Υπάρχουν λογιών λογιών σχέσεις: σχέσεις ετεροκανονικές, σχέσεις εξ αποστάσεως, πλατωνικές σχέσεις, σχέσεις συντροφικότητας (αυτές που το αλατοπίπερο είναι να τσακώνεσαι για την κατοχή του τηλεκοντρόλ), κι άλλες πολλές. Στον σωρό ήρθε προσφάτως να προστεθεί κι αυτός ο φοβικός φασαίος του αστερισμού των σχέσεων: τα situationships.
Η φράση «φοβικός φασαίος» είναι πλεονασμός. Όσοι ξέρουν πάνω κάτω το φασεϊλίκι ως παρατηρητές, έχουν καταλάβει ότι εξ ορισμού είναι μια φοβικότητα. Ο φασαίος θέλει να είναι λίγο παντού και πολύ πουθενά, τρέμοντας μη και χάσει κάτι – δεν ξέρει ο χαζούλης ότι με το σκόρπισμα συνήθως τα χάνεις όλα. Ακριβώς αυτό συμβαίνει και με την ιδιότυπη σχέση-γέννημα της GEN-Z που θα μελετήσουμε.
Ας πάρουμε τα πράγματα απ’ την αρχή. Ο όρος αυτός ξεπήδησε στα social κάπου το 2019 από νεαρούς χρήστες. Έχει μπει πλέον και στο Cambridge Dictionary, που μας δίνει τον ορισμό: «a romantic relationship between two people who do not consider themselves a couple but who have more than a friendship». Σε απλά ελληνικά «μ’ αρέσει η παρέα σου, κάνουμε και καλό σεξ, θέλω να σε βλέπω κάμποσες φορές την εβδομάδα, αλλά λέω σθεναρά ΟΧΙ στις ταμπέλες. Επίσης μπορεί να μ’ αρέσει και η γειτόνισσα, και στο κάτω κάτω, βρε αδερφέ, ζωή ΜΟΥ είναι. Θα δώσω και λογαριασμό; Θα δεσμευτώ ΕΓΩ στο άνθος της νιότης μου;».
Έκανα λοιπόν μια γύρα σε φίλους φίλων που είχα ακούσει μέσα σ’ αυτά τα χρόνια ότι έχουν ανέβει στο άρμα του situationship, κάναμε τα τηλεφωνήματά μας για να βγει ένα συμπέρασμα επιτέλους γι’ αυτό το τρέντ.
«Θεωρώ ότι πλέον θέλουν όλοι να τα έχουν όλα. Το situationship άλλωστε γι’ αυτό φτιάχτηκε. Παίρνεις τα θετικά της σχέσης, αλλά και τη χαρά της ελευθερίας. Νιώθεις ότι είναι ο κόσμος στα μέτρα σου», μου λέει η Άννα, δικηγόρος, 26 ετών, που είχε μπει σε μια έντονη καταστατοσχέση για έναν χρόνο. «Συν τοις άλλοις, οι μονογαμικές σχέσεις είναι δύσκολες. Όταν ζεις ήδη μια ζωή που σε δυσκολεύει, κάπου λες “δε θα κάνω effort και για τα ερωτικά μου”» συνεχίζει. Στην περίπτωσή της το situation προέκυψε όπως μου είπε γιατί είχαν βγει μόλις και οι δύο από μεγάλες σχέσεις. «Θέλαμε κάτι πιο χαλαρό και δε θέλαμε δεσμεύσεις», μου λέει και συνεχίζει γελώντας «πού να ’ξερα τι θα γινόταν μετά, έτσι; Έρωτας, χαμός, εγώ κάποτε στα πατώματα διότι μετά από κάποιο καιρό ζητούσα παραπάνω, έβλεπα ότι αυτός κάνει πίσω και προκειμένου να μην τον χάσω πήγαινα με τα νερά του».
Με όσους μίλησα πάντως, συμφωνούσαν ότι ένα από τα μεγαλύτερα plus του situationship (τουλάχιστον στην αρχή) είναι η ήρεμη καθημερινότητα. «Περνάς καλά χωρίς περιττούς τσακωμούς και γκρίνιες που συνήθως φέρνει η αποκλειστικότητα», μου λέει ο Πέτρος, 24 χρονών. Ο Πέτρος βέβαια ανήκει στην κατηγορία που η κατάσταση αυτή συν τω χρόνω εξελίχθηκε σε μια κανονικότατη σχέση που κρατάει ακόμα, τρία χρόνια μετά. «Από το πρώτο έτος της σχολής είχα γνωρίσει μία συμφοιτήτριά μου. Ήταν από τα λίγα άτομα που κράτησα επαφές κατά τη διάρκεια της καραντίνας. Έτσι, όταν επιστρέψαμε στην κανονικότητα, συνειδητοποιήσαμε ότι υπήρχε κάτι παραπάνω». Απ’ ό,τι μου λέει, ποτέ δεν είπαν με λόγια ότι ήρθε η ώρα για μια «επισημοποίηση», προέκυψε ωστόσο οργανικά.
