Ο έρωτας δεν υπακούει σε κανόνες, δεν χωρά σε καλούπια και, όταν απελευθερώνεται, μπορεί να ανατρέψει τα πάντα. Αυτή την άγρια, ακατανίκητη δύναμή του φέρνει στη σκηνή η Λελούδα Κυριαζή, σκηνοθετώντας και διασκευάζοντας το «Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ μέσα από μια τολμηρή, σύγχρονη ματιά. Σε μια πόλη που θα μπορούσε να ανήκει στο χθες, στο σήμερα ή στο αύριο, τέσσερις ερωτευμένοι νέοι επιχειρούν να αποδράσουν από τους κανόνες και τα «πρέπει» του κόσμου των ενηλίκων, αναζητώντας την ελευθερία σε ένα δάσος όπου η λογική παραμερίζεται, τα ένστικτα ξυπνούν και όλα μπορούν να συμβούν.
Στην πρώτη παράσταση της ομάδας Ent(r)oma, που παρουσιάζεται στη Σκηνή Brecht-2510 κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:15, το σαιξπηρικό σύμπαν συναντά τη σύγχρονη αστική πραγματικότητα, μέσα από μια σκηνική γλώσσα γεμάτη χιούμορ, έντονο ρυθμό, πρωτότυπη μουσική και κίνηση.
Με αφορμή την παράσταση, η Λελούδα Κυριαζή μιλά για τον έρωτα ως αρχέγονο και άγριο ένστικτο, την ανάγκη να απελευθερωθούμε από τις κοινωνικές συμβάσεις, τη ζωή της Αθήνας και τη δύναμη της συλλογικής καλλιτεχνικής δημιουργίας. Και μας προτρέπει να κάνουμε μια παύση από τους φρενήρεις ρυθμούς της καθημερινότητας, για να ζήσουμε τον έρωτα χωρίς δεύτερες σκέψεις.
Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να καταπιαστείτε με το συγκεκριμένο έργο και ποια η βασική ιδέα που θέλατε να αναδείξετε μέσα από τη δική σας σκηνοθετική προσέγγιση;
Είναι νομίζω από τα πιο διασκεδαστικά έργα κλασικών συγγραφέων που έχω διαβάσει αλλά συγχρόνως καταφέρνει να θίξει ζητήματα σημαντικά που τα βρίσκουμε ακόμα και σήμερα μπροστά μας, όπως ο έρωτας, η ελεύθερη επιλογή συντρόφου αλλά ήδη από την εποχή του Σαίξπηρ κάπως θίγεται το οικολογικό ζήτημα σε μια πρώτη-πρώτη μορφή. Αυτά είδα κι εγώ στο έργο και γοητεύτηκα. Έτσι αποφάσισα σαν βασική ιδέα να κρατήσω το πως περιορίζεται ο έρωτας σε ένα ασφυκτικό περιβάλλον και πως γίνεται πάλι θηρίο όταν επιστρέφει στην φύση και είναι έτοιμο να κατασπαράξει τα πάντα και τους πάντες στο πέρασμά του.
