Ο ιός του Covid-19 από τότε που εμφανίστηκε στον ελλαδικό χώρο επηρέασε σοβαρά όχι μόνο τον απλό κόσμο και τον επιστημονικό-πολιτικό χώρο της Ελλάδας αλλά και το σώμα της Εκκλησίας της Ελλάδας.
Έφερε παλινωδίες στην Ιεραρχία και δημιούργησε ένα ασαφές κλίμα ως προς την κοινή γραμμή της Εκκλησίας έναντι των κυβερνητικών μέτρων. Ήδη από το Μάρτιο του 2020 μέχρι και σήμερα επικρατεί ένα κλίμα αντιπαραθέσεων και συνεχών ζυμώσεων προκειμένου να διατηρηθεί η ενιαία στάση της Εκκλησίας της Ελλάδος, στα πλαίσια πάντα του δυνατού. Άραγε θα υπάρξει η επιθυμητή σύμπνοια και ομόνοια των Ιεραρχών; Αν κρίνουμε από τις τελευταίες ανακοινώσεις της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, πιθανώς ναι. Ας τα πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.
Στην αρχή της πανδημίας στη χώρα μας, όταν εκδηλώθηκαν τα πρώτα κρούσματα και οι πρώτοι θάνατοι, το κράτος επέβαλε σκληρό lockdown σε όλη τη χώρα και φυσικά αποφάσισε την παύση λειτουργίας των ναών και την απαγόρευση μαζικής προσέλευσης των πιστών στους ναούς.
Επιτρεπόταν μόνο η προσέλευση για ατομική προσευχή (με βραχυχρόνια παραμονή εντός ναού) και συγκεκριμένος αριθμός πιστών σε αναλογία με τα τετραγωνικά κάθε ναού και φυσικά με μέτρα προφύλαξης και υγιεινής, σύμφωνα με την ΚΥΑ 2867/Υ1 στο ΦΕΚ 872/Β/16-3-2020.
Εκεί γίνεται λόγος και για τις Ιερές Μονές της χώρας στις οποίες απαγορεύονται οι επισκέψεις καθώς και για την Αθωνική Πολιτεία όπου τα προληπτικά μέτρα κατά του Covid-19 θα ληφθούν από τον Διοικητή του Αγίου Όρους. Τέλος με το συγκεκριμένο ΦΕΚ επιβλήθηκε αυστηρά μόνο τηλεοπτική μετάδοση της τέλεσης λειτουργιών και με την παρουσία μόνο του απολύτως απαραίτητου προσωπικού.
Η απαγόρευση αυτή αρχικά ίσχυσε από 16 Μαρτίου έως και 30 Μαρτίου. Έπειτα παρατάθηκε μέχρι και μετά το Πάσχα ως 4 Μαΐου υπό τον φόβο υπερμετάδοσης μέσω του κλήρου και των πιστών.
«Φέτος δεν θα κάνουμε Πάσχα στα χωριά και στις Εκκλησίες, ούτε θα σουβλίσουμε το παραδοσιακό αρνί στις αυλές….» δήλωσε στις 31 Μαρτίου ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ.Πέτσας και συνέχισε σχετικά με τις πασχαλινές διακοπές λέγοντας: “Φέτος το Πάσχα είναι αλλιώς. Δεν είναι όπως τις προηγούμενες χρονιές. Η Ιερά Σύνοδος είναι σε επικοινωνία με την κυβέρνηση. Εξετάζουμε να γίνουν οι λειτουργίες κεκλεισμένων των θυρών…». Αργότερα και λίγες μέρες πριν το Πάσχα ανακοινώθηκε ότι η Ανάσταση όπως και ολόκληρο το Πάσχα θα είναι με κλειστές εκκλησίες και λειτουργίες κεκλεισμένων των θυρών. Επίσης απαγορεύτηκε αυστηρά το μυστήριο της Θείας Κοινωνίας το οποίο και αποτελεί ένα μεγάλο αγκάθι στις σχέσεις Εκκλησίας και Κράτους.
