Με ιδιαίτερο ενθουσιασμό, ο Δήμος Χανίων, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης, και υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων, εγκαινιάζουν τον 4ο χρόνο του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (ΦΒΧ), από την Τετάρτη 25 έως και την Κυριακή 29 Ιουνίου 2025, με κεντρικό θέμα «Το σπίτι μας, ο πλανήτης».
Με τη συμμετοχή πάνω από 160 σημαντικών Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, εκδοτών, μεταφραστών, ακαδημαϊκών και καλλιτεχνών, πάνελ γύρω από επίκαιρους θεματικούς άξονες, τόσο από το πεδίο της λογοτεχνίας όσο και από το πεδίο της κοινωνίας, αλλά και παρουσιάσεις βιβλίων, το 4ο ΦΒΧ επιστρέφει πιο δυναμικό από ποτέ, στο Ενετικό Λιμάνι της πόλης, μεταξύ του Κέντρου Αρχιτεκτονικής Μεσογείου και του Θεάτρου «Μίκης Θεοδωράκης». Η επίσημη τελετή εγκαινίων προγραμματίζεται για την Τρίτη 24 Ιουνίου, στο Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης. Τα εγκαίνια θα τελέσει ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων κ. Νικήτας Κακλαμάνης.
Η Συνέντευξη Τύπου για το 4ο ΦΒΧ πραγματοποιήθηκε σε δημοσιογράφους, συγγραφείς, μεταφραστές, εκδότες και εκπροσώπους πολιτιστικών θεσμών και φορέων, τη Δευτέρα 2 Ιουνίου στην Αθήνα, στο βιβλιοπωλείο IANOS.
Κατά την παρουσίαση, ο Δήμαρχος Χανίων, Παναγιώτης Σημανδηράκης ως κεντρικός οικοδεσπότης του Φεστιβάλ, επεσήμανε ότι το ΦΒΧ έχει ξεπεράσει τον τοπικό και εθνικό χαρακτήρα του και έχει αποκτήσει πλέον διεθνή ακτινοβολία. «Δεν είναι απλώς ένα παράθυρο που μας δίνει την ευκαιρία να κοιτάξουμε προς τα έξω. Λειτουργεί και αντίστροφα: είναι ένα παράθυρο για τον κόσμο να δει τι ακριβώς συμβαίνει στην περιφέρεια», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας πως «το ΦΒΧ αποτελεί μια επένδυση στον πολιτισμό που μας αφορά όλους και μας δίνει την ευκαιρία κάθε χρόνο να μπορέσουμε να ανασάνουμε, να γνωρίσουμε, να αναζητήσουμε, να προβληματιστούμε και ενδεχομένως να αλλάξουμε –και ως μονάδες και ως σύνολο, ως τοπική κοινωνία– μέσα από όλη αυτή τη διάδραση». Επίσης, ο κ. Σημανδηράκης ανακοίνωσε ότι μετά τις τρεις Κρητικές συγγραφείς που τιμήθηκαν στις προηγούμενες διοργανώσεις (Μάρω Δούκα, Ιωάννα Καρυστιάνη, Ρέα Γαλανάκη), το φετινό τιμώμενο πρόσωπο του Φεστιβάλ θα είναι ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος.
Παίρνοντας στη συνέχεια το λόγο, ο Αντιπεριφερειάρχης Χανίων Νίκος Καλογερής, αναφερόμενος στη δυναμική του θεσμού, υπογράμμισε πως «η απήχηση του φεστιβάλ ξεπερνά κάθε προσδοκία και αποδεικνύει τη δίψα του κοινού για ποιοτικό πολιτισμό», επισημαίνοντας τη διαρκώς αυξανόμενη συμμετοχή από ολόκληρη την Κρήτη και την ανάγκη να διασφαλιστεί η συνέχεια και η ανάπτυξή του.
Και ο Μανώλης Πιμπλής, διευθυντής του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων, ανέδειξε την αδιαμφισβήτητη αξία των φεστιβάλ βιβλίου σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, επισημαίνοντας ότι το 4ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων στρέφει φέτος το βλέμμα του στις διεθνείς συνεργασίες. Παράλληλα, έθεσε στο επίκεντρο τη σημασία της δικτύωσης μεταξύ των φεστιβάλ, προτείνοντας να εξεταστούν πρακτικές μορφές σύμπραξης: «να δούμε και το παραπέρα, τι μπορούν να κάνουν τα φεστιβάλ μεταξύ τους πρακτικά», αναφέροντας ενδεικτικά τις ανταλλαγές συγγραφέων, τα σπίτια φιλοξενίας, τις μεταφράσεις και τα περιφερειακά μεταφραστικά προγράμματα. Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στη συνεχιζόμενη συνεργασία με το Φεστιβάλ ΛΕΑ (Ελληνο-ιβηροαμερικανικό Φεστιβάλ Λογοτεχνίας εν Αθήναις) και το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, αλλά και στις νέες συνεργασίες με το Φεστιβάλ Βιβλίου Μασσαλίας «Oh les beaux jours !», το British Council, τον οργανισμό Norwegian Literature Abroad (NORLA)-Πρεσβεία της Νορβηγίας και τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη φετινή υποστήριξη και τη θεσμική παρουσία της Βουλής των Ελλήνων.
