Αν θέλεις να περπατήσεις, η Επόμενη Στάση σου θα λέει… Γκαζοχώρι

Το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου και η ομάδα θεάτρου Ανεμόμυλοι ενώνουν και φέτος τις δυνάμεις τους, παρουσιάζοντας τη θεατρική διαδρομή «Επόμενη Στάση: Γκαζοχώρι»  –  ένα βιωματικό ταξίδι στους δρόμους και στις ιστορίες της γειτονιάς του Γκαζιού. Μέσα από τη θεατρική αφήγηση, την ιστορική έρευνα και τις μνήμες των κατοίκων, η Αθήνα αποκαλύπτει μια διαφορετική όψη της: εκείνη που συνδέει το βιομηχανικό παρελθόν με το σύγχρονο πολιτιστικό της παρόν. Η ομάδα του Μουσείου μάς μιλά για τη γέννηση της ιδέας, τις προκλήσεις της συνεργασίας, την ανταπόκριση του κοινού και τα σχέδια για νέες θεατρικές περιηγήσεις στις γειτονιές της πόλης.

Τι σας ώθησε να συνεργαστείτε με την ομάδα Ανεμόμυλοι για τη θεατρική διαδρομή «Επόμενη Στάση: Γκαζοχώρι»;

Το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου κι η ομάδα του αγαπούν πολύ το θέατρο! Από την αρχή της λειτουργίας του, η τέχνη του θεάτρου και οι τεχνικές του μουσειακού θεάτρου εμπνέουν μια σειρά δράσεων: από τα εκπαιδευτικά μας προγράμματα, τις θεατρικές ξεναγήσεις και θεατρικά δρώμενα, μέχρι τους διαγωνισμούς συγγραφής και παράστασης θεατρικών κειμένων με θέμα το «Γκάζι». Αποτελεί για εμάς ένα μοναδικό εργαλείο ερμηνείας της ιστορίας του παλιού εργοστασίου φωταερίου. Η θεατρική ξενάγηση «Επόμενη Στάση: Γκαζοχώρι» σχεδιαζόταν εδώ και καιρό μεταξύ του Βιομηχανικού Μουσείου Φωταερίου και της ομάδας θεάτρου Ανεμόμυλοι, με στόχο να ζωντανέψει η ιστορία του Γκαζιού με νέα, βιωματικά και θεατρικά μέσα. Ανήκει σε μια σειρά θεατρικών περιπατητικών διαδρομών στην πόλη της Αθήνας που σχεδιάζεται και παρουσιάζεται με μεράκι και αγάπη από την ομάδα θεάτρου Ανεμόμυλοι και τον ηθοποιό Χρήστο Χριστόπουλου στην έρευνα και τη δραματουργία.

Πιστεύουμε βαθιά στη συνεργασία μεταξύ μουσείων και καλλιτεχνικών ομάδων γιατί μέσα από αυτήν γεννιούνται νέες ιδέες και δημιουργούνται γέφυρες ανάμεσα στην τέχνη, την ιστορία και τη βιομηχανική κληρονομιά.

Πώς θεωρείτε ότι η θεατρική προσέγγιση βοηθά το κοινό να αντιληφθεί την ιστορία και την ταυτότητα της γειτονιάς του Γκαζιού;

Η θεατρική τέχνη έχει την ικανότητα να ζωντανεύει την ιστορία. Οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία μέσα από την θεατρική διαδρομή να γνωρίσουν βιωματικά την ιστορία του εργοστασίου φωταερίου και της γειτονιάς του Γκαζιού. Δεν είναι απλοί θεατές, «ζουν» την ιστορία.  Οι θεατρικοί μας ξεναγοί υποδύονται ρόλους, μεταμορφώνονται σε χαρακτήρες που έζησαν κι επηρέασαν το Γκάζι, ζωντανεύουν ιστορίες, αρχειακό υλικό  και αναμνήσεις.  Έτσι, το θέατρο μετατρέπει τους δρόμους και τις πλατείες του Γκαζιού σε ένα μοναδικό σκηνικό, όπου η ιστορία ξυπνά. Η θεατρική τέχνη γίνεται η γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, καλλιεργώντας τη συλλογική μνήμη και την ταυτότητα αυτής της ιστορικής περιοχής.