Στην παράσταση ο έρωτας παρουσιάζεται ως ένα αρχέγονο, σχεδόν άγριο ένστικτο, που ασφυκτιά μέσα στα όρια και τους ρυθμούς της σύγχρονής ζωής. Πώς μεταφράζεται αυτή η σύγκρουση στη σκηνή και τι πιστεύετε ότι έχει αλλάξει στον τρόπο με τον οποίο ερωτευόμαστε σήμερα;
Οι τέσσερις ήρωες, η Ερμία, ο Λύσανδρος, η Ελένη και ο Δημήτριος, είναι έφηβοι που είναι ερωτευμένοι, αλλά η κοινωνία τους επιβάλει κάποια πρέπει που για τον καθένα είναι διαφορετικά. Έτσι τους βλέπουμε μαζεμένους στην αρχή και πιο συγκρατημένους στο να εκδηλωθούν, όμως όταν ξεφεύγουν για λίγο και μπαίνουν στο δάσος, βράδυ, αρχίζουν και αλλάζουν. Από την συμπεριφορά μέχρι και την όψη τους. Στον πραγματικό κόσμο τώρα αυτό που έχει αλλάξει δραματικά είναι η τεχνολογία, πολλές φορές κάτι ξεκινάει πολύ πριν γνωρίσεις τον άλλον και σε αυτό που μένεις κυρίως είναι η εμφάνιση, γιατί κακά τα ψέματα όλα γίνονται από τα social media. Παρόλα αυτά πολλοί ανάμεσά μας ερωτεύονται, βαθιά και ειλικρινά και όλο αυτό δημιουργεί μια απίστευτη ενέργεια. Άρα ο έρωτας δεν έχει αλλάξει, είναι οι συνθήκες πολύ διαφορετικές και πρέπει να βρίσκουμε τρόπους να το απολαμβάνουμε στο εδώ και το τώρα και να μην το αφήνουμε να περνάει έτσι απλά σαν σκρολάρουμε ασταμάτητα. Πάτα μια παύση και ζήσ’ το.
Η διασκευή σας τοποθετεί την ιστορία σε μια πόλη που θα μπορούσε να είναι του χθες, του σήμερα ή του αύριο. Πώς συνδυάζετε το σαιξπηρικό σύμπαν με τη σύγχρονη αστική πραγματικότητα και ποια στοιχεία του έργου θεωρείτε ότι συνομιλούν πιο άμεσα με την Αθήνα του σήμερα;
Οι άνθρωποι δεν έχουν αλλάξει και πολύ. Σε πολλές καταστάσεις αντιδράμε με τον ίδιο τρόπο. Αυτό που είναι διαφορετικό από την εποχή του Σαίξπηρ είναι η πίστη στη μαγεία και στο υπερφυσικό, δηλαδή ότι είναι τα ξωτικά μέσα στο έργο. Άρα αυτό που έπρεπε να κάνω σε συνδυασμό με την ομάδα ήταν να βρούμε τι είναι ο κάθε ήρωας στο σήμερα και ιδιαίτερα τα ξωτικά. Τα αξιοποιήσαμε με έναν συμβολικό τρόπο, μπορεί για τους ρεαλιστές να είναι άνθρωποι απελευθερωμένοι χωρίς ταμπού, για τους πιο ρομαντικούς ελεύθερα πνεύματα που τριγυρνούν και ξεσηκώνουν τον κόσμο. Και εννοείται εντάξαμε κάποια αστικά στοιχεία του σήμερα, αλλά όχι με κάποια υπερβολή (ίσως σε μικρά σημεία), ώστε να παραμείνει η διαχρονική αξία του έργου ήδη από την εποχή του Σαίξπηρ.
«Η πόλη ζει» – αλλά που βρίσκεται τελικά η ζωή της πόλης;
Ευτυχώς η Αθήνα συνεχίζει και είναι μια ζωντανή πόλη, που όσα αρνητικά και να έχει, χαίρεσαι ακόμα σε μεγάλο μέρος να την περπατάς και να την παρατηρείς. Ειδικά αν είσαι καλλιτέχνης σου προσφέρει πολύ υλικό αλλά και γενικότερα αφορμή για σκέψη. Εκεί που πιστεύω, βέβαια, ότι η πόλη ζει πραγματικά είναι στις παρέες. Παρέες ανθρώπων νέων που θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο, παρέες που σκορπάνε γέλιο στους δρόμους και δίνουν χρώμα, παρέες που δουλεύουν μαζί για έναν κοινό σκοπό και τέλος όπως βλέπουμε σε πολλές πόλεις αυτή τη στιγμή, η πόλη ζει σε ομάδες ανθρώπων που αντιστέκονται και πολεμάνε την αδικία και την καταπίεση.
