Η εφημερία στο Γεννηματάς την Πέμπτη (4/12) ξεκινούσε στις 14:30. Στις 15:00 ήμουν κι εγώ εκεί κρατώντας ανά χείρας το «νουμεράκι» μου, το 115, που θα με συντρόφευε για τις επόμενες 5.30 ώρες, αλλά ακόμα δεν το ήξερα. Για όσους δεν είχαν ποτέ την τύχη να επισκεφθούν δημόσιο νοσοκομείο, πρέπει να ενημερώσω ότι το «νουμεράκι» είναι το πρώτο βήμα της όλης διαδικασίας. Περιμένεις υπομονετικά να φτάσει η σειρά σου, να περιγράψεις στον υπάλληλο της διαλογής τι σου συμβαίνει κι έπειτα να σε κατευθύνουν στο αντίστοιχο τμήμα.
Διαλογή και Ιδιωτική (πρωτοβουλία)
Έκλεινα σχεδόν μία ώρα στην αίθουσα αναμονής με το 115 στο ένα χέρι και το «Αστείο» του Κούντερα στο άλλο. Άρχισα να χαζεύω τριγύρω. Ο κόσμος στην αίθουσα ολοένα και πλήθαινε, δημιουργώντας μικρά υγρά μονοπάτια στο πάτωμα μιας και η κακοκαιρία Byron βόλταρε ήδη στην Αθήνα. Το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γεννηματά πάντως είναι ευχάριστα αλλιώτικο από τα ΤΕΠ που έχουμε συνηθίσει. Οι τοίχοι δεν είναι ωχροί και ξεβαμμένοι, οι λάμπες δεν είναι ξεχαρβαλωμένες (αντιθέτως ο φωτισμός καλύπτεται από λεπτά, κομψά LED), η αίθουσα αναμονής δεν θυμίζει (ούτε μυρίζει) δημόσιο ουρητήριο, έχει μέχρι και αστρονομικό free wifi για να χρυσώσει το χάπι της πολύωρης αναμονής. Απορώ.
Με μια μικρή αναζήτηση στο ίντερνετ διαβάζω ότι έχει ανακαινιστεί το 2022 με δωρεά του Ιδρύματος Λάτση στο πλαίσιο ενός ευρύτερου προγράμματος στήριξης των δομών υγείας, που είχε ανακοινώσει το ίδρυμα το 2018, στη μνήμη όσων έχασαν τη ζωή τους στις πυρκαγιές της Αττικής τον Ιούλιο του ίδιου έτους. «Ιδιωτική πρωτοβουλία», λοιπόν. Αυτή είναι απάντηση στη διερώτησή μου σχετικά με το πώς ένα δημόσιο νοσοκομείο έχει ένα τμήμα αξιοπρεπές από πλευράς υποδομών.
Το βραχιολάκι και ο εθελοντισμός
Πριν από σχεδόν ένα έτος, ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης διαφήμιζε ενθουσιωδώς την καινοτομία του ηλεκτρονικού συστήματος ιχνηλάτισης ασθενών στα ΤΕΠ των μεγάλων νοσοκομείων της χώρας. Το σύστημα είναι σχετικά απλό: κατά την διαλογή ο ασθενής φοράει ένα λεπτό πλαστικό βραχιολάκι που φέρει barcode και θεωρητικώς θα μπορούσε να συμβάλλει στον εντοπισμό και την καλύτερη εξυπηρέτηση του ασθενούς στα διάφορα Τμήματα των ΤΕΠ. Ο ίδιος, είχε αναφέρει χαρακτηριστικά τον Νοέμβριο του 2024: «Θα μπαίνει “βραχιολάκι” και θα κάνουμε “tracking” και θα βλέπουμε, γιατί αυτός ο άνθρωπος περιμένει τόσες ώρες και δεν ασχολείται κανένας. Αυτά δεν έχουν ξαναγίνει στην Ελλάδα ποτέ. Έχω αποφασίσει να ασχοληθώ με την αναμονή στα Επείγοντα πολύ, γι’ αυτό το λέω, πως από το Πάσχα και μετά θα κρίνετε τον Άδωνι Γεωργιάδη στο θέμα της αναμονής».
Για να καταλάβετε πώς λειτουργεί η «πατέντα» με το βραχιολάκι στην Ελλάδα θα σας γυρίσω πίσω σε κάτι ξεχασμένες και άκρως παρωχημένες σαπουνόπερες. Θυμάστε εκεί που όταν ο σύζυγος έκανε κάποια απιστία στο στεφάνι του, γυρνούσε σπίτι με ένα κόσμημα για να της ρίξει στάχτη στα μάτια; Ε, κάπως έτσι είναι και το βραχιολάκι των ΤΕΠ στα Δημόσια Νοσοκομεία: Για να ξεχάσεις τα αμαρτήματα που σε έφεραν στο σημείο να βλέπεις το ΕΣΥ να καταρρέει, φοράς ένα βραχιόλι με αέρα δήθεν ψηφιακής μετάβασης και καινοτομίας και προς στιγμήν γλυκαίνεσαι. Μην παρεξηγηθώ, ως ιδέα είναι καλή (άλλωστε απ’ έξω το είδε και ο Υπουργός, δεν είναι καμία ελληνική πατέντα), η εκτέλεση είναι απλώς για κλάματα και φυσικά η αναμονή πρακτικά δεν έχει μειωθεί.