Οι εκκλησίες αργότερα θα είναι ανοικτές για ατομική λατρεία και από τις 17 Μαΐου 2020 θα ανοίξουν στο κοινό και για τη Θεία Λειτουργία μέχρι και λίγους μήνες πριν τα Χριστούγεννα όπου και πάλι θα ισχύσουν νέες απαγορεύσεις.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης απαγόρευσης η επίσημη Εκκλησία αποφάσισε υπακοή και συμμόρφωση στις εντολές του κράτους και δε σημειώθηκαν πολλές σοβαρές αντιδράσεις από την ιεραρχία. Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος δήλωσε πως «η Ιερά Σύνοδος από την πρώτη στιγμή, τάχθηκε πλήρως με τις αποφάσεις των αρμοδίων υπευθύνων κρατικών φορέων σχετικά με τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την προφύλαξη της δημόσιας υγείας, αποφάσεις τις οποίες εφάρμοσε και εφαρμόζει….
Η Εκκλησία μας ουδέποτε στάθηκε απέναντι στην Επιστήμη και ουδέποτε επιχείρησε να την υποκαταστήσει». Όμως σε πάρα πολλούς ναούς σε ολόκληρη τη χώρα κυρίως από κατώτερους κληρικούς τελέσθηκαν κανονικά οι λειτουργίες και τα μυστήρια υπό άκρα μυστικότητα με συμμετοχή συγκεκριμένου αριθμού πιστών. Και σε κάποιους επέβαλαν πρόστιμα τόσο σε ιερείς όσο και σε πιστούς (έπειτα από καταγγελία ή από πληροφορίες που έφτασαν στα κατά τόπους αστυνομικά τμήματα), όπως συνέβη στον ιερό ναό Κορωπίου.
Την ίδια μέρα η ιερά μητρόπολη Μεσογαίας ανακοίνωνε «Σήμερα, Κυριακή 13 Δεκεμβρίου 2020, ύστερα από επίμονες οχλήσεις και καταγγελία ασεβέστατου πολίτη για ναό του Κορωπίου, υποχρεώθηκε η Αστυνομία να επιβάλει πρόστιμο στον ναό 1500€ και στη νεωκόρο 300€, επειδή σε έναν χώρο 500 τ.μ. βρέθηκαν μια χούφτα άνθρωποι να λατρεύσουν, Κυριακή μέρα, τον Θεό.»
Τέτοιες ενέργειες παρατηρήθηκαν τόσο στα μεγάλα αστικά κέντρα όσο και στην επαρχία και φυσικά εννοείται με άκρα μυστικότητα από τις τοπικές αρχές και ίσως σε κάποιες περιπτώσεις με την ανοχή τους (του τύπου δεν άκουσα – δεν είδα – δεν ξέρω τίποτα). Σαν το «κρυφό σχολειό» ένα πράμα!!!!
Αν και οι περισσότεροι Ιεράρχες και πολλοί άλλοι κληρικοί εξέφραζαν κατανόηση και πειθαρχία στις συστάσεις των λοιμωξιολόγων και τους νόμους του κράτους, κάποιοι άλλοι Ιεράρχες όπως ο μητροπολίτης Κερκύρας, ο μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής, ο μητροπολίτης Κυθήρων, ο Μόρφου, κλπ. καθώς και ένα μεγάλο μέρος του κατώτερου κλήρου, δεν συναινούσαν τόσο με τη στάση της επίσημης Εκκλησίας και τις αποφάσεις της Ιεράς Συνόδου.
Αυτό προβλημάτιζε την Εκκλησία της Ελλάδος που με αποφάσεις της Ιεράς Συνόδου (η οποία κυριαρχείται από μετριοπαθείς φωνές) προσπαθούσε με κάθε τρόπο να δείχνει την ενότητά της, αν και η εικόνα δεν ήταν τόσο πειστική. Αφού τον πρώτο καιρό υπήρξαν σφοδρές αντιδράσεις από το μεγαλύτερο μέρος του κλήρου για το κλείσιμο των εκκλησιών και την παύση των μυστηρίων ή την τέλεση των μυστηρίων κεκλεισμένων των θυρών χωρίς την παρουσία πιστών.
