μεζέδες με συνταγές από όλο τον κόσμο (από ασιατικά ζυμωμένα με koji, μέχρι ναπολιτάνικη πίτσα κ.α.) που τα φτιάχνουμε όλα χειροποίητα on-site.
Αποφασίσαμε να βασίσουμε την συνεργατική επιχείρηση σε ένα μικροζυθοποιείο γιατί είχαμε την εμπειρία λόγω homebrewing και γιατί στην Ελληνική αγορά μπύρας το 2017 η ποιότητα της μπύρας από τα μικροζυθοποιεία ήταν ακόμα σε αρκετά χαμηλό επίπεδο. Λατρεύαμε την παραγωγή μπύρας σαν διαδικασία και θέλαμε να φτιάξουμε όσο καλύτερη μπύρα μπορούμε και να τη μοιραστούμε με τον κόσμο. Θέλαμε να προσφέρουμε κάτι διαφορετικό γι’ αυτό έχουμε φτιάξει μια τεράστια γκάμα από μπίρες. Έχουμε ζυθοποιήσει μέχρι τώρα πάνω από 90 διαφορετικές μπύρες που δεν περιορίζονται στα κλασικά στυλ, καθώς πειραματιζόμαστε συνεχώς με τοπικά ελληνικά βότανα, μπαχαρικά, φρούτα και ασυνήθιστες τεχνικές ζύμωσης και παλαίωσης (αμφορείς, χρησιμοποιημένα δρύινα βαρέλια κρασιού κ.ο.κ.).
Πιο αναλυτικά, όσον αφορά την εστίασή μας στον πειραματισμό και την καινοτομία, διαπιστώσαμε ότι αυτή η προσέγγιση μας επέτρεψε να δημιουργήσουμε πραγματικά μοναδικά και υψηλής ποιότητας προϊόντα που ξεχωρίζουν σε μια θορυβώδη αγορά όπως της μπύρας. Μερικές από τις πιο δημοφιλείς μπύρες μας ενσωματώνουν τοπικά ελληνικά συστατικά όπως βότανα, φρούτα και μπαχαρικά, τα οποία όχι μόνο προσθέτουν ενδιαφέρουσες γεύσεις και αρώματα στην μπύρα, αλλά και υποστηρίζουν τους ντόπιους αγρότες και παραγωγούς, στο επίπεδο που μπορεί ένα μικρό μικροζυθοποιείο να υποστηρίξει. Έχουμε επίσης πειραματιστεί με την παλαίωση της μπύρας μας σε βαρέλια κρασιού από τοπικά οινοποιεία και σε πήλινους αμφορείς από την Κρήτη, τεχνικές που προσθέτουν άλλο επίπεδο πολυπλοκότητας στην γεύση της μπύρας. Εκτός από αυτές τις τεχνικές, αναζητούμε πάντα νέους και καινοτόμους τρόπους για τη δημιουργία μπύρας, όπως η χρήση ασυνήθιστων στελεχών μαγιάς και βακτηρίων ή ο πειραματισμός με εντελώς απρόβλεπτες διαδικασίες όπως η αυθόρμητη ζύμωση.
Μία από τις ομορφότερες στιγμές σας και μία από τις πιο δύσκολες.
Όσον αφορά τις πιο όμορφες στιγμές επιχειρηματικά, ήταν φανταστικό μόλις ένα και κάτι χρόνο από όταν ξεκινήσαμε να παράγουμε, το ratebeer (το πιο αξιόπιστο Αμερικάνικο site αξιολογήσεων craft μπύρας) μας απένειμε το βραβείο του καλύτερου νέου ζυθοποιείου της Ελλάδας και από τότε είμαστε στις πρώτες 2 θέσεις των καλύτερων ελληνικών μικροζυθοποιείων από το untappd.
Αλλά και όταν κάναμε την πρώτη εξαγωγή μας πριν από δύο χρόνια και πήραμε εκπληκτικά σχόλια για τις μπύρες μας από πολύ έμπειρους καταναλωτές χωρών με παράδοση στην craft μπύρα ήταν φανταστική εμπειρία.
Με διαφορά η πιο δύσκολη στιγμή ήταν όταν χάσαμε τρείς φίλους τον Φλεβάρη του 2022 που είχαν βοηθήσει πάρα πολύ στη δημιουργία του ζυθοποιείου. Η εμπειρία ήταν πολύ δύσκολη και μας επηρέασε σε επίπεδο που δεν περιγράφεται. Για πρώτη φορά μετά από τέσσερα χρόνια σταματήσαμε κάθε παραγωγή μπύρας σχεδόν για μισό χρόνο, κάτι που επιχειρηματικά ήταν αρνητικό αλλά ταυτόχρονα ήταν κάτι αναπόφευκτο, καθώς ο εγκέφαλός μας έγινε rewire σε διάφορα σημαντικά θέματα.
