Για εικοστό συνεχόμενο χρόνο θα πραγματοποιηθεί στο Επί Κολωνώ το σεμινάριο «Υποκριτική σε Κείμενα In Progress» με τα μαθήματα να ολοκληρώνονται στο τέλος του Ιουνίου του 2026.
Είκοσι χρόνια μετά την πρώτη της συνάντηση με το «Υποκριτική σε Κείμενα In Progress», η Πέπη Μοσχοβάκου εξακολουθεί να κινείται με την ίδια περιέργεια, την ίδια λαχτάρα να ανακαλύπτει, να ακούει, να μεταμορφώνει. Η πορεία της μέσα στο εργαστήριο δεν είναι μια απλή διδασκαλία υποκριτικής· είναι ένα ανοιχτό πεδίο έρευνας, όπου η σκηνή συναντά το γραπτό λόγο και όπου η διεργασία –το in progress– γίνεται η ίδια μια πράξη ελευθερίας. Η Μοσχοβάκου μιλά με την ωριμότητα μιας δημιουργού που ξέρει πια πότε να κατευθύνει και πότε να κάνει στην άκρη. Αφήνει χώρο μες στον οποίο ανθίζουν τόσο οι νέοι συγγραφείς όσο και οι ηθοποιοί που αναζητούν ξανά τη φωνή τους.
Το «In Progress» είναι, περισσότερο από μάθημα ή σεμινάριο, μια συνθήκη που παράγει συνεργασίες, επαγγελματικές αφορμές, μεταστροφές πορείας. Ένα μικρό θεατρικό οικοσύστημα που ζυμώνεται κάθε χρόνο στο Επί Κολωνώ και δίνει στο νέο ελληνικό έργο μια πραγματική, οργανική θέση στη σκηνή. Εκεί όπου το δράμα και η κωμωδία συναντιούνται, εκεί όπου οι ιστορίες ακόμη διαμορφώνονται, εκεί όπου κάθε συμμετέχων –είτε πρωτοεμφανιζόμενος, είτε έμπειρος– βρίσκει έναν τρόπο να ξανασυστήσει τον εαυτό του.
Με πίστη στη σκληρή δουλειά, με επιμονή σχεδόν πεισματική και με ανοιχτή διάθεση να μαθαίνει από τους ανθρώπους γύρω της, η Πέπη Μοσχοβάκου συνεχίζει να χτίζει ένα περιβάλλον όπου το θέατρο επιστρέφει στην πιο ζωντανή, ουσιαστική του μορφή: ως μια πράξη κοινής ανακάλυψης.
Φτάσατε αισίως στη 20ή χρονιά του «Υποκριτική σε Κείμενα In Progress». Έχει κάτι αλλάξει ριζικά στη μεθοδολογία σας από την πρώτη χρονιά μέχρι σήμερα;
Η πιο σημαντική αλλαγή είναι η μεγαλύτερη σιγουριά που έχω για το πως θα χειριστώ τον ηθοποιό και την βεβαιότητα ότι θα φτάσουμε στο αποτέλεσμα που επιθυμούμε μαζί. Αφήνω πολύ περισσότερο χώρο στον ηθοποιό για να βάλει την δική του σφραγίδα στην ερμηνεία του και κατευθύνω την σκηνή πολύ πιο εσωτερικά και διακριτικά απ’ ότι έκανα τα πρώτα χρόνια. Η σκηνοθεσία είναι σημαντική αλλά εξίσου σημαντική είναι η ελευθερία του ηθοποιού. Έχω εξελιχτεί ως σκηνοθέτης και δασκάλα μέσα από αυτό το μάθημα.