Σε παρέμβασή της, η συγγραφέας Ρέα Γαλανάκη χαρακτήρισε το Φεστιβάλ εξαιρετικό, όχι μόνο για το περιεχόμενο —τη λογοτεχνία, τη μετάφραση, τις συζητήσεις— αλλά και για το γεγονός ότι πραγματοποιείται σε έναν τόπο ιδιαίτερης αισθητικής και ιστορικής σημασίας, όπως το παλιό λιμάνι των Χανίων. Και τόνισε με έμφαση: «Στις εποχές που ζούμε, το μόνο αντίδοτο είναι οι άνθρωποι να διαβάζουν, να μπορούν να ανοίξουν το μυαλό τους, να υπερασπιστούν μερικά βασικά πράγματα που ενώ είναι ήδη κερδισμένα χάνονται».
Ανανεωμένοι χώροι εκδηλώσεων
Όπως και τις τρεις προηγούμενες χρονιές, το 4ο ΦΒΧ θα διεξαχθεί με επίκεντρο το Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου (Μεγάλο Αρσενάλι – ΚΑΜ) και το Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης. Στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου, ειδικότερα, θα αξιοποιηθεί, ως νέος χώρος εκδηλώσεων, η ισόγεια αίθουσα (Μεγάλο Αρσενάλι – Αίθουσα 2), ενώ το Βιβλιοπωλείο του ΦΒΧ, μια σύμπραξη βιβλιοπωλείων της πόλης των Χανίων (Comixadiko, Librairie, Σποράκι), θα στεγαστεί στο Φουαγιέ του Θεάτρου Μίκης Θεοδωράκης. Αλλά και η γραφική Σκάλα της οδού Αγίου Μάρκου, που τέμνεται με τη δυτική, εξωτερική πλευρά του ΚΑΜ, θα αποτελέσει έναν ιδιαίτερο χώρο επιλεγμένων εκδηλώσεων λόγου και ποιητικών περφόρμανς του ΦΒΧ.
Επιπλέον, για δεύτερη συνεχή χρονιά, θα δώσει το παρών στην Πλατεία Κατεχάκη και το κινητό αστικό καθιστικό MULaR (Mobile Urban Living Room), ο πρωτότυπος, μεταβλητός, πολυλειτουργικός χώρος του Δήμου Χανίων, ως άλλος ένας χώρος εκδηλώσεων αλλά και ενημέρωσης, όπου θα προβάλλεται σε ειδική οθόνη το ημερήσιο πρόγραμμα. Από εκεί θα εκπέμπει και ο χανιώτικος ραδιοφωνικός σταθμός Δίκτυο FM 91.5, ως η «ραδιοφωνική φωνή» του ΦΒΧ και θα μεταδίδει τον παλμό του Φεστιβάλ στα FM και διαδικτυακά, καθημερινά, από τις 19:00 έως τις 20:00, φιλοξενώντας στο εξωτερικό studio του, συγγραφείς και καλεσμένους που θα μιλούν για το έργο τους, μεταφέροντας συγχρόνως τις εντυπώσεις τους για το 4ο ΦΒΧ.
«Το σπίτι μας, ο πλανήτης»
Άνθρωπος-φύση, οικογενειακές σχέσεις και διεθνείς γεωπολιτικές συνθήκες
Κατά τη φετινή 4η διοργάνωσή του, στο ΦΒΧ θα συζητηθούν θέματα όπως η κλιματική αλλαγή και η σχέση ανθρώπου-φύσης, οι οικογενειακές σχέσεις στις ποικίλες πτυχές τους στον σημερινό μεταβαλλόμενο κόσμο, οι περίπλοκες διεθνείς γεωπολιτικές συνθήκες και, όλα αυτά, στην αλληλεπίδρασή τους με τη λογοτεχνία. Θα πραγματοποιηθούν επίσης συζητήσεις για τη λογοτεχνική μετάφραση, για την αγορά του βιβλίου, για τις διαλέκτους σε Κρήτη και Κύπρο, αλλά και για τους τρόπους συνεργασίας των φεστιβάλ βιβλίου, με τη συμμετοχή εκπροσώπων σημαντικών φεστιβάλ, εντός κι εκτός Ελλάδας, όπως το Φεστιβάλ «Oh les beaux jours !» της Μασσαλίας, το Φεστιβάλ ΛΕΑ (Ελληνο-ιβηροαμερικανικό Φεστιβάλ Λογοτεχνίας εν Αθήναις), η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού.
