Κείμενα, προβληματισμοί, ευαισθησίες και ουσία σε μια από τις δημοφιλέστερες σελίδες του ελληνικού Fb. Μιλήσαμε με έναν από τους τρεις «κυκλοθυμικούς», έναν από τους ανθρώπους που ομορφαίνει το feed μας.
Ο Κωνσταντίνος, σε άλλες εποχές, θα ήταν προφήτης (καθόλου βραχνός!), ραψωδός και αφηγητής γύρω από κύκλους με φωτιές. Όσα γνωρίζει, όσα πιστεύει, όσα κάθε τόσο καινούργια μαθαίνει (κοινωνικά, πολιτιστικά, πολιτικά, βιωματικά) λειτουργούν ως σπόροι που ο ίδιος επιλέγει να φυτεύει, προς χρήση μελλοντικής τροφής και σκιάς – για όλους τους ανθρώπους. Σπάνιο είδος, αυτός ο ένας εκ των τριών (υπέροχων) της σελίδας ΚΥΚΛΟΘΥΜΙΚΟΣ, ευδοκιμεί στους αγώνες, στα γλέντια, στις αγκαλιές και στις εμπνεύσεις. Ακούει πολλή μουσική. Είναι ο ίδιος μουσική – ίσως αυτό δεν το γνωρίζει.
Επιχείρησα μια μικρή καταβύθιση στα καθαρά, ωραία νερά της σελίδας του(ς). Γιατί εδώ και έξι μήνες που την διαβάζω, έχω δει πως κάτι μέσα μου έχει ξυπνήσει ξανά, έχω νιώσει λιγότερο μόνη σε σχέση με την ανάλυση θεμάτων που με καίνε, έχω γιατρευτεί για λίγο ή για περισσότερο – αυτό θα δείξει στο μέλλον. Επειδή, δε, η κυκλοθυμία τυγχάνει μία από τις δεκάδες μου πατρίδες, έχω κάθε δικαίωμα για μια μικρή επιπλέον αδυναμία στην σελίδα και τον Κωνσταντίνο της.
Καλές βουτιές και σε εσάς. Σημειωτέον, αυτές δεν γίνονται μόνο στην θάλασσα. Είναι πολλές οι θάλασσες και οι ωραιότερες μέσα μας. Κλισέ; Ας είναι. Πείτε μας εσείς κάτι πιο πρωτότυπο…χαρά μας. Αλλά, πρώτα, ακολουθήστε την σελίδα που σας λέω. Αν θέλετε. Θέλετε μωρέ.
Πώς γεννήθηκε ο «Κυκλοθυμικός», Κωνσταντίνε; Ήσαστε από την αρχή και οι τρεις σας παρόντες;
Έχουν περάσει αρκετά χρόνια από τότε για να θυμάμαι ακριβώς τι πέταξε το σπίρτο στο δάσος, θα μπορούσε να είναι ένας μαραθώνιος από το «Είμαστε στον αέρα» του Θοδωρή Μανίκα ή μια στιγμιαία έμπνευση ακούγοντας το «Αυλαία και πάμε», θα μπορούσε να είναι η μεθυσμένη επιθυμία μιας παρέας πιτσιρικάδων να ξεκινήσει μια περιπέτεια, θα μπορούσε απλώς να είναι μια συλλογική ανάγκη έκφρασης σε μια εποχή που άλλαζε. Ο Κυκλοθυμικός ξεκίνησε άλλωστε στην καρδιά της κρίσης, στο σημείο που όλα τα άπληστα όνειρα των παχέων αγελάδων που φούσκωναν το εφηβικό μας μυαλό κατέληγαν στη ματαίωση του Καστελόριζου. Είχαμε μεγαλώσει με την ψευδαίσθηση πως το σύστημα ήταν εκείνος ο εγωιστής γίγαντας του Όσκαρ Ουάιλντ, που ενώσω θα κοιμάται, εμείς θα μπορούμε να παίζουμε μπάλα στην αυλή του. Ήταν βίαιη η ενηλικίωση μας, είδαμε το πόσο κυνικός κι αδυσώπητος μπορεί να γίνει ο καπιταλισμός, το ξύπνημα του γίγαντα πόσο χειμώνα και μοναξιά μπορούσε να απλώσει στις αυλές που πίναμε μπύρες και συζητούσαμε για υπαρξιακά και γκομενικά. Μαζί με εμάς ενηλικιώθηκαν κι οι γονείς μας. Αν ενηλικιώθηκαν και ποτέ. Στην αρχή ήμασταν ένα blog, τελείως διαφορετική σύνθεση ανθρώπων, μόνο δύο από όσους είμαστε σήμερα ήμασταν τότε. Τώρα μπαίνει σιγά σιγά κι ο τρίτος. Οι υπόλοιποι είτε δε γράφουν πια είτε έχουμε κόψει. Την Μίκα την βρήκαμε στην επιστροφή μας, έγραφε πολύ όμορφα και κυρίως πολύ «κυκλοθυμικά» και χωρίς να την έχουμε γνωρίσει ποτέ από κοντά, της κάναμε πρόταση. Προσέξτε τι γράφετε, κάνουμε scouting που καμιά φορά καταλήγει σε παιδομάζωμα!