Γιατί σε αυτή τη γειτονιά σε αυτό το μέρος;
Πρακτικά γιατί στο χωριουδάκι Πλατάνι που είναι πολύ κοντά στην Πάτρα βρήκαμε έναν πολύ οικονομικό χώρο και έναν πολύ καλοπροαίρετο ιδιοκτήτη που μας βοήθησε πολύ στο ξεκίνημα. Το μέρος αυτό ήταν κλωστοϋφαντουργία που έκλεισε τη δεκαετία του ’90 και είχε αρκετά καλές υποδομές, αν και εμείς απλά νοικιάσαμε τις μικρές αποθήκες του εργοστασίου.
Στο μέρος αυτό δεν υπάρχουν κοντινά κατοικίες, οπότε μπορούμε καθώς παράγουμε μπύρα μπορούμε να έχουμε αρκετά δυνατά μουσική, κάτι που μας βοηθά να κάνουμε πιο εύκολα τη δουλειά μας. Το πανεπιστήμιο βρίσκεται πολύ άρα αυτό μας βοηθά να επικοινωνούμε με φοιτητές και καθηγητές, και μας κρατάει ενήμερους σε διάφορα σημαντικά θέματα.
Είναι ένα συνεργατικό μαγαζί πρόταση για έναν λίγο διαφορετικό κόσμο;
Στα μάτια μας οι συνεργατικές επιχειρήσεις είναι μια πρόταση για έναν κόσμο που εκτιμά τη συνεργασία, τη δημιουργικότητα και τον αμοιβαίο σεβασμό.
Το βασικό πρόβλημα που έχουμε βιώσει στην εργασία είναι πως οι εργάτες προσφέρουν την εργασία τους αλλά ο βασιλιάς-εργοδότης διαλέγει τι θα κάνει το κέρδος, δηλαδή την υπεραξία της δουλειάς των εργατών. Οι εργαζόμενοι δεν παίρνουν μέρος στη λήψη αποφάσεων και η υπεραξία της δουλειάς τους δεν μοιράζεται σε αυτούς.
Για παράδειγμα αν οι εργάτες αποφασίζουν δεν θα αποφασίσουν να μεταφέρουν την παραγωγή μπύρας σε χώρες με μικρότερο κόστος εργασίας. Αν αγοράσουν ένα μηχάνημα που θα κάνει την δουλειά τους δεν θα διώξουν συναδέλφους τους, απλά θα μειώσουν τον χρόνο καθημερινής τους εργασίας κ.ο.κ.
Οπότε για εμάς μεγάλο βάρος δόθηκε στην αποφυγή κάθε πιθανότητας τέτοιων καταστάσεων με τις αδιαπραγμάτευτες αρχές που θέσαμε στο καταστατικό της συνεργατικής μας επιχείρησης. Είμαστε ανοιχτή σε κάθε επικοινωνία για να μοιραστούμε τον τρόπο λειτουργίας μας και τις εμπειρίες μας με άλλους που ενδιαφέρονται για αυτήν την προσέγγιση.
Ποια είναι τα μίνιμουμ κοινών απόψεων στα οποία συμφωνείτε για να μπορείτε να είστε συνεργάτες/συνεργάτιδες;
Περιληπτικά τα ελάχιστα κοινά σημεία στα οποία συμφωνούμε για να είμαστε συνεργάτες/συνεργάτες είναι το πάθος για ζυθοποιία, η δέσμευση για καινοτομία και πειραματισμό και η διάθεση να επικοινωνούμε ανοιχτά και με σεβασμό.
Πιο αναλυτικά πρέπει κάποιος να συμφωνεί με τον στόχο και τις αρχές του εγχειρήματος. Στόχος μας είναι να παράγουμε μπύρα υψηλής ποιότητας και να δημιουργήσουμε ένα υγιές και πραγματικά ισότιμο εργασιακό περιβάλλον.
Αρχές
- Δεν έχουμε σαν βασικό στόχο το κέρδος αλλά την δημιουργία ανώτατων ποιοτικά προϊόντων και υγιών συνθηκών και θέσεων εργασίας
- Η επιχείρηση δεν μπορεί να έχει υπαλλήλους, δεν υπάρχει δηλαδή η σχέση εργοδότη εργαζομένου.
