Η Μαρία Ευθυμίου είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση Ακαδημαϊκού. Επέλεξε έναν δρόμο μη συνηθισμένο για το χώρο της. Αφιέρωσε πολύ χρόνο και κόπο και πήγε την Ιστορία προς τον κόσμο.
Το εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι ότι χρησιμοποιεί όλους τους τρόπους επικοινωνίας με το κοινό (κύκλους μαθημάτων σε συλλόγους, ομάδες, ομίλους κ.ά.) Γεμάτες αίθουσες που ακούνε τα μαθήματα, ρωτούν, μαθαίνουν. Χρησιμοποιεί και το διαδίκτυο, μιας και διατηρεί ένα κανάλι στο youtube με χιλιάδες παρακολουθήσεις. Επίσης, αρθρογραφεί και έχει γράψει βιβλία. Την τελευταία δεκαετία προσέφερε δωρεάν σε δεκάδες χιλιάδες ακροατές, σε καθημερινή βάση, σε όλη την Ελλάδα, εσπερινά μαθήματα Παγκόσμιας και Ελληνικής Ιστορίας.
Το δεύτερο σημαντικό είναι ο τρόπος της ομιλίας της: κρατάει σε εγρήγορση τον ακροατή, εναλλάσσει γεγονότα με συμπεράσματα, θέτει ερωτήματα, κρατάει το ενδιαφέρον, ενώ πολλές φορές αποκλιμακώνει την αφήγησή της με ένα αστείο, μια παραδοξότητα, μια μικρή λεπτομέρεια. Ποτέ δεν μπερδεύει τα γεγονότα με εκτιμήσεις, δεν κάνει λαθροχειρίες για να εξυπηρετήσει το ένα ή το άλλο αφήγημα, αλλά μοχθεί να εισχωρήσει στο νόμο και στο φαινόμενο. Ακριβώς επειδή δεν υπηρετεί κάποιο αφήγημα αλλά συνομιλεί με την Ιστορία διαλεκτικά, είναι αγαπητή στο μέσο άνθρωπο, πολίτη και ακροατή. Αυτό βέβαια σε μερικούς δεν αρέσει, αλλά αυτό δεν την απασχολεί — και καλά κάνει.
Τέλος, ίσως το πιο σημαντικό· δεν χαϊδεύει τα αυτιά, δεν υποκλίνεται σε «εθνικά αφηγήματα», δεν παραγνωρίζει το φορτίο του Ελληνισμού αλλά το οριοθετεί σε πραγματικές διαστάσεις και βέβαια έχει το θάρρος της γνώμης της στο να στηλιτεύσει τις νεοελληνικές αμαρτίες, τον ωχαδελφισμό, τα κακώς κείμενα του Ελληνικού Πανεπιστημίου.
Το έτος 2013 τιμήθηκε με το «Βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας
εις μνήμην Β. Ξανθόπουλου – Στ. Πνευματικού».
Σταχυολογήσαμε, με την άδειά της, κάποιες απαντήσεις της από συνεντεύξεις
και σας τις παραθέτουμε.
Τι σας ώθησε στο να σπουδάσετε Ιστορία;
Η Ιστορία μου φαίνεται το πιο συναρπαστικό πεδίο που μπορεί κανείς να μελετά, να μαθαίνει και να κατανοεί, γιατί είναι ο απόλυτος κώδικας του ανθρώπου, η Ιστορία. Δηλαδή, η Ιστορία μελετά την ζωή των ανθρώπων, όπως κύλησε μες τον χρόνο. Ο καθένας μας όταν γεννιέται ένα μόνο πράγμα έχει, αυτήν την ζωή, όσο διαρκέσει για τον καθένα μας και επομένως όλοι μας έχουμε την προσωπική μας ιστορία, γιατί η ζωή μας είναι μια ιστορία και αυτή, η οποία κάνει μαζί με τις ζωές όλων των άλλων την ιστορία της περιόδου που έχουν ζήσει που είναι μια συνέχεια των προηγούμενων περιόδων και θα είναι και βάση για τις επόμενες. Υπάρχει μια σκυτάλη στην ανθρώπινη ζωή και εμείς είμαστε ένα τμήμα αυτής της σκυτάλης και μ’ αρέσει αυτό, με συγκινεί.
Τι είναι η Ιστορία;
Η Ιστορία είναι ο κώδικάς μας. Γιατί όλοι μας το μόνο που έχουμε είναι η ζωή μας, όση και όποια είναι αυτή. Είμαστε όντα που ζουν ένα δευτερόλεπτο μέσα στον χρόνο, αλλά έχουν συνείδηση ότι γεννήθηκαν και ότι θα πεθάνουν – κι αυτό είναι καίριο για το είδος μας. Μέσα σ’ αυτήν τη μικρή ζωή, χωρούν τα αισθήματά μας, οι στόχοι μας, τα οράματά μας. Και αυτό είναι μαγικό, συναρπαστικό – αλλά και σπαρακτικό. Για τον καθένα μας.