Τι σημαίνει για εσάς ο όρος «κυκλοθυμικός»; Είναι διάγνωση, ταυτότητα ή στρατηγική;
Όπως είπα από το blog γράφαμε πολλοί κι εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι. Τότε τα blogs ήταν στέπες που φιλοξενούσαν μοναχικούς λύκους. Τους φαντάζομαι τους τότε bloggers με σκάφανδρο να βουτάνε στην άβυσσο των ενδιαφερόντων τους και να μας φωτογραφίζουν με λέξεις τις ανακαλύψεις τους. Καμία σχέση με το σημερινό influencing, ακόμα κι αν υπήρχε ναρκισσισμός ήταν πιο ανυποψίαστος, πιο παραγωγικός. Βέβαια κι η διαδικτυακή τοξικότητα τότε φύτρωνε και σε αυτό ήμασταν και πιο άπειροι. Αυτός ήταν κι ο λόγος που ναυάγησε κι η τότε προσπάθεια.
Εμείς ήμασταν κάτι άλλοι. Θα μπορούσες με διαφορά 2-3 ωρών να δεις ένα άρθρο για τους δείκτες φτώχειας στην Αφρική, ένα για τους λόγους που ο Ολυμπιακός του Ίβκοβιτς πήρε Ευρωπαϊκό στο μπάσκετ κι ένα άρθρο να κάνω ερωτική εξομολόγηση στη Λαμπέτη. Σκεφτόμουν ότι αν σκόνταφτε ποτέ κανείς πάνω μας θεωρώντας ότι γράφει μόνο ένας θα τον έβρισκε ακραία… κυκλοθυμικό. Έτσι πήραμε και το όνομα. Αυτό το μοτίβο νομίζω πως το κρατάμε και σε αυτήν την έκδοση. Αυτό απελευθερώνει κι εμάς βέβαια. Ίσως τελικά μόνο έτσι να εκμεταλλευόμαστε την ανωνυμία μας. Μπορώ χωρίς ντροπή να εμπνέομαι από όλο το φάσμα των εσωτερικών αναγκών μου χωρίς να με νοιάζει μια συνοχή για την έξωθεν μαρτυρία. Άλλωστε με βάση αυτό, όλοι κυκλοθυμικοί δεν είμαστε; Τελικά Κυκλοθυμικός είναι αυτή η απενοχοποίηση των εσωτερικών μας αντιφάσεων.