- Όλοι πληρώνονται ίδια εργατοώρα ανεξαρτήτως τύπου εργασίας
- Τα κέρδη διαμοιράζονται μόνο στους συνεταίρους που εργάζονται ενεργά και οποιοσδήποτε συνεταίρος δεν δουλεύει ενεργά δεν αμείβεται.
- Στην λήψη αποφάσεων, λαμβάνουμε αποφάσεις μόνο με ύπαρξη και παρουσίαση των αντίστοιχων δεδομένων.
Τι κάνετε όταν… τα βρίσκεται σκούρα;
Φυσικά, η λειτουργία μιας συνεταιριστικής επιχείρησης έχει και προκλήσεις αλλά όχι πολύ διαφορετικές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι σε συνεργασίες και εκτός πλαισίου συνεργατικότητας. Όταν τα πράγματα είναι δύσκολα, απευθυνόμαστε ο ένας στον άλλο για υποστήριξη. Πιστεύουμε στη δύναμη της κοινότητας και της συνεργασίας και γνωρίζουμε ότι μπορούμε να ξεπεράσουμε κάθε πρόκληση μαζί. Πιστεύουμε ότι δουλεύοντας μαζί και εκτιμώντας και αναγνωρίζοντας τις συνεισφορές όλων, μπορούμε να γίνουμε πιο δυνατοί όσο τυπικά και ας ακούγονται τα παραπάνω.
Πώς παίρνετε αποφάσεις; Και σχετικά με τι;
Στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, πιστεύουμε σε μια δημοκρατική και συνεργατική προσέγγιση. Έχουμε τακτικές συναντήσεις όπου συζητάμε οτιδήποτε σχετίζεται με την επιχείρηση, από τις συνταγές της μπύρας μας μέχρι τις στρατηγικές μάρκετινγκ. Εκτιμούμε τη συμβολή και τις ιδέες όλων των συνεργατών μας και προσπαθούμε να λαμβάνουμε αποφάσεις που έχουν κοινή αποδοχή και αντικατοπτρίζουν την ομάδα μας. Αυτή η προσέγγιση μας επέτρεψε να λαμβάνουμε αποφάσεις που δεν είναι μόνο θετικά για την επιχείρηση, αλλά και για καλές για τους μεμονωμένους συνεργάτες μας.
Πρακτικά στις συναντήσεις αποφασίζουμε θέματα τα οποία επηρεάζουν όλα τα μέλη. Σημαντικό είναι πως όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται κατόπιν ύπαρξης επαρκών δεδομένων και όχι αυθαίρετα. Όμως δεν αποφασίζουμε για τα πάντα μαζί. Ο καθένας έχει μια θέση εργασίας στην οποία μπορεί αυθαίρετα να παίρνει αποφάσεις (π.χ. ο ζυθοποιός για τις μπύρες ή ο υπεύθυνος μάρκετινγκ για το μάρκετινγκ) τις οποίες παρουσιάζει αναλυτικά όταν του ζητηθεί.
Έχετε παρατηρήσει μέσα από την εμπειρία σας εάν στηρίζει κόσμος τα συνεργατικά ακριβώς για το λόγο ότι είναι συνεργατικά;
Σύμφωνα με την εμπειρία μας, οι άνθρωποι στηρίζουν τις συνεργατικές επιχειρήσεις όχι μόνο επειδή είναι συνεργατικές, αλλά επειδή εκτιμούν τα διαφορετικά προϊόντα και τις υπηρεσίες που μπορούν να προσφέρουν οι συνεταιρισμοί. Οι άνθρωποι εκτιμούν τη δημιουργικότητα, την καινοτομία και την αίσθηση της κοινότητας. Διαπιστώσαμε δηλαδή ότι πολλοί άνθρωποι έλκονται από τα συνεταιριστικά καταστήματα όχι μόνο λόγω του μοναδικού επιχειρηματικού τους μοντέλου, αλλά και λόγω των ποιοτικά διαφορετικών προϊόντων τους ταυτόχρονα με τις αξίες και τις αρχές τους. Ο συνδυασμός αυτός έχει πολύ μεγάλο συντελεστή βαρύτητας στην στήριξη του κόσμου. Ίσως όμως υπάρχει και κάτι πιο βαθύ σε αυτή την στήριξη, μια ελπίδα πως ο κόσμος δεν γυρίζει γύρω στα χρήματα και το κέρδος με τις έντονα αρνητικές συνέπειες στους ανθρώπους και στο περιβάλλον όπως αναγνωρίζεται έντονα τα τελευταία χρόνια.
Πλατάνι Πάτρας
τ.: 261 600 7652
[email protected]
fb: KYKAO – Handcrafted
ig: kykao_nanobrewery
wp: kykao.gr