Τι εξυπηρετεί ο διπλός άξονας «ένα δράμα, μια κωμωδία»;
Για τον ηθοποιό είναι σημαντικό το εύρος της υποκριτικής, η ευελιξία που αποκτά πηγαίνοντας από το ένα συναίσθημα στο άλλο. Η κωμωδία, ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα, με γοητεύει πολύ και με ενδιαφέρει να είναι ακραία και ταυτόχρονα αληθινή. Εξίσου και το δράμα, απαιτεί να καταφέρεις πολλά, εσωτερικότητα, συγκίνηση, σύγκρουση. Στόχος μου είναι όλοι οι συμμετέχοντες να εξασκηθούν και στα δύο είδη.
Πώς ορίζετε στην πράξη το «in progress»; Ποιο είναι το σημείο που ένα κείμενο παύει να είναι υλικό προς αναδίφηση και επεξεργασία και γίνεται παράσταση;
Οι συγγραφείς συμμετέχουν στην διαδικασία από νωρίς και, μαζί με τους ηθοποιούς, συζητούμε και διαβάζουμε τα κείμενα. Μιλάμε ελεύθερα για το τι λειτούργησε στην ανάγνωση και τι όχι και αυτοσχεδιάζουμε κάποιες ατάκες ή αναζητούμε τα βαθύτερα αίτια των δράσεων. Κάθε συγγραφέας θα πάρει αυτό που θέλει και μπορεί από εμάς. Άλλοι φεύγουν με πολλές σημειώσεις, άλλοι με δύο τρεις ιδέες, κάθε συγγραφέας έχει ένα όριο δικό του, μέχρι εκεί θα πάρει. Από την στιγμή που το έργο έχει επιλεγεί σημαίνει ότι μας ενδιαφέρει και ότι πληροί τις δικές μας προϋποθέσεις. Από κοινού μετά συμφωνούμε ότι δεν χρειάζονται άλλες αλλαγές, είναι έτοιμο να παρουσιαστεί. Αυτό που παίρνει ο συγγραφέας από εμάς είναι η ευκαιρία να το δει παιγμένο, να βιώσει από μέσα την διαδικασία της ανάλυσης και της πρόβας, να απαντήσει σε ερωτήσεις, να βρει λύσεις, να ενσωματώσει ιδέες.
Βρίσκω πολύ ενδιαφέρον το ότι συνεργάζεστε με νέους συγγραφείς. Πώς, όμως, διασφαλίζετε ότι η φωνή του συγγραφέα δεν «σκεπάζεται» από την ενέργεια του ηθοποιού και αντίστροφα;
Οι γραμμές είναι καθαρές. Το έργο είναι του συγγραφέα. Εμείς διαβάζουμε, βιώνουμε, ρωτάμε, προτείνουμε… στον συγγραφέα. Πολλές φορές, από μόνοι τους, αλλάζουν κάτι από την στιγμή που θα το δουν να παίζεται. Για να μπεις στην διαδικασία και μόνο, πρέπει να είσαι διατεθειμένος να μετακινηθείς, να αποδεχτείς ότι αυτό που έδωσες έχει κάποιο περιθώριο ακόμα να φτάσει εκεί που μπορεί. Και εμείς από την άλλη διαλέγουμε κείμενα που είναι σχεδόν εκεί που πρέπει. Άρα ήδη «συμφωνούμε» αρκετά.
Τι ζητάτε από έναν συγγραφέα-καλεσμένο μέσα στην αίθουσα; Ποια είναι τα…do’s & don’ts, ας πούμε;
Οι συγγραφείς έρχονται είτε γιατί διαλέξαμε κείμενό τους, είτε για να γράψουν κάποια σκηνή εμπνεόμενοι από την ομάδα που βλέπουν να αυτοσχεδιάζει μπροστά τους. Στην πρώτη περίπτωση, θέλουμε να έρθει με ανοιχτό μυαλό και να δουλέψει ως συνεργάτης μας, πιστεύοντας ότι μέσα από την συνεργασία το κείμενό του θα αναδειχτεί. Να μιλήσει ελεύθερα και να ακούσει. Στην δεύτερη περίπτωση, να αφεθεί να πάρει από αυτό που βλέπει, ανακαλύπτοντας ίσως και μια φωνή που δεν είναι δικιά του.