Ποιο είναι το πιο σημαντικό μήνυμα που θέλετε να περάσετε μέσα από τη σελίδα σας;
«Είμαστε πολλοί, αλλά είμαστε σκόρπιοι». Αυτός ο στίχος του Χάρρυ Κλυνν με στοίχειωνε από πάντα. Με απογοητεύει αυτή η τάση της σύγχρονης ηττοπαθούς Αριστεράς να μετράει και να ξαναμετράει τα κουκιά και να μην της βγαίνουν. Πάντα είναι περισσότεροι οι απέναντι. Τέτοιες αντιλήψεις γεμίζουν το ντεπόζιτο με μιζέρια, εσωστρέφεια, παραίτηση, δικαιολογίες, ελιτισμό, απαξίωση. Προδοσίες αγνών προθέσεων και δικαιολόγηση του προσωπικού ξεπουλήματος δηλαδή. Πάντα οι λίγοι κάνουν τη διαφορά. Πόσοι ξέρουν πώς ακριβώς λειτουργεί μια χημειοθεραπεία, το ίντερνετ, ένας δορυφόρος; Πόσοι μπορούν να επεξεργαστούν τους γρίφους της κβαντικής φυσικής; Τι σημαίνει ότι επειδή οι λίγοι είναι αυτοί που τα κατανοούν και τα εφαρμόζουν η ανθρωπότητα δεν πήγε μπροστά; Και τις επαναστάσεις οι λίγοι τις πυροδοτούν, τις ζουν και τις μεταβολίζουν. Οι πολλοί απλώς απολαμβάνουν τα προϊόντα της δουλειάς των λίγων. Μέχρι να καρπίσει η επανάσταση και να κλείσει η ψαλίδα των πολλών από τους λίγους. Μέχρι να κουβεντιάζουμε ήσυχα κι απλά και να καταλαβαινόμαστε χωρίς να χρειάζονται περισσότερα.
Ναι, αλλά είμαστε σκόρπιοι…
Αυτούς τους σκόρπιους θέλουμε να βρούμε μέσα από το διαδικτυακό μας καράβι, να τους μαζέψουμε από τον ωκεανό που θαλασσοδέρνονται, να τους δώσουμε μια πετσέτα να σκουπιστούν, μια σόμπα να ζεσταθούν, ένα κομμάτι ελπίδας σαν ψωμί. Να νιώσουμε όλοι λιγότερο μόνοι, να πάρουμε κάτι από τη δύναμη της παρέας που ξεπερνά το ατομικό ταβάνι του καθενός, να εμπνεύσουμε ο ένας τον άλλον, να πετάξουμε τα αφηγήματα της ήττας και να γράψουμε τους προλόγους της νίκης. Εμείς δεν τραγουδάμε για να ξεχωρίσουμε, αδερφέ μου, από τον κόσμο, εμείς τραγουδάμε για να σμίξουμε τον κόσμο.
Πώς είναι να λειτουργείτε συλλογικά σε μια πλατφόρμα που ευνοεί την ατομικότητα;
Μα η δύναμη της παρέας ξεπερνάει τα ατομικά ταβάνια, ο καθένας μας είναι καλύτερος στον Κυκλοθυμικό, γίνεται καλύτερος μέσω του Κυκλοθυμικού, ψάχνει να βρει τον καλύτερό του εαυτό, σαν τον ποδοσφαιριστή που μπαίνει στον τελικό για να βάλει το γκολ και να δώσει το τρόπαιο στην ομάδα του. Και θα χαρεί το ίδιο αν τελικά βάλει κάποιος άλλος το γκολ και θα πληγωθεί το ίδιο και 3 γκολ να έχει βάλει, αν η ομάδα τελικά χάσει τον στόχο. Είναι που υπάρχει κι η υψηλή εκτίμηση προφανώς, δε θα γινόταν αλλιώς, αλλά ποτέ δεν υπήρξε ανταγωνισμός, ποιο θα γράψει καλύτερα, περισσότερα, ποιος θα έχει μεγαλύτερη απήχηση. Πολλές φορές διαφωνούμε σε σημεία ο ένας με τα κείμενα του άλλου, αλλά αυτό είναι υγεία. Έχουν παίξει και μικροτσακωμοί, αλλά αυτοί μάλλον ενίσχυαν το πάθος και το δέσιμό μας μετά. Ο Κυκλοθυμικός είναι η συνέχεια του ομαδικού σπορ που κάναμε μικροί. Δεν υπάρχει πιο απτό πλαίσιο να πεθάνει ο ατομικισμός από ένα ομαδικό άθλημα. Πιστεύω ότι για αυτό ο Καμύ είχε τρέλα με το ποδόσφαιρο.