Φέτος στο ΦΒΧ συμμετέχουν περισσότεροι από 160 ομιλητές από 16 χώρες -συγγραφείς, ακαδημαϊκοί, μεταφραστές, φιλόλογοι, κριτικοί λογοτεχνίας, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες-, όχι μόνο από την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και από την Αργεντινή, τη Βραζιλία, τη Γαλλία, τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, την Ιταλία, την Κολομβία, την Κούβα, τη Μ. Βρετανία, τη Νορβηγία, την Πορτογαλία, τη Σουηδία, την Τουρκία, την Τσεχία, που θα λάβουν μέρος σε περίπου 100 θεματικές συζητήσεις, παρουσιάσεις βιβλίων, εργαστήρια, περφόρμανς, συναυλίες, γύρω από βιβλία σύγχρονης ελληνικής και ξένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίου, από 42 εκδότες (Άγρα, Αιώρα, Ακρίτας, Αλάτι, Αντίποδες, Βακχικόν, Εκδόσεις Βικελαίας Βιβλιοθήκης, Διόπτρα, Ενύπνιο, Έρεισμα, Εστία, Θεμέλιο, Θράκα, Ίκαρος, Ιωλκός, Καλειδοσκόπιο, Κάπα Εκδοτική, Καστανιώτης, Κέδρος, Κείμενα, Κίχλη, Μεταίχμιο, Μίνωας, Νεφέλη, Νήσος, Παπαδόπουλος, Πατάκης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Περισπωμένη, Πόλις, Ποταμός, Πυξίδα της Πόλης, Ραδάμανθυς, Σοκόλη, Στερέωμα, Τόπος, Ψυχογιός, Carnivora, Gutenberg, Metronomos, Opportuna, Selouda).
Οι εκδηλώσεις του ΦΒΧ πραγματοποιούνται σε συνεργασία με εκδοτικούς οίκους και πολιτιστικούς οργανισμούς και φορείς (Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού, Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Κρήτης, Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης, Δημοτική Βιβλιοθήκη Χανίων, Πνευματικό Κέντρο Χανίων, Ελληνογαλλικός Σύλλογος Χανίων, Σύνδεσμος Φιλολόγων Χανίων, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», Παγκρήτιος Σύλλογος Φίλων Μίκη Θεοδωράκη, Όμιλος Φίλων του Ποιητή Μανώλη Αναγνωστάκη, Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, Chaniartoon, Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων και Επιστημόνων Πληροφόρησης κ.ά.).
Οι διεθνείς συμμετοχές, ειδικότερα, στη φετινή διοργάνωση του Φεστιβάλ ανέρχονται σε περισσότερες από 30 (από 21 το 2024, 12 το 2023, και 7 το 2022), και πραγματοποιούνται σε συνεργασία με το Φεστιβάλ ΛΕΑ (Ελληνο-ιβηροαμερικανικό Φεστιβάλ Λογοτεχνίας εν Αθήναις), το British Council, το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, το Ινστιτούτο Θερβάντες, την Acción Cultural Española, το Camões–Instituto da Cooperação e da Língua Portugal, το Norwegian Literature Abroad (NORLA), το Literature Across Frontiers και με την υποστήριξη του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού Κύπρου και των πρεσβειών της Αργεντινής, της Βραζιλίας, της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Κούβας, της Μ. Βρετανίας, της Πορτογαλίας και της Νορβηγίας.
Μια πλειάδα σημαντικών συμμετοχών από 16 χώρες
Οι επισκέπτες του ΦΒΧ θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων, όπου συμμετέχει μια πλειάδα συγγραφέων, ακαδημαϊκών, μεταφραστών, καλλιτεχνών και εκπροσώπων πολιτιστικών φορέων και λογοτεχνικών φεστιβάλ από όλο τον κόσμο.