Η επιλογή των συμμετεχόντων γίνεται μετά από συνέντευξη. Τι αναζητάτε εκεί; Ταλέντο, τεχνική, διάθεση για ρίσκο, πνεύμα ομαδικότητας, ίσως;
Η διάθεση να δουλέψουν επαγγελματικά, να αφοσιωθούν δηλαδή και να πάρουν οδηγίες, είναι το νούμερο ένα. Το να έχουν προηγούμενη εμπειρία είναι θετικό αλλά δεν αποτελεί εγγύηση για μια καλή συνεργασία. Έχουν έρθει άνθρωποι χωρίς εμπειρία που ήταν καταπληκτικοί και άλλοι με σπουδές που δυσκολεύτηκαν να ανοίξουν. Το να ακούς και να θέλεις να εξελιχτείς, να καίγεσαι, αυτό είναι το βασικότερο όλων. Η ομαδικότητα είναι καίρια αλλά το διαπιστώνεις στην πορεία. Προσπαθώ απλά να διαλέξω ανθρώπους που να έχουν όλοι τους ίδιους στόχους.
Όταν προκύπτουν διαφωνίες ηθοποιού–συγγραφέα για έναν χαρακτήρα, ποια είναι η διαδικασία επίλυσης;
Ο ηθοποιός ο ίδιος έχει διαλέξει το κείμενο και συνήθως και τον ρόλο, δεν του έχει επιβληθεί. Οπότε ήδη βλέπει θετικά τον χαρακτήρα που του δόθηκε. Στην αρχή της διαδικασίας, όπως είπα πριν, ο συγγραφέας δέχεται σχόλια από όλη την ομάδα, και προσαρμόζει, όσο θέλει, το κείμενό του. Δεν βρίσκεται ποτέ ο συγγραφέας αντιμέτωπος με έναν ηθοποιό, ο ηθοποιός λειτουργεί εκεί ως σύμβουλος, μαζί με όλους τους άλλους. Όταν ολοκληρωθεί το κείμενο και πάρει την τελική του μορφή, τελειώνει και η δουλειά του συγγραφέα. Ο ηθοποιός δεν έρχεται σε σύγκρουση με τον συγγραφέα γιατί μετά έρχεται ο σκηνοθέτης (δάσκαλος) που θα κατευθύνει το έργο. Ο συγγραφέας μπορεί να εκφέρει κάποια γνώμη και θα την ακούσουμε, αλλά όπως και σε κάθε παράσταση, το έργο μετά δουλεύεται από τους ηθοποιούς και τον σκηνοθέτη.
Έχετε δει συμμετέχοντες να αλλάζουν επαγγελματική τροχιά χάρη στο In Progress; Μοιραστείτε μία δύο ιστορίες εξέλιξης ανθρώπων, αν θέλετε. Ή και την δική σας εξέλιξη μέσα από αυτό.
Αρκετοί ηθοποιοί που απείχαν από το επάγγελμα για κάποιο χρονικό διάστημα, έχουν έρθει για να βρουν μια αφορμή να ξαναρχίσουν να δουλεύουν. Σε αυτές τις περιπτώσεις λειτουργεί πολύ καλά γιατί η διαδικασία του in progress είναι ουσιαστικά η συμπύκνωση της δουλειάς ενός ηθοποιού. Ξεκινούν με αυτοσχεδιασμούς, μετά περνάνε σε κείμενα και στο τέλος έρχεται μια παράσταση στην οποία δείχνουν τις δυνάμεις τους σε δουλεμένες σκηνές σε ένα σημαντικό θεατρικό χώρο, το θέατρο Επί Κολωνώ, με προσκεκλημένους σκηνοθέτες ή εκπροσώπους γραφείων κάστινγκ. Σε αρκετές περιπτώσεις, από την δουλειά και την ερμηνεία τους έρχονται οντισιόν ή και προτάσεις για θέατρο ή σινεμά.