Πώς ορίζεις την «αντίσταση» σήμερα; Είναι online, είναι στο δρόμο, ή κάπου αλλού;
Αντίσταση τουλάχιστον για εμένα σήμερα είναι η απόκτηση ταξικής συνείδησης. Καταλαβαίνω την ανάγκη για επανάσταση και για αντίσταση. Τη συμμερίζομαι. Το γνωστό αστείο με τις συνθήκες που περιμένουμε να ωριμάσουν, έχουν ωριμάσει. Αλλά χωρίς ταξική συνείδηση η επιθυμία για μαζικό ξεσηκωμό μοιάζει με πρόωρη εκσπερμάτωση. Για να καταλάβουμε πόσο προϊστορική ήταν η Κόκκινη Επανάσταση, αυτή έγινε το 1917 και τα πρώτα πειράματα Ψυχολογίας –σε ζώα- έγιναν από τον Thorndike 20 χρόνια πριν, η επιστήμη της Ψυχολογίας ακόμα επί της ουσίας δεν υπήρχε. Δεν ξέραμε τίποτα για τον άνθρωπο, πώς να αλλάξουμε τον κόσμο του; Ακόμα δεν είχαν εμπεδωθεί πράγματα όπως ο ηλεκτρισμός, το αυτοκίνητο, η βιομηχανία, η ιατρική, οι μεταφορές, η επικοινωνία της πληροφορίας. Κάθε βήμα της επιστήμης προς τα εμπρός είναι ένα ακόμα ισχυρό όπλο στην φαρέτρα των καταπιεσμένων, ειδικά όταν ο προλετάριος σήμερα είναι αυτός που κάνει την έρευνα, που έχει τις ιδέες, τη γνώση και την εμπειρία του πώς λειτουργεί ο κόσμος και πώς βελτιώνεται η παραγωγή. Το πρόβλημα είναι ότι πίσω μας έχουμε μια χοντρή τραυματική εμπειρία, η διάλυση της ΕΣΣΔ και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου έδωσε μια αίσθηση ότι ένα τρένο είχε ο κόσμος να σωθεί κι αυτό το έχασε. Όλα τα αφηγήματα των δυναστών μας τα μεταβολίσαμε σαν κουτόχορτο. Και τώρα στη ρωγμή του χρόνου κοιτάζουμε την καταστροφή με μια γνήσια απορία στα μάτια. Για αυτό είναι και τόσο μπερδεμένη ατζέντα κι η προτεραιοποίηση των αιτημάτων. Όσο πιο πολύ καταλάβουμε την ταξικότητα της ζωής μας, τόσο πιο καθαρά θα είναι τα μηνύματα των διεκδικήσεων, τόσο πιο ενισχυμένη μπορεί να βγει η αντίσταση. Τα μέσα θα τα βρούμε και θα τα συνδυάσουμε, όλα δικά μας είναι άλλωστε.
Υπάρχει χώρος για ρομαντισμό και ευαλωτότητα μέσα στην τόσο φορτισμένη πολιτική έκφραση της εποχής μας ή, από την άλλη, μέσα στο απολιτίκ, νωθρό κλίμα που επικρατεί;
Ο επαναστατημένος άνθρωπος δεν είναι μόνο αυτός που ονειρεύεται αταξικές κοινωνίες και ακονίζει τα μαχαίρια του για την επόμενη εξέγερση. Μέσα από το ταξίδι της απόκτησης ταξικής συνείδησης αφήνεις πίσω σου ένα ένα όλα τα κυρίαρχα αφηγήματα του υπάρχοντος συστήματος. Ο φασισμός της χαράς (έτσι είχα ορίσει όταν ήμουν στην Αμερική το toxic positivity), ο ατομικισμός, ο ανταγωνισμός, η κουλτούρα της εκμετάλλευσης, οι τροφικές αλυσίδες της βίας, η τοξική αρρενωπότητα, η επιδειξιομανία, η απληστία, τα τρεντς, η