Στο ίδιο πακέτο «αναβάθμισης» των ΤΕΠ, είχε εξαγγελθεί και το πιλοτικό πρόγραμμα εισαγωγής 25 εθελοντών του Ερυθρού Σταυρού στα τρία μεγάλα νοσοκομεία στον Ευαγγελισμό, στο Γεννηματάς και στο Αττικόν. Η ύπαρξη αυτών των εθελοντών έκανε ειλικρινά τη διαφορά το απόγευμα στο νοσοκομείο, σε μια μέρα τεράστιου φόρτου λόγω (και) των τροχαίων που προκάλεσε η κίνηση στους δρόμους σε συνδυασμό με τον Byron. Οι άνθρωποι του Ερυθρού Σταυρού κατηύθυναν, καθησύχαζαν και πληροφορούσαν άοκνα, όλους εμάς τους ασθενείς που βρισκόμασταν εγκλωβισμένοι επί ώρες στην αναμονή μη ξέροντας αν θα μας δει καν γιατρός, εξάντλησης και απελπισίας γωνία. Σε κάποια στιγμή κλήθηκαν να αναλάβουν ακόμα και ρόλο σεκιούριτι, όταν ένας τοξικομανής βγήκε εκτός ελέγχου και πιάστηκε στα χέρια με τον «φίλο» του. Οι εθελοντές όλα αυτά.
Προς το παρόν λοιπόν, τα δύο θετικά που έχουμε σημειώσει για την εφημερία έχουν τις ρίζες τους είτε στην ιδιωτική πρωτοβουλία, είτε στον εθελοντισμό. Να σημειώσω, εδώ, για να είμαι δίκαιη ότι γενικώς ολόκληρο το προσωπικό του νοσοκομείου υπερβαίνει εαυτόν, αλλά θα σας γράψω αναλυτικά για αυτό στη συνέχεια.
Προτιμάς Επείγοντα ή Κολύμπι;
Θα ήθελα να μπορώ να φωτογραφήσω έναν-έναν τους ανθρώπους που περίμεναν τη σειρά τους. Τους παρατηρούσα να περιμένουν ήσυχα, ακόμα και χαρούμενα κάποιες φορές. Φαίνονταν να έχουν πλήρως αποδεχθεί ότι στα επείγοντα μπορεί να φτάσεις να κλείσεις και οκτάωρο – φανταστείτε να μην ήταν επείγοντα. Εγώ, πάλι, είχα περιέλθει σε τρελό εκνευρισμό με την αναμονή και πολύ περισσότερο με την αυτοψία αυτού που ακούμε ξανά και ξανά στις ειδήσεις περί «υπερφόρτωσης του ΕΣΥ». Με έπνιγε μια αδικία και ταυτόχρονα μια εκνευριστική συμπόνια για όλους τους ανθρώπους που περίμεναν μαζί μου, που ήταν πολύ μεγαλύτεροι από εμένα, σε εξαιρετικά χειρότερη κατάσταση, μα πλήρως συμφιλιωμένοι με το μπάχαλο.
Βγήκα έξω να καπνίσω και αντίκρισα τον κατακλυσμό του Νώε, ο οποίος μου είχε διαφύγει τόσες ώρες μέσα στο ΤΕΠ. Κάπου εκεί άρχισα να σκέφτομαι ότι την ίδια ώρα που βρισκόμαστε χιλιάδες σαν τα σταφύλια μέσα σε ένα δημόσιο νοσοκομείο, τόσοι και περισσότεροι είναι εγκλωβισμένοι στους αθηναϊκούς δρόμους με μια απλή βροχή, άλλοι βλέπουν τις σοδειές τους να καταστρέφονται ή τα σπίτια τους να πλημμυρίζουν. Στην είσοδο του Γεννηματάς τα ασθενοφόρα δεν σταματούσαν να έρχονται, οι τραυματιοφορείς βρεγμένοι μέχρι το κόκκαλο συνέχιζαν να κάνουν άριστα τη δουλειά τους. Η απελπισία με κατέκλυζε και πάνω στην ώρα που είχα αρχίσει να μονολογώ ότι θέλω να φύγω απ΄ αυτό το Καραγκιόζ Μπερντέ που είναι η Ελλάδα, είδα το νουμεράκι μου στην οθόνη. Είχε έρθει η σειρά μου να μπω στο τμήμα του νευροχειρουργικού.
Το νευροχειρουργικό και ο αθέατος ηρωισμός
Όλες οι σκέψεις διαλύθηκαν όταν μπήκα στη μεγάλη αίθουσα, γεμάτη από γιατρούς, νοσηλευτές και κατειλημμένες κλίνες. Ήμουν σαφώς η πιο ελαφριά περίπτωση, ένα απλό χτύπημα στο κεφάλι με μερικές ζαλάδες, έμεινα σιωπηλή και κοιτούσα τριγύρω μαγεμένη. Το μεγάλο δωμάτιο ήταν σαν μια κυψέλη, και οι επαγγελματίες υγείας μελισσάκια που μέσα στο χάος των περιστατικών λειτουργούσαν με μια απίστευτη εσωτερική οργάνωση.
Τριγύρω μου τραυματίες από τροχαία, ανοιγμένα κεφάλια, ηλικιωμένοι, και γιατροί-νοσηλευτές να προλαβαίνουν να κάνουν τα πάντα, διατηρώντας ακόμα και το κέφι τους για αστεϊσμούς μεταξύ τους αλλά και με τους ασθενείς. Η δυσθυμία μου στιγμιαία εξανεμίστηκε και έδωσε τη θέση της σε έναν αμέριστο θαυμασμό για τις αόρατες και ανώνυμες υπερδυνάμεις που κρατούν ζωντανό ένα σύστημα υγείας ξεχαρβαλωμένο και ασυντήρητο. Η ονειροπόλησή μου διακόπηκε από την έλευση ενός κατάφωτου Χερουβείμ: «Καλησπέρα σας! Για πείτε μου τι σας έφερε εδώ τέτοια μέρα;». Ανοιγόκλεισα τα μάτια. Είχε έρθει ο γιατρός, είχε έρθει η σειρά μου.