Πού συναντιούνται, κατά τη γνώμη σας, το κωμικό και το βαθιά ανθρώπινο σε αυτή τη ιστορία;
Η κωμωδία βγαίνει από τις αμέτρητες παρεξηγήσεις που προκύπτουν η μία μετά την άλλη, αλλά και από τον ανταγωνισμό που έχουν οι τέσσερις έφηβοι, εκεί όμως είναι που έρχεται και το ανθρώπινο στοιχείο. Στην εφηβεία τα ζούμε όλα σε μέγιστο βαθμό και έτσι πρέπει κατά τη γνώμη μου, αρά εκεί που συμβαίνει κάτι πολύ αστείο ξαφνικά το σκηνικό μπορεί να αλλάξει και ο κάθε ήρωας να καταλάβει τι συμβαίνει γύρω του και εκεί είναι που τους συμπονάμε και νιώθουμε ότι είναι άνθρωποι σαν και μας που θέλουν απλά να αγαπήσουν και να αγαπηθούν.
Η παράσταση χαρακτηρίζεται από έντονο ρυθμό, σύγχρονη αισθητική πρωτότυπη μουσική και κίνηση. Πώς διαμορφώθηκε η σκηνική της γλώσσα και με ποιον τρόπο συνεργάστηκαν τα διαφορετικά καλλιτεχνικά στοιχεία, ώστε να δημιουργηθεί αυτός ο ιδιαίτερος κόσμος;
Η όλη δουλειά ήταν θέμα συνεργασίας της ομάδας. Μπορεί να είχα τις βασικές ιδέες, αλλά όταν ξεκίνησαν οι πρόβες δεν έλεγα και οι υπόλοιποι ακολουθούσαν. Ήμουν πολύ ανοιχτή στους ηθοποιούς να φέρνουν δικό τους υλικό και προτάσεις. Επικοινωνούσα απλά την κατεύθυνση που ήθελα να πάρει η παράσταση και ο καθένας δρούσε στη συνέχεια και μπορώ να πω ότι αυτό έδωσε ρυθμό και αυτοπεποίθηση σε όλη την ομάδα. Ακόμα και η Μαριάννα η βοηθός σκηνοθέτη επειδή είναι ηθοποιός είχε ιδέες που υπάρχουν μέσα στο έργο. Συγχρόνως στις πρόβες ήταν παρούσα η Ευγενία , η κινησιολόγος που πηγαίναμε χέρι χέρι θα έλεγε κανείς, που σεβάστηκε το κάθε σώμα ξεχωριστά γι αυτό και η κίνηση δεν κλοτσάει, σαν να είναι χορογραφία αλλά φαίνεται ως ένα φυσικό αποτέλεσμα του κάθε ήρωα. Επίσης ο Γιώργος που έγραψε τη μουσική είχαμε μιλήσει πρώτα για τον κάθε ήρωα και σκηνή και πολλά κομμάτια τα έγραφε ενώ είχε δει πρόβες. Ακόμα και τα σκηνικά δημιουργήθηκαν όσο ο Κώστας Γκαραμέτσης μας άκουγε να κάνουμε την πρώτη μας ανάγνωση. Τα ρούχα που ανταλλάζαμε άπειρες ιδέες και φωτογραφίες με την Ελένη, δοκιμάζαμε υλικά, υφάσματα, υπήρχαν κάποια ρούχα που τα ετοιμάζαμε πάλι από τη αρχή. Δεν μείναμε σε κάτι στάσιμοι ποτέ. Επομένως σε καμία περίπτωση δεν ήταν δουλειά ενός ανθρώπου αλλά μιας ολόκληρης ομάδας. Έτσι δημιουργείται νομίζω ο ρυθμός συνολικά γιατί η ομάδα γίνεται ένα σώμα που ακολουθεί με τον ίδιο τρόπο και η σύγχρονή αισθητική έρχεται από το γεγονός ότι όλοι είναι εξίσου σημαντικοί και δεν κινούμαστε γύρω από ένα άτομο ή μία κατάσταση.