απανθρωποίηση των γύρω μας, η συμφεροντολογία, η αντίληψη του σώματος ως μηχανή, η φαστφουντοποίηση του έρωτα και του σεξ είναι όλα παιδιά του συστήματος που μεγαλώνουμε. Κάνουμε συχνά το λάθος να το αντιλαμβανόμαστε ως ένα αποκλειστικά οικονομικό σύστημα, μα επί της ουσίας είναι ένα σύστημα αξιών, ένα πλέγμα από γραμμένους κι άγραφους ισχυρούς κανόνες που οδηγούν στην αλλοτρίωση του ανθρώπου και την φυσικοποίηση της εκμετάλλευσης. Η αντίσταση σε αυτό δεν είναι μόνο το διάβασμα κι η συμμετοχή σε διαδηλώσεις και σωματεία. Η αντίσταση είναι και να φτιάχνεις ένα μικροπεριβάλλον διαφορετικό και να γεννάς μέσα σε αυτό ένα καινούργιο σύστημα αξιών, να βρίσκεις τον άλλον σου εαυτό, την καλύτερη εκδοχή σου, αυτές είναι οι φωλιές νερού μέσα στις φλόγες, αυτός θέλω να είναι κι ο Κυκλοθυμικός. Για αυτό δε φοβήθηκα να γράψω κείμενα προσωπικά, κείμενα ήττας, κείμενα πόνου, για έναν καρκίνο, για μια ερωτική ματαίωση, για ένα οικονομικό τέλμα.
Αν ο «Κυκλοθυμικός» ήταν άνθρωπος, τι ηλικία θα είχε και τι θα φορούσε;
Όπως έχω διαπιστώσει κι από τους Κυκλοθυμικούς που έχω γνωρίσει, το φάσμα είναι μεγάλο. Όλες οι ηλικίες, διαφορετικά μορφωτικά επίπεδα, διαφορετικά επαγγελματικά backgrounds, διαφορετικές καταγωγές. Κι αυτό είναι το θέμα, η «κουτακοποίηση» είναι ευνουχισμός της επικοινωνίας, είναι επιδείνωση της μοναξιάς. Μου αρέσει να σκέφτομαι τον Κυκλοθυμικό σαν ένα μεγάλο τραπέζι που γύρω του κάθονται άνθρωποι φαινομενικά τόσο διαφορετικοί, αλλά επί της ουσίας τόσο ίδιοι. Κι αν κάτι θα ήθελα να φοράμε θα ήταν μια keffiyeh. Το «Λευτεριά στην Παλαιστίνη» είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο και πολύ πιο οικουμενικό από αυτό που ακούγεται. Είναι η τελευταία κραυγή του ανθρώπου πριν πέσει στο κενό σαν την σκηνή από το Squid Game. Συγγνώμη για το σπόιλερ.
Ποιο είναι το πιο παρεξηγημένο συναίσθημα ή λέξη στη δημόσια σφαίρα σήμερα κατά την άποψή σου;
Νομίζω η λέξη «προλετάριος». Για κάποιους ακούγεται ντροπή κι υποτίμηση, για κάποιους κάτι βαρύγδουπο, άνοστο, απαρχαιωμένο. Ξενερώνεις την κουβέντα άμα το αναφέρεις, δεν είναι πια τόσο «μοδάτο» στον κόσμο εκτός κομμουνιστών. Βέβαια τα τρεντς έρχονται και φεύγουν και σημασία δεν έχουν οι λέξεις, αλλά τα νοήματά τους. Πες το και «Βαρδαλούπα» άμα το έχεις τόσο άχτι, το θέμα είναι να καταλάβεις ότι δε γίνεται να σπούδασες για τόσα χρόνια, να δούλεψες τόσο πολύ, να θυσίασες τα χρόνια σου και να μην έχεις πρόσβαση σε αυτά που φτιάχνεις, που σκέφτεσαι, που δημιουργείς. Ο κόσμος είναι δικός μας.