Συγκεκριμένα, στο Φεστιβάλ θα λάβουν μέρος:
> Οι Κύπριες συγγραφείς Μαρία Α. Ιωάννου, τα διηγήματά της οποίας έχουν διακριθεί στην Κύπρο και στο εξωτερικό, και Κωνσταντία Σωτηρίου, βραβευμένη μυθιστοριογράφος (Athens Prize for Literature, βραχεία λίστα των Κρατικών Βραβείων Κύπρου και Ελλάδας, βραχεία λίστα του περιοδικού Ο Αναγνώστης, Κρατικό Βραβείο Κύπρου, υποψήφια για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας 2021), που τα διηγήματά της έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, στα γαλλικά, στα ιαπωνικά, στα σέρβικα, στα δανέζικα και στα ιταλικά,
> ο Γάλλος ελληνικής καταγωγής συγγραφέας, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μπορντώ 1 και δημιουργός ντοκιμαντέρ Αλέν Γλυκός (Allain Glykos),
> ο βραβευμένος Βρετανός ιστορικός, συγγραφέας (βραβείο Somerset Maugham) και αρθρογράφος (The Spectator, The Literary Review, The Independent On Sunday, The Guardian Online, κ.ά.) Μπεν Γουίλσον (Ben Wilson),
> η Νορβηγίδα συγγραφέας Χάννε Έρσταβικ (Hanne Ørstavik), μία από τις σημαντικότερες φωνές της σύγχρονης σκανδιναβικής πεζογραφίας (βραβείο Brage 2004, βραχεία λίστα του Εθνικού Βραβείου Βιβλίου των ΗΠΑ),
> ο Γάλλος, παλαιστινιακής καταγωγής (γεννημένος στην Ιερουσαλήμ) διδάκτωρ συγκριτικής λογοτεχνίας και συγγραφέας Καρίμ Κατάν (Karim Kattan), τιμημένος με διεθνή βραβεία (βραβείο των Πέντε Ηπείρων της Γαλλοφωνίας 2021, τελική λίστα υποψηφιοτήτων για το βραβείο Μποκάτσιο),
> ο πολυμεταφρασμένος, κι ένας από τους κορυφαίους αλλά και πιο δημοφιλείς συγγραφείς του Ισραήλ, Έτγκαρ Κέρετ (Etgar Keret), ένας μάστορας της μικρής φόρμας που τιμήθηκε με το βραβείο Σαπίρ, την ύψιστη λογοτεχνική διάκριση στην πατρίδα του,
> η Κουβανέζα σεναριογράφος, δημοσιογράφος και σκηνοθέτρια ντοκιμαντέρ, Λουσία Λόπεθ Κολ (Lucia Lopez Coll), μέλος της Ένωσης Λογοτεχνίας, της Ένωσης Κινηματογράφου, Ραδιοφώνου και Τηλεόρασης, και της Ένωσης Συγγραφέων και Καλλιτεχνών της Κούβας,
> ο Βρετανός, πολιτογραφημένος Έλληνας, Ντέιβιντ Κόνολι (David Connolly) βραβευμένος μεταφραστής (βραβείο της Ελληνικής Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας για την καλύτερη μετάφραση από τα ελληνικά, 1996, Τιμητική Διάκριση του Υπουργείου Πολιτισμού, 1999, Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης Έργου Ελληνικής Λογοτεχνίας σε Ξένη Γλώσσα, 2008), που έχει διατελέσει Καθηγητής Μεταφρασεολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (2005-2014) και άλλα ελληνικά πανεπιστήμια, επίτιμος καθηγητής στα πανεπιστήμια του Μπέρμιγχαμ, του Πρίνστον και της Οξφόρδης,
> ο Ιταλός συγγραφέας και δημοσιογράφος Νταβίντε Κόπο (Davide Coppo), υποψήφιος για το βραβείο Premio Fiesole Narrativa Under 40,
> ο Ζουλφί Λιβανελί (Zülfü Livaneli), ο γνωστότερος και πιο δηµοφιλής Τούρκος µουσικοσυνθέτης στη χώρα του αλλά και σε ολόκληρο τον κόσµο, πολυμεταφρασμένος και βραβευμένος συγγραφέας (Βαλκανικό Λογοτεχνικό Βραβείο),
> ο Μιγκέλ Μπονφουά (Miguel Bonnefoy), Γάλλος συγγραφέας με καταγωγή από τη Βενεζουέλα, που έχει μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες (βραβεία Prix de la Vocation, Prix Feneon, Prix Renaissance, Prix des Libraires, Μεγάλο Βραβείο της Γαλλικής Ακαδημίας, βραβείο Femina),
> η Γαλλίδα δημοσιογράφος, υπεύθυνη ξένης λογοτεχνίας στο ένθετο βιβλίου στη γαλλική εφημερίδα «Le Monde» και συγγραφέας Φλοράνς Νουαβίλ (Florence Noiville), που τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί σε δεκατέσσερις γλώσσες (βραβείο Βιογραφικού Αφηγήματος),
> ο διάσημος Σουηδός συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας, Άρνε Νταλ (Arne Dahl), λογοτεχνικό ψευδώνυμο του κριτικού λογοτεχνίας Γιαν Άρναλντ, που τα βιβλία του έχουν πουλήσει περισσότερα από 5 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο και έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 32 γλώσσες,