Ο Σαίξπηρ γράφει για την επιθυμία και την ανάγκη να ξεφύγουμε από όσα μας επιβάλλονται. Πόσο εύκολο είναι σήμερα να ακολουθήσουμε το ένστικτό μας, χωρίς να εγκλωβιζόμαστε σε κοινωνικές προσδοκίες και προκαθορισμένους ρόλους; Και μπορεί το θέατρο να ανοίξει έναν τέτοιο δρόμο απελευθέρωσης;
Το θέατρο υπάρχει από πάντα για να μας απελευθερώνει και να αποκαλύπτει άγρια ένστικτα που κρύβουμε. Δεν το θεωρώ καθόλου τυχαίο που το θέατρο συνδέεται με τον θεό Διόνυσο. Με μία μικρή παύση στον Μεσαίωνα με τα θρησκευτικά δράματα το θέατρο συνέχιζε πάντα να μιλάει για ανθρώπους καταπιεσμένους που κάνουν την επανάστασή τους, γιατί δεν μπορούν άλλο να αντέξουν αυτή την καταπίεση που έχουν δημιουργήσει οι κανόνες και τα πρέπει των άλλων. Στο σήμερα για να υπάρχουν τόσες παραστάσεις και ο κόσμος να συνεχίζει να πηγαίνει θέατρο σημαίνει ότι έχει ανάγκη για αποσυμπίεση, να πάει σε ένα μέρος που θα νιώσει κάτι και να δει ήρωες που του μοιάζουν να κάνουν την αλλαγή στη ζωή τους. Δεν είναι τυχαίο ότι το μεγαλύτερο μέρος του κοινού είναι γυναίκες στα θέατρα, αφού συνεχίζουν να καταπιέζονται περισσότερο και να τους επιβάλλονται ρόλοι ανάλογα με την ηλικία τους και την κοινωνική τους θέση. Αλλά και άνθρωποι που δεν ακολουθούν την περπατημένη. Βέβαια, τα άτομα που ασχολούνται με την τέχνη στις μέρες μας είναι περισσότερα, που σημαίνει ότι κάποια ταμπού έχουν σπάσει ευτυχώς, γιατί δεν μπορείς πραγματικά να ασχολείσαι με την τέχνη αν δεν έχεις απελευθερωθεί. Όμως έχουμε δρόμο πολύ μέχρι οι άνθρωποι να ζουν την ζωή που θέλουν χωρίς να έχουν «δικαστές» πάνω από το κεφάλι τους.
Το «Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας» είναι η πρώτη παράσταση της ομάδας Ent(r)oma. Τι σας οδήγησε στη δημιουργία της ομάδας;
Η ανάγκη να είμαστε ανεξάρτητοι, να χαράξουμε την δική μας πορεία και να ακουστεί η φωνή μας. Ας μην γελιόμαστε το να ασχολείσαι στην Ελλάδα με το θέατρο δεν θα σου λύσει το οικονομικό πρόβλημα πάντα θα χρειάζεται να κάνεις κάτι άλλο παράλληλα. Έτσι η ιδέα συζητήθηκε με την Ασημίνα και αρχίσαμε να επικοινωνούμε με άτομα που θα είναι της ίδιας νοοτροπίας. Με τους περισσότερους ήμασταν στη σχολή μαζί και τους ξέραμε καλά και κάποιοι άλλοι ήταν άτομα που είχαμε συνεργαστεί σε άλλες δουλειές. Το κοινό που έχουν όλοι και ταιριάξαμε απόλυτα, είναι πραγματική αγάπη για το θέατρο και για το κάτι διαφορετικό και δεν υπήρχε κάποιος που να μην είναι ανοιχτός στο να εξελίσσεται. Είμαι πολύ χαρούμενη που το πρώτο μου υλικό ήταν αυτά τα παιδιά γιατί έτσι νιώθω ότι έγινα και καλύτερη.
Αν έπρεπε να κρατήσουμε μία σκέψη φεύγοντας από την παράσταση, ποια θα θέλατε να είναι αυτή;
«Ερωτευτείτε χωρίς να το σκεφτείτε!» και αν νιώθει ήδη κάποιος ερωτευμένος, να το δείχνει κάθε μέρα και να το ζει στα άκρα.