Όσο για το συναίσθημα. Είναι αυτό της ήττας σε μια εποχή που όλοι διαφημίζουν τις νίκες τους. Αν δεν έχεις γνωρίσει την ήττα, δε μπορείς να χαρείς και να εκτιμήσεις τις νίκες. Είναι μεγάλο σχολείο. Κι έχεις έναν κόσμο, μια αρένα, που σε κάνουν να πιστεύεις ότι έτσι δείχνεις ευάλωτος κι αδύναμος, ο εύκολος επόμενος στόχος. Οι άνθρωποι προστατευόμαστε από την ήττα, κάνουμε τα πάντα να την αποφύγουν τα παιδιά μας, όταν νιώθουμε ηττημένοι το κρύβουμε, το καταπιέζουμε, δε μιλάμε γι’ αυτό, μας λένε γκρινιάρηδες και losers αν το τολμήσουμε να το φέρουμε στο τραπέζι. Αδύναμος είσαι αν δεν αγκαλιάσεις τα σκοτάδια σου, από αυτόν τον πανικό να τους κρυφτείς τρέφεται ο πόνος, για αυτήν την αμηχανία διψάνε οι ψυχικές ασθένειες. Είναι η νιτσεϊκή αποτύπωση στον καζαντζακικό Ζορμπά, να καταστρέφεται το έργο της ζωής σου στα εγκαίνιά του κι εσύ να χορεύεις στα συντρίμμια συρτάκι όχι από περηφάνια κι ανωτερότητα, αλλά γιατί δεν κρύβεσαι πια από τον φόβο της ήττας κι όταν δεν την φοβάσαι, μπορείς να τη νικήσεις, να τη μεταβολίσεις δηλαδή.
Ποιο είναι το πιο τρυφερό μήνυμα που σας έχει στείλει στην σελίδα αναγνώστρια ή αναγνώστης;
Όταν μίλησα ανοιχτά για τον καρκίνο που ζήσαμε στην οικογένεια, πήρα κάποια μηνύματα από ανθρώπους που διάβαζαν τα κείμενά μου έξω από χειρουργεία, σε δωμάτια αναμονής για χημειοθεραπείες, στο δρόμο για το νοσοκομείο, σε επετείους θανάτων. Πρώτη φορά ένιωσα τόση συγκίνηση και τόση ευθύνη. Μέχρι τότε ένιωθα τον Κυκλοθυμικό σαν προσωπικό ημερολόγιο, είχα ξεχάσει ότι με διαβάζουν κι άλλοι και πόσο μπορεί και μια λέξη σου να επηρεάσει την ψυχοσύνθεσή τους σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή.
Τι άλλο ετοιμάζετε; Ο «Κυκλοθυμικός» θα παραμείνει διαδικτυακή περσόνα ή υπάρχει σχέδιο για κάτι παραπάνω; Υπάρχει περίπτωση ο Κυκλοθυμικός να περάσει στην πράξη, να κατέβει στον δρόμο ως συλλογικότητα;
Έτσι κι αλλιώς κατεβαίνουμε ο καθένας από τον χώρο του και το σωματείο του όσο μπορούμε κι όπου μπορούμε. Κάποιοι είναι οργανωμένοι, κάποιοι πιο αυτόνομοι. Νομίζω πιο χρήσιμοι θα είμαστε να συνεχίσουμε ξύνουμε τα αντανακλαστικά των ανθρώπων για ταξική συνείδηση μέσα από την αγκαλιά και την κατανόηση κι όχι τον ξύλινο λόγο και το σηκωμένο δάκτυλο. Ιδανικά θα θέλαμε να ξεκινήσουμε κάποια ποντκαστ κι από εκεί να κοιτάξουμε για επόμενα βήματα. Ευχή και κατάρα είναι ότι δε ζούμε από αυτό, δεν έχουμε βγάλει ούτε ένα σεντ από την ιστορία. Είναι ευχή γιατί έτσι δεν είμαστε εξαρτημένοι ούτε από χορηγούς αλλά ούτε κι από τον κόσμο, άρα γράφουμε ό,τι θέλουμε, ακόμα και να αγνοήσουμε την επικαιρότητα για να γράψουμε για κάτι ένα εντελώς προσωπικό ή εντελώς ειδικού ενδιαφέροντος. Είναι κατάρα γιατί έχουμε πολλές ιδέες κι ελάχιστο χρόνο για να τις πραγματοποιήσουμε. Πολλά πράγματα βρίσκονται σε αναμονή. Έτσι πάνε αυτά.