Αντίθετα, η Σιλένα, ήταν σε ένα situationship 2 ετών, το οποίο «δεν πήγε στην επόμενη πίστα ποτέ. Πάντα αυτός που είναι διατεθειμένος να δώσει λιγότερα δίνει το ρυθμό σε μια σχέση και ορίζει τη φύση της. Εκείνος λοιπόν το επέλεξε κι εγώ ακολούθησα». Της ζήτησα να μου ξεχωρίσει τα τρία πράγματα που λάτρευε σ’ αυτό το σχήμα: «Τη συναισθηματική σταθερότητα – μπορεί να ακούγεται περίεργο, αλλά και στο situationship υπάρχει. Επίσης την ελευθερία του “όποτε θέλω φεύγω” χωρίς να γκρεμίσω κάποιον κόσμο, χωρίς δράματα. Αυτό μου έδινε την ευκαιρία να το επιλέγω κάθε μέρα ξανά και ξανά, ιδία τη βουλήσει». Αυτό που ξεχωρίζω απ’ τα λεγόμενά της, είναι το τρίτο, «υπάρχει μια συμμαχία στο situationship που χτίζεται μεταξύ των δύο. Είναι η δύναμη που αναπτύσσεται όταν κάνεις κάτι ας πούμε “αντισυμβατικό” που οι άλλοι πολλές φορές δεν καταλαβαίνουν. Σε δένει πολύ αυτό, η συνενοχή».
Η σχέση της Σιλένας πάντως ήταν ταραχώδης διότι το έτερον ήμισυ ήταν πολυγαμικό, ενώ εκείνη μονογαμική. Τούτο, αγαπητοί αναγνώστες, είναι μια συχνή περίπτωση στα situationships, για ευνόητους λόγους. Μου διηγείται μια απ’ τις πιο ευτράπελες στιγμές της σχέσης: «Κάποια στιγμή ήρθε στην Ελλάδα μια κοπέλα με την οποία είχαν ένα αντίστοιχο πράγμα λίγους μήνες πριν. Τη φιλοξένησε, τη γνώρισα, γίναμε φίλες και καταλήξαμε να κοιμόμαστε ένα βράδυ η μια και το άλλο η άλλη μαζί του. Τρελό μπέρδεμα και πάνω απ’ όλα τρελή συμπάθεια μεταξύ εμού και εκείνης. Όπως καταλαβαίνεις, η εβδομάδα εκείνη είχε πάρα πολλά κωμικά και σουρεάλ στοιχεία. Ακόμα και όταν το διαλύσαμε με το παιδί τα μνημονεύσαμε γελώντας». Όσο μου το διηγείται γελάει κι εκείνη γάργαρα, σα να μου λέει ένα βιωμένο ανέκδοτο.
Η Άννα με το δικό της έτερον ήμισυ έκανε κάποια στιγμή και κοινό πάρτυ. Εντελώς ζευγαρίσια κατάσταση. Θεώρησε ότι μετά από αυτό θα είναι «husband and wife», θα σπάσει το φράγμα του «χαλαρού». Αμ, δε! Του ψέλλισε εκείνο το βράδυ την επιθυμία και η απάντηση ήταν ένα ξεροκατάπημα. Και η Σιλένα ένα καλοκαίρι σε διακοπές, έκανε την ίδια προσπάθεια: «Όταν ζήτησα το κάτι παραπάνω εκείνος πρόβαλε πάνω μου κάτι εντελώς κουλούς φόβους που έχει για τις αποκλειστικές σχέσεις και ισχυρίστηκε ότι από τη μια στιγμή στην άλλη θα γινόμουν τοξική, πιεστική, υστερική και κτητική. Δεν μπορούσα να το πιστέψω ότι φοβόταν τόσο τις αποκλειστικές σχέσεις που θεώρησε ότι θα μεταμορφωνόμουν σ’ ένα τέρας υστερίας εν μια νυκτί».