Μάλιστα κατά τη διάρκεια της πρώτης καραντίνας πάρα πολλοί πατέρες (ιεράρχες και κατώτερος κλήρος) θεωρούσαν τον εαυτό τους άτρωτο και προστατευμένο από αυτόν το πρωτοεμφανιζόμενο ιό και το διατυμπάνιζαν στο ποίμνιό τους σε κάθε ευκαιρία και όχι μόνο….
Αυτά συνέβαιναν ώσπου αυξήθηκαν δραματικά οι μολύνσεις μερικούς μήνες αργότερα προς το τέλος του 2020 εντός του σώματος της εκκλησίας: ιεράρχες επισκέπτονταν τα νοσοκομεία χωρίς να γνωστοποιούν όλοι την ασθένειά τους, ιερείς, διάκονοι και πολλοί άλλοι είτε έχουν νοσήσει ελαφριά και το ξεπέρασαν είτε νόσησαν πολύ βαριά και έχουν χάσει τη ζωή τους. Επίσης κάποια μοναστήρια έκλεισαν τις πύλες τους γιατί οι μοναχές και οι μοναχοί μολύνθηκαν.
Να θυμίσω εδώ ότι μεταξύ όσων νοσηλεύτηκαν με Κορωνοϊό ήταν και ο Αρχιεπίσκοπος κ.Ιερώνυμος, ο μητροπολίτης Κίτρους Κατερίνης και Πλαταμώνος κ.Γεώργιος, ο μητροπολίτης Λαγκαδά κ.Ιωάννης που δυστυχώς δεν τα κατάφερε και απεβίωσε και πάρα πολλοί άλλοι ανώτεροι και κατώτεροι κληρικοί.
Όλα αυτά οδήγησαν πολλούς να κάνουν στροφή στην αρχική στάση τους και να συνταχθούν με τις αποφάσεις της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου. Μόνο οι σκληροπυρηνικοί παρέμειναν στην αρχική τους θέση μέχρι την αιφνίδια απόφαση της κυβέρνησης αμέσως μετά τα Χριστούγεννα για το κλείσιμο των εκκλησιών και την απαγόρευση ρίψης του σταυρού και των αγιασμό των υδάτων σε οποιοδήποτε εξωτερικό δημόσιο χώρο.
Και ενώ μέχρι τότε η Εκκλησία έδειχνε συναινετική στάση στο μεγαλύτερο μέρος της με τις αποφάσεις της Πολιτείας, ξαφνικά η τελευταία εξέλιξη έριξε λάδι στη φωτιά και έστρεψε την Εκκλησία εναντίον της. Η Εκκλησία ξαναενώθηκε – προκλήθηκε η οργισμένη αντίδραση του συνόλου της Ιεραρχίας και με την έκτακτη σύγκλιση της Ιεράς Συνόδου αποφάσισαν ανένδοτα να διατηρήσουν ανοιχτούς τους ναούς.
Παρόλα αυτά, τα περί ενότητας, υπάρχουν ζητήματα όπως το θέμα της τέλεσης της Θείας Κοινωνίας (αν θα χρησιμοποιήσουν το ίδιο κουταλάκι ή μιας χρήσης) και του εμβολίου mRΝΑ, για τα οποία η Εκκλησία παραμένει διχασμένη με τους Ιεράρχες άλλος να προτρέπει τους πιστούς να κάνουν το εμβόλιο και άλλοι όχι.
Χαρακτηριστικές είναι οι προτροπές του μητροπολίτη Σερβίων και Κοζάνης κ. Παύλου, του μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως κ. Άνθιμο και πολλών άλλων για πειθαρχία στις υποδείξεις και τα μέτρα που επιβάλλει η Πολιτεία αφού κανείς δεν είναι άτρωτος ούτε καν οι ιερείς. Ενώ από την άλλη ο μητροπολίτης Κερκύρας όπως και ο πατέρας Στυλιανός Καρπαθίου και αρκετοί άλλοι κρατούν αντίθετη στάση.