Πώς αντιδρούν διαφορετικές ηλικιακές ομάδες σε αυτή τη μορφή «περιπατητικού θεάτρου», με δεδομένο ότι παρουσιάστηκε και την άνοιξη;

Είχαμε μέχρι τώρα τη χαρά να δούμε ενήλικες από διαφορετικές γενιές να παρακολουθούν τη θεατρική ξενάγηση. Άνθρωποι διαφορετικοί με ξεχωριστά ενδιαφέροντα. Κάποιοι που θυμούνται το εργοστάσιο σε λειτουργία, ακόμη κι εργαζόμενοι στο παλιό εργοστάσιο φωταερίου. Θαμώνες του άλλοτε θρυλικού Mamacas, κάτοικοι της περιοχής αλλά κι όχι μόνο, φοιτητές του Γεωπονικού Πανεπιστημίου σήμερα, άνθρωποι που αγαπούν το Γκάζι, άνθρωποι που αγαπούν το θέατρο. Αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι όλοι κι όλες βρίσκουν τον εαυτό τους. Γιατί, όπως συχνά λέμε και με τους συνεργάτες μας, όλοι έχουμε μια ανάμνηση από το Γκάζι: ένα ξενύχτι, έναν έρωτα, μια συναυλία, ένα μεθύσι. Κι αναμνήσεις ξυπνούν κι άλλες ακόμη χτίζονται, γιατί σίγουρα αυτή η γειτονιά έχει ακόμη πολλά να διδάξει.

Υπήρχαν προκλήσεις στη σύνδεση της ιστορικής έρευνας του μουσείου με τα θεατρικά στοιχεία; Πώς επιλέχθηκαν οι ιστορίες και οι μνήμες των κατοίκων που παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια της διαδρομής;

Ουσιαστικά, αυτό που διακρίνει την ομάδα θεάτρου Ανεμόμυλοι είναι το ξεχωριστό και ποιοτικό αποτέλεσμα των εργασιών που αναλαμβάνουν. Γι’αυτό και είναι αγαπημένοι μας συνεργάτες. Ο Χρήστος Χριστόπουλος και η υπόλοιπη ομάδα μελέτησαν σε βάθος πηγές και αρχεία που προέρχονται από τη συλλογή του Μουσείου. Πραγματοποίησαν ουσιαστική έρευνα: περπάτησαν στη γειτονιά του Γκαζιού, χτύπησαν πόρτες, συζήτησαν με κατοίκους και φορείς και συμβουλεύτηκαν επιστημονικά τους ειδικούς. Η έρευνα και η συγγραφή των κειμένων διήρκεσαν μεγάλο χρονικό διάστημα, με συνεχείς συζητήσεις, ανταλλαγή υλικού και δημιουργικές συναντήσεις. Το κείμενο φέρει την ιστορική επιμέλεια του Γιάννη Στογιαννίδη, αναπληρωτή καθηγητή Ιστορίας στο ΠΑΔΑ και επιστημονικού επιμελητή της μόνιμης έκθεσης του Μουσείου μας. Οι ιστορίες που παρουσιάζονται στη διαδρομή έχουν ως στόχο να αναδείξουν την εξέλιξη της γειτονιάς του Γκαζιού από την ίδρυσή της ως Γκαζοχώρι μέχρι και σήμερα – τη διαμόρφωση της ιδιαίτερης ταυτότητάς της μετά το κλείσιμο του εργοστασίου τη δεκαετία του 1980, την ακμή της στις αρχές του 2000 και την πορεία της στο σήμερα. Παράλληλα, μέσα από τις αναμνήσεις των κατοίκων, αναδεικνύεται η πολυπολιτισμικότητα αυτής της γειτονιάς, καθώς και τα ιδιαίτερα κοινωνικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά της. Το Γκάζι ξεδιπλώνεται με έναν διαφορετικό τρόπο μπροστά στα μάτια μας. Σε αυτή τη θεατρική διαδρομή δεν λείπουν μάλιστα τα τραγούδια, οι αυτοσχεδιασμοί, τα γέλια και φυσικά οι μαρτυρίες ανθρώπων. Τις Κυριακές του Οκτωβρίου λοιπόν σε ένα φθινοπωρινό σκηνικό, το Γκάζι μας περιμένει να μας διηγηθεί τις ιστορίες του!

Γιατί, όπως συχνά λέμε και με τους συνεργάτες μας, όλοι έχουμε μια ανάμνηση από το Γκάζι: ένα ξενύχτι, έναν έρωτα, μια συναυλία, ένα μεθύσι.

Υπάρχουν σχέδια να επεκταθεί η ιδέα της περιπατητικής θεατρικής διαδρομής και σε άλλες περιοχές της Αθήνας;