Κάποιοι ηθοποιοί αρχίζουν να γράφουν χρησιμοποιώντας τους αυτοσχεδιασμούς τους ως αφετηρία και κάποιοι βρίσκουν συνεργάτες μέσα από τους συμμαθητές τους και ξεκινούν δικές τους δουλειές. Έρχονται και άνθρωποι που δεν είχαν ποτέ καμία σχέση με το θέατρο, δάσκαλοι, δικηγόροι, γιατροί, και τώρα το θέατρο είναι μέρος της ζωής τους.
Επίσης βλέπω τους συγγραφείς που μας έχουν δώσει κείμενα όλα αυτά τα χρόνια να εξελίσσονται: Στέλλα Ζαφειροπούλου, Αντώνης Σφαλής, Άντονυ Μπερκ, Νικόλας Λεβέντης, Ειρήνη Δερμιτζάκη, Παναγιώτα Πλησσή, Αγγελική Παρδαλίδου, Χρήστος Καλμαντής, Βασίλης Καλλής και άλλους, που πια θεωρώ μόνιμους συνεργάτες.
Χαίρομαι πολύ να βλέπω να προκύπτουν συνεργασίες από το μάθημα. Αυτή την στιγμή δύο από τις περυσινές ηθοποιούς του εργαστηρίου συμμετέχουν στην καινούργια παράσταση της Στέλλας Ζαφειροπούλου, στο έργο «Χήνες» που το σκηνοθετεί η ίδια και ξεκινάει τον Φεβρουάριο στο «Πλύφα». Η Στέλλα είχε γράψει και στο παρελθόν και πέρυσι κείμενα για την ομάδα μας και τις είδε στην παράσταση. Υπάρχει συνέχεια λοιπόν, υπάρχει εξέλιξη σε όλους!
Η δική μου η εξέλιξη αφορά στο πόσο αυτή η διαδικασία με έχει φέρει κοντά στο νέο ελληνικό κείμενο, πόσο το έχω αγαπήσει. Ξεκινάω λοιπόν συνεργασία με μια ηθοποιό και νέα συγγραφέα, την Δάφνη Μανούσου. Η Δάφνη έχει γράψει ένα ιδιαίτερο έργο που λέγεται «Hyde Park» και θα ανέβει την σεζόν 2025-26.
Αν ήσασταν εσείς η υποψήφια στη συνέντευξη για συμμετοχή, με τι τρία στοιχεία θα προσπαθούσατε να παρουσιάσετε την Πέπη Μοσχοβάκου;
Δεν τα παρατάω εύκολα, δουλεύω σκληρά, έχω διάθεση να διδαχτώ από τους συνεργάτες μου.
Τι εύχεστε να έχει κατακτήσει κάθε συμμετέχων την Παρασκευή 7 Νοεμβρίου 2025 (στην εκκίνηση) και τι διαφορετικό να κουβαλάει μέσα του στο φινάλε, τον Ιούνιο του 2026;
Όταν ξεκίνησα ως βοηθός σκηνοθέτη της δασκάλας μου, Ελένης Σκότη, το 1998, το έκανα γιατί είχα μεγάλη ανάγκη να βγω έξω από την οδηγία που έπαιρνα ως ηθοποιός και να καταλάβω το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο υπάρχω και κινούμαι στην σκηνή. Θεωρώ κάτι παρόμοιο γίνεται κι εδώ: ότι μέσα από αυτό το μάθημα, βγαίνουμε από τα στενά όρια της συγκεκριμένης δουλειάς που κάνουμε και ζούμε για λίγο σε έναν χώρο, όπου βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα από τα μάτια ενός άλλου. Αλλάζουμε οπτική γωνία και αυτό μας δυναμώνει ως δημιουργούς.