> ο Αντόνιο Μορέσκο (Antonio Moresco), που συγκαταλέγεται στους κορυφαίους Ιταλούς συγγραφείς της εποχής μας και έχει εκδώσει πάνω από 30 βιβλία,
> ο συγγραφέας, ποιητής και δοκιμιογράφος Λουί-Φιλίπ Νταλαμπέρ (Louis-Philippe Dalembert), που γεννήθηκε στην Αϊτή, ζει στο Παρίσι και γράφει στα γαλλικά και σε κρεολή γλώσσα. Είναι ένας από τους πλέον διακεκριμένους συγγραφείς της Καραϊβικής, έχει διδάξει σε πολλά πανεπιστήμια των ΗΠΑ και της Ευρώπης, υπήρξε μεταξύ των φιναλίστ για το βραβείο Goncourt Μυθιστορήματος, και τιμήθηκε με το βραβείο Goncourt Ποίησης 2024, την κορυφαία διάκριση της γαλλικής λογοτεχνίας,
> η Νορβηγίδα ποιήτρια, πεζογράφος και μεταφράστρια Μόνικα Όσπρονγκ (Monica Aasprong), που το πρωτοποριακό έργο της χαρακτηρίζεται από μια ποικιλία θεμάτων και πειραματικών μορφών και διάδρασης με άλλες μορφές τέχνης,
> ο σημαντικότερος συγγραφέας της Κούβας και μεταξύ των κορυφαίων στη Λατινική Αμερική, Λεονάρδο Παδούρα (Leonardo Padura), που μεταξύ άλλων, απέσπασε το Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας της Κούβας και του απονεμήθηκε το λογοτεχνικό βραβείο Πριγκίπισσα των Αστουριών, μια εξαιρετική διάκριση η οποία ξεπερνά τα όρια του ισπανόφωνου κόσμου,
> ο Πορτογάλος πεζογράφος και ποιητής Ζοζέ Λουίς Πεϊσότο (José Luís Peixoto) (Πορτογαλία), που τα μυθιστορήματά του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 γλώσσες κι έχουν τιμηθεί, μεταξύ άλλων, με το ισπανικό βραβείο καλύτερου ξένου μυθιστορήματος Cálamo Otra Mirada, το ιταλικό βραβείο για το καλύτερο ξένο μυθιστόρημα Libro d’Europa και το βραβείο Oceanos στη Βραζιλία,
> η Αργεντινή συγγραφέας Κλαούδια Πινιέιρο (Claudia Piñeiro), η τρίτη πιο μεταφρασμένη συγγραφέας της χώρας της μετά τον Μπόρχες και τον Κορτάσαρ, που μεταξύ άλλων έχει τιμηθεί με τα βραβεία Clarín, LiBeraturpreis, Pléyade, Latinoamericano de Literatura Infantil y Juvenil, ACE, Sor Juana Inés de la Cruz, Pepe Carvalho, Dashiell Hammett 2021, Best Novel de VLC Negra 2021, και ήταν υποψήφια για το International Booker Prize 2022,
> η διακεκριμένη Γαλλίδα σεναριογράφος και δημιουργός κόμικς Τιφέν Ριβιέρ (Tiphaine Rivière),
> η Βρετανίδα ποιήτρια (βραβείο Cholmondeley για το σύνολο του έργου της) και καθηγήτρια ποίησης και δημιουργικής γραφής στο Πανεπιστήμιο του Bangor στην Ουαλία, Ζόι Σκούλντινγκ (Zoe Skoulding), συνιδρύτρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης (Βόρειας) Ουαλίας,
> ο Ιταλός πεζογράφος, διηγηματογράφος και δοκιμιογράφος Φάμπιο Στάσι (Fabio Stassi), που έχει τιμηθεί με έξι βραβεία λογοτεχνίας, μεταξύ των οποίων και το Premio Selezione Campiello και το βραβείο Scerbanenco,
> ο Ουίλιαμ Στρέμπελ (William Stroebel), επίκουρος καθηγητής συγκριτικής λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Michigan στις ΗΠΑ, το έργο του οποίου εστιάζει στις προσφυγικές και διασπορικές λογοτεχνίες της Ελλάδας, της Τουρκίας, και της ανατολικής Μεσογείου,
> η Τσέχα κοινωνική ανθρωπολόγος και συγγραφέας («The Paradox of Svalbard: Climate change and globalisation in the Arctic», Pluto, 2023) Ζντένκα Σοκολίτσκoβα (Zdenka Sokolíčková), που τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ανθρωπολογία της περιβαλλοντικής και κλιματικής αλλαγής, την παγκοσμιοποίηση, τον τουρισμό, την επιστήμη, τη μετανάστευση και την κοινωνική δικαιοσύνη,
> ο Βραζιλιάνος ποιητής, μυθιστοριογράφος και διηγηματογράφος Πάουλο Σκοτ (Paulo Scott) που έχει τιμηθεί, ανάμεσα στα άλλα, με το βραβείο Machado de Assis 2012 του Ιδρύματος της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Βραζιλίας, το βραβείο Λογοτεχνίας Açorianos 2016 και 2020, το βραβείο Jabuti 2023 Βραζιλιάνικου Βιβλίου που εκδόθηκε στο Εξωτερικό, και ήταν στους φιναλίστ για το Διεθνές Βραβείο Booker 2022.
