Η χημεία όχι μόνο δεν είναι απλά μάθημα στο σχολείο αλλά μπορεί να γίνει αφορμή όχι για ένα αλλά για δύο βιβλία. Και μάλιστα ακόμη και για ένα crime μυθιστόρημα!
Ο Βαγγέλης Νάστος είναι «υπεύθυνος» για αυτά, αφού μετά το πρώτο βιβλίο της σειράς Είναι ζήτημα χημ…ίου, πριν από λίγο καιρό κυκλοφόρησε, και αυτή τη φορά από τις εκδόσεις BELL, το δεύτερο βιβλίο του με τίτλο Είναι Έγκλημα Χημ…ίου, μία ιστορία γεμάτη μυστήριο, χιούμορ και χημεία.
1. Τελειώσατε το Χημικό του ΑΠΘ. Πώς σας προέκυψε η γραφή;
Η γραφή προέκυψε πριν ακόμη καταλάβω ότι θα γίνει κομμάτι της ζωής μου. Στην αρχή ήταν ένας τρόπος αποφόρτισης από τη σχολή. Μετά από ώρες σε εργαστήρια, με τύπους και μηχανισμούς αντιδράσεων, ένιωθα την ανάγκη να μεταφέρω όλη τη γνώση που είχα λάβει σε μια πιο «ανθρώπινη» γλώσσα, ώστε να μπορεί να γίνει εύληπτη ακόμα και σε μη εξειδικευμένο κοινό.
Σιγά σιγά κατάλαβα ότι η Χημεία δεν είναι μόνο αριθμοί και μόρια, αλλά και ιστορίες, συγκρούσεις, λάθη, πάθη και διαρκείς ανακαλύψεις. Κάπου εκεί γεννήθηκε η ανάγκη μου να γράψω.
2. Το πρώτο βιβλίο της σειράς πήρε το Βραβείο Καλύτερου Ελληνικού Διηγήματος 2023. Πώς νιώσατε;
Ειλικρινά, ήταν από εκείνες τις στιγμές που δεν θα αφομοιωθούν ποτέ πλήρως μέσα μου. Δεν ήταν μόνο το αδιανόητο αποτέλεσμα, η χαρά ή η τιμή, ήταν η επιβεβαίωση ότι μπορείς να μιλήσεις για επιστήμη χωρίς να τρομάζεις τον κόσμο και για λογοτεχνία χωρίς να την μετατρέπεις σε κάτι δυσπρόσιτο ή βαρύ.
3. Τι σας ώθησε να γράψετε το δεύτερο βιβλίο, Είναι έγκλημα χημ..ίου;
Η ανάγκη να πάω ένα βήμα πιο βαθιά. Στο πρώτο βιβλίο η Χημεία αφορούσε κυρίως την καθημερινότητα. Στο δεύτερο, ήθελα να τη δω στα σκοτάδια της! Στα δηλητήρια, στα εγκλήματα, στις λεπτές γραμμές μεταξύ πρόθεσης και ατυχήματος. Ήθελα να εξερευνήσω τι συμβαίνει όταν η επιστημονική γνώση συναντά την ανθρώπινη απελπισία ή τη δίψα για εξουσία.
4. Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίσατε στη συγγραφή μιας ιστορίας μυστηρίου;
Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν η ισορροπία. Να είναι η ιστορία συναρπαστική, αλλά και επιστημονικά σωστή. Σε κανένα απ’ τα δυο δεν επιτρέπεται να κλέψεις. Ούτε να καταφύγεις σε εύκολες λύσεις, ούτε φυσικά να εξαπατήσεις τον αναγνώστη. Έπρεπε λοιπόν να βάλω στην άκρη τα εύκολα αφηγηματικά τρικ και να δουλέψω, όπως δεν είχα δουλέψει ποτέ μέχρι τότε.
5. Πώς αποφασίσατε ότι η χημεία μπορεί να γίνει εργαλείο λογοτεχνίας και εγκλήματος;
Γιατί είναι ήδη. Η Χημεία είναι παντού: στα φάρμακα που σώζουν, στα δηλητήρια που σκοτώνουν, στα υλικά που αλλοιώνουν ένα στοιχείο, στα ίχνη που προδίδουν τον ένοχο. Απλώς στη λογοτεχνία συνήθως μένει στο παρασκήνιο. Εγώ λοιπόν προσπάθησα να τη φέρω στη σκηνή.
6. Ποια είναι η «σκοτεινή πλευρά» της χημείας; Υπήρξε αφορμή;
Η σκοτεινή πλευρά είναι η ίδια γνώση, όταν χρησιμοποιείται χωρίς ηθικό φρένο. Το ίδιο μόριο μπορεί να γίνει φάρμακο ή όπλο. Ιστορικά παραδείγματα υπάρχουν πολλά, από το αρσενικό μέχρι τα νευροτοξικά αέρια. Αυτή η διττότητα με συγκλόνιζε πάντα και με αυτή θα ασχοληθώ ακόμη για καιρό.
7. Φοβηθήκατε ότι η επιστημονική ακρίβεια περιορίζει τη φαντασία;
Το αντίθετο. Η ακρίβεια είναι το πιο ενδιαφέρον όριο. Όπως συμβαίνει και στα εργαστήρια, οι περιορισμοί γεννούν ευρηματικότητα. Όταν ξέρεις τι δεν μπορεί να γίνει, αρχίζεις να ψάχνεις τι μπορεί να γίνει πραγματικά και εκεί γεννιούνται οι πιο δυνατές ιστορίες.
8. Ο «αόρατος ιστός» της σύγχρονης ζωής ποιος είναι;
Η πληροφορία. Τα δεδομένα. Οι χημικές ουσίες που μας περιβάλλουν χωρίς να τις βλέπουμε. Τα ψηφιακά ίχνη. Οι μικρές αποφάσεις που συσσωρεύονται. Ζούμε μέσα σε ένα πλέγμα αόρατων αντιδράσεων, τόσο κοινωνικών όσο και χημικών.
9. Τι σημαίνει χημεία για εσάς;
Είναι ο τρόπος να εξηγώ τον κόσμο και ταυτόχρονα να τον αφηγούμαι. Είναι επιστήμη, αλλά και φιλοσοφία. Είναι η απόδειξη ότι πίσω από κάθε συναίσθημα, κάθε φόβο, κάθε έγκλημα και κάθε αγάπη, υπάρχει πάντα μια αντίδραση που εξελίσσεται στον χρόνο!