Οι δύο μας ιστορίες λοιπόν έληξαν μετά από λίγα χρόνια, υπογραμμίζοντας την αλήθεια της ρήσης «ουδέν μονιμότερον του προσωρινού». Η άλλη κρατάει ακόμα και να τα φτύσουμε τα παιδιά! Ζήτησα στο τέλος να μου δώσει ο καθένας από μια συμβουλή για όσους μπαίνουν τώρα στους κόλπους του situationship. Όλοι μου λένε με ύφος επιτακτικό σχεδόν το ίδιο. «Να είστε σίγουροι ότι βρίσκεστε στο ίδιο μήκος κύματος» λέει ο Πέτρος. «Να κάνετε συνεχώς reality checks ώστε να μην παρασυρθείτε σε ψεύτικα αισθήματα και καταστάσεις που δεν υπάρχουν. Είναι πολύ εύκολο σ’ αυτή την κατάσταση», απαντάει η Σιλένα. Η Άννα επιμένει: «Να ξέρετε ότι είναι για γερά στομάχια κι αυτό. Και ποτέ μα ποτέ μη φοβηθείτε να εκφραστείτε! Δε θα αρρωστήσουμε κιόλας για την ελευθερία [γέλια]».
BONUS TRACK: Situationship στα 80΄s
Για να μη παραμυθιαζόμαστε οι Gen-Z ότι ανακαλύψαμε τον τροχό της ελευθερίας των σχέσεων, ζήτησα από τον φίλο Μάρκο ετών 57, να μου πει δυο λόγια για αντίστοιχες εμπειρίες του τότε. «Φυσικά υπήρχε αυτό, απλώς δεν το είχαμε ονοματίσει. Εσείς βγάζετε όνομα για τα πάντα. Καλά κάνετε». Μου διηγείται το δικό του situationship με τη Μ., που ξεκίνησε το 1983. «Τη γούσταρα τρελά! Ένα βράδυ που είχαμε βγει με κοινή παρέα, αφού πια είχα παίξει όλα μου τα φύλλα, σκέφτηκα την ατάκα “άκου, αν κάνουμε κάτι εσύ δε θα γίνεις δυστυχισμένη, και εγώ θα γίνω τρομερά ευτυχισμένος”. Και εγένετο φως, φιληθήκαμε. Πετούσα. Μετά από αυτό θεώρησα ότι έχουμε κάτι. Μεγάλη πλάνη. Δυο μέρες αργότερα, πήγαμε σε ένα πάρτυ. Περιττό να πω ότι αισθανόμουν περήφανος που πήγαινα πλέον ως συνοδός της Μ. Κάποια στιγμή μέσα στο πάρτυ έπεσα σε λήθαργο, διότι ήμουν άρρωστος και προκειμένου να πάω είχα χαπακωθεί. Έμπλεξα ο βλαξ φάρμακο με ουίσκια. Όταν ξύπνησα, πήγα στην κουζίνα και τι να δω; Η Μ. φιλιόταν με κάποιον». Κάπου εκεί νόμιζα ότι τελείωνε η ιστορία, αλλά εν τέλει μόλις άρχιζε. Ο Μάρκος συνεχίζει: «Μετά από αυτό χαθήκαμε για 2-3 χρόνια, και βρεθήκαμε αργότερα πάλι σε πάρτυ. Φιληθήκαμε. Ένιωσα ότι το πιάνουμε από εκεί που το αφήσαμε. Λάθος έκανα. Με τη Μ. δεν τα φτιάξαμε ποτέ κανονικά. Είχαμε όμως επί πέντε χρόνια αυτό που σήμερα λέτε “situationship”. Βρισκόμασταν σταθερά κάθε Πέμπτη πρώτα για ποτά και μετά στο σπίτι μου. Κοιμόμασταν μαζί. Μετά χώριζαν πάλι οι δρόμοι μας, ο καθένας έκανε τη ζωή του και ξαναβρισκόμασταν σε επτά μέρες. Την όλη κατάσταση τη θυμάμαι με απέραντη γλύκα. Είχαμε το δικό μας κόσμο, βάζαμε μουσικές, ήμασταν δε εκ διαμέτρου αντίθετοι». Τον ρώτησα αν τον στεναχώρησε ποτέ ότι δεν προχώρησαν: «Νομίζω κατάλαβα νωρίς ότι για μέχρι εκεί ήταν. Άλλωστε αν τα φτιάχναμε όλο αυτό θα φθειρόταν πολύ γρήγορα». «Και μετά τι έγινε;» τον ρωτώ σκεπτόμενη συνεχώς ότι θέλω να ζήσω στα 80’s έστω για μια μέρα, «Κάποια μέρα πήγαμε στο Hotel President. Χαιρετηθήκαμε χωρίς να ανανεώσουμε το ραντεβού. Κι ύστερα δεν ξαναβρεθήκαμε. Χωρίς να το πούμε με λόγια, εκείνη τη νύχτα συνεννοηθήκαμε ότι αυτό που ζούσαμε είχε χάσει τη συγκίνηση, τη γλύκα. Το αστείο ξέρεις ποιο είναι; Εκείνον τον τύπο από το πρώτο πάρτυ τον παντρεύτηκε!».