Επιπλέον, στο φετινό ΦΒΧ συμμετέχουν εκπρόσωποι μορφωτικών ινστιτούτων και πολιτιστικών φορέων, οι: Anouk Rigeade, Μορφωτική Ακόλουθος στο Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, Pilar Tena, διευθύντρια του Ινστιτούτου Θερβάντες στην Ελλάδα και συγγραφέας, Adriana Martinez, διευθύντρια του Φεστιβάλ ΛΕΑ (Ελληνο-ιβηροαμερικανικό Φεστιβάλ Λογοτεχνίας εν Αθήναις), Antoine Derlon Weider, εκπρόσωπος του λογοτεχνικού Φεστιβάλ της Μασσαλίας, «Oh les beaux jours !», Άννα Ιωαννίδου, συνιδρύτρια της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Λεμεσού, Alexandra Büchler, υπεύθυνη πολιτιστικών προγραμμάτων, επιμελήτρια λογοτεχνίας, μεταφράστρια και εκδότρια, ιδρυτική διευθύντρια της ευρωπαϊκής πλατφόρμας Literature Across Frontiers, καθώς και οι: Ηρακλής Μοσκώφ, Γενικός Γραμματέας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, Σίσσυ Παπαθανασίου, διευθύντρια της Διεύθυνσης Γραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού, Σταύρος Ζουμπουλάκης, πρόεδρος του εφορευτικού συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ).
Συνολικά πάνω από 130 Έλληνες συγγραφείς, εκδότες, πεζογράφοι, ακαδημαϊκοί, καλλιτέχνες θα δώσουν το παρών στη μεγάλη γιορτή του βιβλίου στα Χανιά, ανάμεσα στους οποίους οι: Γιώργος Αγοραστάκης, Κώστας Αθανασίου, Κώστας Ακρίβος, Σμαράγδα Αλεξανδρή, Μαρίνα Αρετάκη, Κώστας Αρκουδέας, Λάζαρος Αλεξάκης, Νίκος Κ. Αλιβιζάτος, Νίκος Αργύρης, Κατρίν Βελισσάρη, Βούλα Αντωνιάδου, Ελένη Βακεφιανάκη, Δήμητρα Βαλαβάνη, Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, Μαρινέλλα Βλαχάκη, Αντώνης Βολανάκης, Νίκος Αδάμ Βουδούρης, Ρούλα Βουράκη, Ρέα Γαλανάκη, Θοδωρής Γεωργακόπουλος, Αγγέλα Γιώτη, Θεόδωρος Γρηγοριάδης, Νίκος Δαββέτας, Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Γιάννης Δημητρακάκης, Γιάννης Δούκας, Δημήτρα Δότση, Νίκος Ερηνάκης, Κωνσταντίνος Ζορμπάς, Σταύρος Ζουμπουλάκης, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Νίκος Ιατρού, Θάλεια Ιερωνυμάκη, Αλέξανδρος Ιερωνυμίδης, Πάνος Ιωαννίδης, Μιχάλης Καλαμαράς, Δημήτριος Καλιαμπάκος, Άννα Καλλιβρετάκη, Σωκράτης Καμπουρόπουλος, Κωστής Καπελώνης, Αγγέλα Καστρινάκη, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Ισμήνη Καρυωτάκη, Αργύρης Καστανιώτης, Μαρία Κατσικανδαράκη, Παναγιώτης Κεχαγιάς, Άρτεμις Κλίτση, Πέτρος Κόκκαλης, Ρίτα Κολαΐτη, Λίλα Κονομάρα, Ξενοφών Κοντιάδης, Θωμάς Κοροβίνης, Νίκος Κουρμουλής, Δημοσθένης Κούρτοβικ, Χρήστος Κούρτογλου, Ευή Κουτρουμπάκη, Σταμάτης Κριμιζής, Φώντας Λάδης, Μανόλης Λεφάκης, Στάθης Λιβαθινός, Μυρτω Λοβερδου, Κώστας Λογαράς, Λουδοβίκος των Ανωγείων, Ιερώνυμος Λύκαρης, Ευγενία Λουπάκη, Ζοέλ Λοπινό, Χαράλαμπος Μαγουλάς, Γιάννης Μακριδάκης, Μάκης Μαλαφέκας, Γιάννης Μανέτας, Γιάννης Μανιάτης, Μανώλης Μανούσακας, Νίκος Α. Μάντης, Μιχάλης Μαραγκάκης, Χρήστος Μαρκογιαννάκης, Αναστασία Μαρκομιχελάκη, Χρήστος Μαχαιρίδης, Κλαίρη Μιτσοτάκη, Σήφης Μιχελογιάννης, Μιχάλης Μοδινός, Παντελής