Μάλιστα ο τελευταίος, που διακρίνεται από την επιστημονική του κατάρτιση, προχώρησε και σε αποστολή ενός εγγράφου στην Ιερά Σύνοδο στο οποίο καταγράφει με επιστημονικό αλλά και θεολογικό τις απόψεις του για τη Θεία Κοινωνία και ιδιαίτερα για τα εμβόλια mRNA, εξετάζοντας το ζήτημα της ηθικής και βιοηθικής. Σημειωτέον ότι η ΔΙΣ(Διαρκής Ιερά Σύνοδος) έκρινε αθώα τα εμβόλια σύμφωνα με επίσημη ομόφωνη απόφασή της και ότι δεν έρχονται σε αντίθεση με τα όσα πρεσβεύει η Ορθόδοξος Εκκλησία.
Στην απόφαση αυτή συνέβαλε φυσικά και κορυφαίος επιστήμονας (της επιτροπής Covid) που διατηρεί πολύ καλή σχέση με την Ιεραρχία και εννοείται ότι επηρεάζει λίγο ή πολύ τις αποφάσεις της Δ.Ι.Σ.
Εν τω μεταξύ αρκετοί ιεράρχες, με πρώτο τον μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.Ιερόθεο που αντικατέστησε στον εμβολιασμό τον αρχιεπίσκοπο κ.Ιερώνυμο, προσήλθαν σε εμβολιαστικά κέντρα και με την παρουσία κάμερας δίνοντας το παράδειγμα στο λαό και στον υπόλοιπο κλήρο παρακινώντας τους να κάνουν το ίδιο.
Όσον αφορά τώρα το μεγάλο αγκάθι της Θείας Κοινωνίας, η πλειονότητα των πατέρων δε συμφωνεί με τη χρήση ατομικού κουταλιού για την προσφορά της Θείας Κοινωνίας γιατί βασίζονται στο επιχείρημα της αδιάκοπης χρήσης, στη διάρκεια της ιστορίας της Εκκλησίας, σε κάθε είδους ασθενείς χωρίς να χάσουν τη ζωής τους οι ιερείς αφού μετά το πέρας του μυστηρίου καταλύουν και οι ίδιοι το σώμα και αίμα Κυρίου.
Γι’ αυτό λοιπόν και εκτός από λίγους που τολμούν να μιλήσουν δημόσια, δεν γίνεται καμία αναφορά σε αυτό το θέμα κρατώντας μια στάση περίεργης σιωπής προκειμένου να μη διαρραγεί η ενότητα και διογκωθούν περαιτέρω τα προβλήματα που υφέρπουν στους κόλπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ελλάδας.
Πάντως ο μητροπολίτης Πειραιώς κ. Σεραφείμ έκανε αναφορά για θαύμα που συντελέστηκε με τη Θεία Κοινωνία αφού παρόλο που τόσες χιλιάδες πιστοί προσήλθαν στη Θεία Λειτουργία σε όλη την Ελλάδα τους τελευταίους δέκα μήνες και κοινωνούσαν το ελάχιστο 10 άτομα τη φορά αποδεικνύεται ότι δεν μεταδίδεται μέσω της Θείας Κοινωνίας.
Ο παράγοντας Covid και οι αποφάσεις της επίσημης Πολιτείας ως προς τη λειτουργία των εκκλησιών δοκίμασαν, δοκιμάζουν και θα δοκιμάσουν στο εγγύς μέλλον την ενότητα του εκκλησιαστικού σώματος και θα επανακαθορίσουν τη σχέση Κράτους και Εκκλησίας.
Πολύ σύντομα λοιπόν θα κληθούν οι Ιεράρχες να αποδείξουν και πάλι κατά πόσο υπάρχει μεταξύ τους ενότητα, ομόνοια, σύμπνοια, συμπόρευση χωρίς τριγμούς…..