Γιατί το λέω αυτό; Διότι μελετώντας την Ιστορία, η μικρή μας ζωή γίνεται, κατά κάποιον τρόπο, πιο αναγνώσιμη, πιο αποκωδικοποιήσιμη, μια και συναντάμε, σ’ όλες τις εποχές, περιστάσεις που μοιάζουν με τις δικές μας. Το ότι οι τότε άνθρωποι τις έζησαν άλλοτε με περισσότερο ή λιγότερο επιτυχημένα αποτελέσματα, άλλοτε με λιγότερο ή περισσότερο πόνο, άλλοτε με λιγότερο ή περισσότερο κόστος μας κάνει να σκεφθούμε για τον εαυτό μας, τώρα. Και να τον επανατοποθετήσουμε. Μέσω της Ιστορίας, νιώθεις ότι είσαι βαθύτερος. Τωρινός αλλά και αρχαιότερος. Ότι επιμηκύνεται ο χρόνος της ζωής σου. Και ότι το τώρα σου αντανακλάται και στο χθες, και το χθες στο τώρα σου.
Εσκεμμένα μας μαθαίνουν κάποια ψέματα αναφορικά με την Ιστορία μας; Για τόνωση του ηθικού;
Μπορούμε, τελικά, να μάθουμε τι πραγματικά συνέβη σχετικά μ’ ένα ιστορικό γεγονός;
Ναι, μπορούμε. Γιατί η Ιστορία έχει εξελιχθεί πολύ μέσα στα διακόσια χρόνια που υπάρχει ως συγκροτημένη επιστήμη. Και μπορεί, με τα εργαλεία της, να δημιουργήσει ένα πεδίο γνώσης μέσα σε κλίμα αποστασιοποιημένης αλλά και κριτικής παράθεσης των γεγονότων που να επιτρέπει τον συνδυασμό και την αξιόπιστη ερμηνεία.
Στα σχολικά βιβλία, τα πράγματα παρουσιάζονται, συχνά, στρογγυλεμένα, με στόχο τη δημιουργία εθνικού αισθήματος. Αυτό όχι μόνον στην Ελλάδα, αλλά, περισσότερο ή λιγότερο, παντού, καθώς υπάρχει η πεποίθηση ότι, προκειμένου να σμιλευθεί κοινό εθνικό αίσθημα, χρειάζεται να εισπράττει κανείς περηφάνια για την ιστορία του, τον εαυτό του, τους προγόνους του. Εξ ου και τα στρογγυλέματα που είπαμε.
Τι ξεχνάμε όταν μελετάμε την Ιστορία;
Το σημαντικό είναι να μετέχεις, να κατανοείς την εποχή που μελετάς τοποθετώντας πράγματα και καταστάσεις στην τότε πραγματικότητα και στις τότε αντιλήψεις. Να αποκοπείς όσο γίνεται, την ώρα που μελετάς, από τα σημερινά δεδομένα και να μεταφερθείς στο τότε. Μόνον έτσι μπορούμε να αποκωδικοποιήσουμε τα γεγονότα και να τα κατανοήσουμε. Η μεγάλη παγίδα είναι να λειτουργείς ως σημερινός άνθρωπος και να επιδιώκεις να κατανοήσεις την Ιστορία με βάση τις δικές σου συντεταγμένες. Μα έτσι δεν έχει νόημα. Για παράδειγμα, όταν ήμουν παιδί, η εκπαίδευση ήταν συνδεδεμένη με το ξύλο – παγκοσμίως. Ήταν αυτονόητο ότι ο δάσκαλος έδερνε. Και ότι ο γονέας έδερνε. Ιδίως τ’ αγόρια. Είναι ελάχιστες δεκαετίες που έπαψε αυτό να ισχύει. Σήμερα διαμορφώνουμε αρνητική εικόνα για γονέα ή δάσκαλο που δέρνει. Στις παλαιότερες εποχές, όμως, αυτό συνιστούσε κανονικότητα. Έως και καθήκον!
Πώς πιστεύετε ότι πρέπει να διδάσκεται το μάθημα της Ιστορίας στα σχολεία;
Με έναν χάρτη που θα υπάρχει πάντα κρεμασμένος και πάντα θα βλέπεις το γεωγραφικό σημείο, στο οποίο αναφέρεσαι, γιατί χωρίς αυτό δεν μπορείς να καταλάβεις. Η Γεωγραφία δείχνει πολλά για την ανθρώπινη ιστορία. Ο δάσκαλος πρέπει να έχει επίσης πάθος να την μεταφέρει. Η Ιστορία πρέπει να διδάσκεται και όχι να ζητείται από τους μαθητές να μάθουν απ’ έξω «από εδώ μέχρι εκεί». Αυτό δεν είναι ούτε διδασκαλία, ούτε Ιστορία. Είναι το απολύτως τίποτα. Η Ιστορία είναι συνολικό μάθημα. Πρέπει να καταλάβεις πώς κινήθηκαν οι κοινωνίες, ποιοι παράγοντες επηρέαζαν κάθε φορά, ποιες ιδεολογίες, ποιες νοοτροπίες, ποιες αισθητικές είχαν, τα γεγονότα πώς επηρέασαν την οικονομία, η οικονομία τι βάση είχε… Όλα αυτά, τα οποία είναι μια υπέροχη διαδικασία συνδυασμών. Αν ασχοληθείς έτσι με την Ιστορία, η Ιστορία είναι σχεδόν Μαθηματικά. Δηλαδή έχει σημασία και συνεργασία και συνδυασμό το ένα με τ’ άλλο. Δηλαδή άμα συμβεί «αυτό», θα επηρεάσει οπωσδήποτε και «αυτό», που αν επηρεάσει «αυτό, θα συμβεί «αυτό». Επομένως έχει κινητοποιήσει όλη σου την λογική, για να τα καταλάβεις.
πηγές:
schoolpress.sch.gr
www.tovima.gr
www.tanea.gr