Μπουκάλας, Ερασμία Μπουλιτσάκη, Ιωάννα Μπουραζοπούλου, Στρατής Μπουρνάζος, Αναστασία Νάτσινα, Γιάννης Νικολούδης, Γιάννης Ξανθούλης, Γιάννης Παλαβός, Νίκος Παναγιωτόπουλος, Έμμυ Παπαβασιλείου, Χρυσούλα Κ. Παπαδοπούλου, Ακης Παπαντώνης, Μιχάλης Πατεράκης, Τίτος Πατρίκιος, Γιώργος Στ. Πατρουδάκης, Παύλος Παυλίδης, Χαρά Πελεκάνου, Βαρβάρα Περράκη, Θανάσης Πέτρου, Μιλτιάδης Δ. Πολυβίου, Μαριλίζα Ποντικού Λιγνού, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Δανάη Σιώζιου, Κώστας Σπαθαράκης, Κατερίνα Σταματελάτου, Αγνή Στρουμπούλη, Κατερίνα Σχινά, Πέτρος Τατσόπουλος, Χρήστος Τριανταφύλλου, Λίλα Τρουλινού, Δέσποινα Τζιάκη, Δημήτρης Τζιόβας, Λίζυ Τσιριμώκου, Κωνσταντίνος Τζαμιώτης, Σώτη Τριανταφύλλου, Βάλια Τσάιτα-Τσιλιμένη, Χρήστος Τσαντής, Γιάννης Πάσχος, Βασιλική Πέτσα, Μάκης Προβατάς, Τάσος Σακελλαρόπουλος, Μανώλης Σειραγάκης, Σωτήρης Σουλιώτης, Γεώργιος Γρ. Σταματάκης, Μαρία Φραγκούλη, Ματθαίος Φραντζεσκάκης, Στέλλα Χαιρέτη, Μανώλης Χατζηπαναγιώτου, Γιάννης Χίνος, Ανδρομάχη Χουρδάκη, Αλεξάνδρα Χριστακάκη κ.ά.
Επίκαιρα θέματα γύρω από το βιβλίο και την περιπέτεια της μετάφρασης…
Το 4ο ΦΒΧ υπογραμμίζει τη σημασία που αποδίδει στη λογοτεχνική μετάφραση από και προς τα ελληνικά, τόσο για τη γνωριμία του ελληνικού κοινού με τα ξένα λογοτεχνικά ρεύματα, όσο και για τη γνωριμία του διεθνούς κοινού με την ελληνόφωνη λογοτεχνία, δίνοντας ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στο φετινό πρόγραμμα με ειδικές εκδηλώσεις. Φέτος, στο ΦΒΧ συμμετέχουν οι μεταφραστές Ντέιβιντ Κόνολι, Αλεξάνδρα Μπούχλερ, Κώστας Αθανασίου, Τέο Βότσος, Δημήτρα Δότση, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Σωκράτης Καμπουρόπουλος, Παναγιώτης Κεχαγιάς, Ρίτα Κολαΐτη, Χρυσούλα Κ. Παπαδοπούλου, Δανάη Σιώζιου, Σωτήρης Σουλιώτης, Κατερίνα Σχινά, οι οποίοι θα συνομιλήσουν για την περιπέτεια της μετάφρασης σε τέσσερα πάνελ με θέμα: «Αναμεταφράζοντας τους κλασικούς», «Διασυνδέοντας κουλτούρες μέσω της μετάφρασης», «Μεταφράζοντας το φύλο: παλιές αμαρτίες νέες προκλήσεις», «Ερωτογραφία: Μετάφραση χωρίς σεμνοτυφία».
Επίσης, θα συζητηθούν και ευρύτερα θέματα γύρω από το βιβλίο, όπως «Πολιτικές βιβλίου στην Ελλάδα» -με τη συμμετοχή των Σίσσυς Παπαθανασίου, προϊσταμένης της Διεύθυνσης Γραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού, Νίκου Μπακουνάκη, προέδρου του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού, Κώστα Κατσουλάρη, προέδρου Εταιρείας Συγγραφέων, Νίκου Παναγιωτόπουλου, καθηγητή Κοινωνιολογίας ΕΚΠΑ, Κατρίν Βελισσάρη, τ. διευθύντριας του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, και Μανώλη Πιμπλή, διευθυντή του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων-, αλλά και «Βιβλίο και παιδί», «Πώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την αλυσίδα αξίας του βιβλίου», κ.ά.
Οι εκδηλώσεις αυτές, στο σύνολό τους, θα ενταχθούν σε μια νέα πρωινή-μεσημεριανή ζώνη εκδηλώσεων στο ημερήσιο πρόγραμμα του ΦΒΧ.