Οι θεατρικές διαδρομές ξεκίνησαν από την Κυψέλη! Το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου και η ομάδα θεάτρου Ανεμόμυλοι έχουν χαράξει μια ακόμη ιδιαίτερη περιπατητική διαδρομή στους δρόμους της Κυψέλης, αποκαλύπτοντας τα μυστικά και τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από τη φημισμένη γειτονιά της Αθήνας. Οι διαδρομές αυτές πραγματοποιούνται ακόμη και μπορεί κανείς να τις απολαύσει και αυτό το φθινόπωρο. Την προηγούμενη χρονιά, με αφορμή τις επετειακές δράσεις που διοργάνωσε ο Δήμος της Αθήνας για τα 80 χρόνια από την Απελευθέρωση της πόλης από την Ναζιστική Κατοχή και τα 50 χρόνια από την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας, σχεδιάστηκαν δύο ξεχωριστές διαδρομές για τις γειτονιές Δουργούτι και Πετράλωνα. Η θεατρική τέχνη αναβίωσε τις ιστορίες ανθρώπων από τις γειτονιές της πόλης μας, σε αυτές τις δύο σημαντικές ιστορικές επετείους, παρουσιάζοντας τον όμορφο συλλογικό αγώνα για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία. Αλλά και φέτος, ετοιμάζεται μια ολοκαίνουργια θεατρική διαδρομή, από την ομάδα του Μουσείου Μαρία Κάλλας και την ομάδα θεάτρου Ανεμόμυλοι, μνημονεύοντας την τέχνη της όπερας, τη ζωή και το έργο της μεγάλης ντίβας. Μείνετε συντονισμένοι /ες και δεν θα χάσετε!

Πώς βλέπετε την εξέλιξη της συνεργασίας μεταξύ μουσείων και καλλιτεχνικών ομάδων στην πόλη μας;

Μόνο θετικά! Εμείς, ως ομάδα, είναι κάτι που επιδιώκουμε και επιθυμούμε πολύ. Πιστεύουμε βαθιά στη συνεργασία μεταξύ μουσείων και καλλιτεχνικών ομάδων γιατί μέσα από αυτήν γεννιούνται νέες ιδέες και δημιουργούνται γέφυρες ανάμεσα στην τέχνη, την ιστορία και τη βιομηχανική κληρονομιά. Στη δική μας περίπτωση, η τέχνη γίνεται το μέσο, μέσα από το οποίο κάποιος μπορεί να ανακαλύψει το παλιό εργοστάσιο, να νιώσει οικεία σε αυτό, να το ερμηνεύσει με έναν ελεύθερο, προσωπικό τρόπο. Γίνεται η αφορμή να το επισκεφτεί ή να το ξαναεπισκεφτεί και να το εξερευνήσει από άκρη σε άκρη. Μέσα από αυτές τις συνέργειες, επιδιώκουμε επίσης τη δημιουργία ενός νέου δικτύου ανθρώπων και συνεργασιών, όπου φορείς πολιτισμού, καλλιτέχνες και κοινότητες θα συναντώνται δημιουργικά, ανταλλάσσοντας γνώσεις, εμπειρίες και έμπνευση.

Ποιες εκπαιδευτικές δράσεις και προγράμματα προσφέρονται για σχολικές ομάδες και το ευρύ κοινό από ΒΜΦ εκτός από τη συγκεκριμένη;

Η χρονιά ήδη ξεκίνησε δυναμικά με τους μαθητές να καταφθάνουν στο Μουσείο από τις αρχές του Οκτωβρίου! Εκπαιδευτικές ξεναγήσεις και προγράμματα έχουν σχεδιαστεί και προσφέρονται σε μαθητές όλων των σχολικών βαθμίδων. Τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν το εργοστάσιο φωταερίου μέσα από το παιχνίδι και το πλούσιο αισθητηριακό υλικό που προσφέρει ακόμη και σήμερα: μυρωδιές εργοστασίου, μηχανήματα που ακόμη δουλεύουν, μαρτυρίες ανθρώπων που εργάστηκαν εκεί! Και για τη νέα όμως χρόνια -χωρίς να αποκαλύψουμε πολλά- η ομάδα του Μουσείου μας σχεδιάζει ξανά το αγαπημένο sleepover οικογενειών για παιδιά από 7-11 ετών, ολοκαίνουρια εικαστικά εργαστήρια για τα σαββατοκύριακα του χειμώνα με έμπνευση από το εργοστάσιο και τα υλικά του, μια νέα δράση “Στο Μουσείο με πιπίλα” ειδικά σχεδιασμένη για οικογένειες με παιδιά από 10 μηνών, μια νέα σειρά εργαστηρίων θεατρικού παιχνιδιού για εφήβους αλλά και δράσεις για ενήλικες, όπως DJ sets στα κτίρια του παλιού εργοστασίου, θεματικές και θεατρικές ξεναγήσεις ενηλίκων και πολλά, πολλά ακόμη… Γιατί αυτός ο χώρος συνεχώς μας εμπνέει και αυτό είναι που τον κάνει και τόσο ξεχωριστό!

Η ομάδα του Βιομηχανικού Μουσείου Φωταερίου:
Μαρία Φλώρου, Υπεύθυνη Μουσείων, Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων 
Αργυρώ Μπατσή, Μουσειολόγος-Μουσειοπαιδαγωγός στο Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου 
Γεωργία Λαζάρου, Εικαστικός, Μουσειοπαιδαγωγός στο Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου 

Περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση θα βρείτε εδώ