…εκπαιδευτικά εργαστήρια για μικρούς και μεγάλους…
> «Από τη γη στον ουρανό – οι ιστορίες ζωντανεύουν»: Ένα παραμυθένιο βιωματικό εργαστήρι για παιδιά & γονείς, από τη νηπιαγωγό και σχεδιάστρια εκπαιδευτικών προγραμμάτων Δήμητρα Βαλαβάνη και την παιδαγωγό, συγγραφέα και σχεδιάστρια εκπαιδευτικών προγραμμάτων Δέσποινα Τζιάκη, με διαδραστική αφήγηση ιστοριών και λαϊκά παραμύθια που αναδεικνύουν την ανάγκη προστασίας της φύσης, εμπνευσμένο από το συλλογικό έργο «Σύντομα παραμύθια για νεράιδες» (εκδ. Αλάτι, 2025). Φόρμα δήλωσης συμμετοχής: https://bit.ly/cbf25-istorieszontanevoun
> «Μικροί Επιστήμονες: Φτιάχνουμε θαυματοτρόπιο!»: Ένα διαδραστικό εργαστήρι STEAM για παιδιά 4-9 ετών, από την παιδαγωγό και συγγραφέα Μαριλίζα Ποντικού-Λιγνού, βασισμένο στο βιβλίο «Παίξτε δημιουργικά κάνοντας STEAM με το παιδί σας» (εκδ. Καστανιώτη 2020), γεμάτο πειράματα, κατασκευές και ιδέες για την καλλιέργεια δεξιοτήτων του 21ου αιώνα. Φόρμα δήλωσης συμμετοχής: https://bit.ly/cbf25-mikroiepistimones
> «Οι ρίζες μου είναι μέσα στη γη»: Ένα εργαστήρι προφορικότητας για ενήλικες, από την Αγνή Στρουμπούλη, αφηγήτρια παραμυθιών της προφορικής παράδοσης, υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων, με θέμα την αφήγηση, τα λαϊκά παραμύθια και τον ρόλο του αφηγητή σήμερα. Φόρμα δήλωσης συμμετοχής: https://bit.ly/cbf25-rizes
…και συναυλίες και παραστάσεις
> «Unforgettable. Μια βραδιά αμερικανικού μιούζικαλ με τον Χριστόφορο Σταμπόγλη και τον Μίλτο Λογιάδη»
Το αμερικανικό μιούζικαλ είναι σίγουρα καρπός του ευρωπαϊκού μιούζικαλ που κι αυτό όμως, με τη σειρά του, είναι καρπός της οπερέτας η οποία όμως είχε μητέρα την όπερα. Ιστορικά, λοιπόν, το μουσικό θέατρο κατέχει μια από τις πρώτες θέσεις στις προτιμήσεις του κοινού, παγκοσμίως. Ο βαθύφωνος Χριστόφορος Σταμπόγλης με τον αρχιμουσικό Μίλτο Λογιάδη στο πιάνο, θα ερμηνεύσουν μεγάλες επιτυχίες του αμερικανικού μιούζικαλ αλλά και μερικά από τα διασημότερα τραγούδια της τζαζ.
> «Μια μουσική γέφυρα Ελλάδας-Τουρκίας». Με τιμώμενο προσκεκλημένο τον Zülfü Livaneli
Μια ξεχωριστή μουσική βραδιά αφιερωμένη στη βαθιά φιλία και καλλιτεχνική συνάντηση δύο εμβληματικών δημιουργών: του Μίκη Θεοδωράκη και του Zülfü Livaneli. Ερμηνεύει η Ιωάννα Φόρτη. Συμμετέχουν ο Ηρακλής Ζάκκας στο μπουζούκι, ο Αλέξανδρος Καψοκαβάδης στην κιθάρα και ο Αχιλλέας Γουάστωρ στο πιάνο, ο οποίος έχει και την καλλιτεχνική επιμέλεια του προγράμματος.
> Αλίκη Καγιαλόγλου: «Η θαλασσινή ωδή του Fernando Pessoa και τα fados της εφηβείας μου»
Μια παράσταση λόγου και μουσικής που βασίζεται στο μεγαλειώδες ποιητικό έργο του Fernando Pessoa «Θαλασσινή ωδή του Άλβαρο ντε Κάμπος» (εκδ. Gutenberg) σε μετάφραση Μαρίας Παπαδήμα και σε παλιά fados της Λισαβώνας, σε μετάφραση Μαρίας Piedad, η οποία μέσα από το ιδιαίτερο πλησίασμά τους από την καλλιτέχνιδα Αλίκη Καγιαλόγλου και τον σκηνοθέτη Δήμο Αβδελιώδη, έχει σαν κύριο στόχο, ένα μεγάλο κείμενο που γράφτηκε για να διαβαστεί αλλά και για να ακουστεί σαν ένα μεγάλο τραγούδι, απέραντο όπως η θάλασσα, που αφυπνίζει σκέψεις, αισθήσεις, αλλά και την ξεχασμένη τρυφεράδα που νιώθει κάνεις ακούγοντας παραμύθια και τραγούδια της παιδικής ηλικίας. Πιάνο: Αλέξανδρος Αβδελιώδης.
Το πλήρες, αναλυτικό Πρόγραμμα Εκδηλώσεων θα ανακοινωθεί το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, με Δελτίο Τύπου αλλά και στον επίσημο ιστότοπο του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: www.chaniabookfestival.gr καθώς και στα social media
